اگر اقامت دائم بگیرید، از برخی مشاغل دولتی و عمومی محروم میشوید؟
طرح مقابله با نفوذ بیگانگان در مجلس، برای ایرانیانی که اقامت دائم کشور دیگری میگیرند محدودیتهایی در مشاغل دولتی و عمومی پیشبینی کرده است.
مجلس با کلیات طرح مقابله با نفوذ بیگانگان موافقت کرده است؛ طرحی که در یکی از مهمترین مواد خود، محدودیتهای جدی برای اشتغال اتباع ایرانی دارای اقامت دائم در خارج از کشور پیشبینی میکند. بر اساس متن گزارش کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، فرد ایرانی که برای دریافت اقامت دائم کشور دیگری اقدام کند، در صورت تبدیل شدن این طرح به قانون، با محدودیت در تصدی مشاغل و سمتهای دولتی و عمومی مواجه خواهد شد.
این موضوع در شرایطی مطرح شده که طرح مقابله با نفوذ بیگانگان در جلسه علنی مجازی مجلس در روز یکشنبه ۲۵ مرداد، کلیات آن به تصویب رسیده و متن گزارش ۳۳ مادهای کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی نیز منتشر شده است. بنابراین، مفاد این گزارش باید در چارچوب متن طرح و روند قانونگذاری بررسی شود و نباید آن را بدون طی مراحل قانونی، قانون لازمالاجرا تلقی کرد.
اقامت دائم در خارج؛ یکی از مهمترین مواد طرح مقابله با نفوذ بیگانگان
ماده ۱۶ این طرح به موضوع اقامت دائم اتباع ایرانی در کشورهای دیگر اختصاص دارد. طبق متن گزارش کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی، هر تبعه ایرانی که برای اخذ اقامت دائم در کشور دیگری اقدام کند، در صورت اجرای این ماده، از اشتغال در تمامی مشاغل و سمتهای دولتی و عمومی مطابق مقررات مورد اشاره در طرح محروم خواهد شد.
در همین ماده همچنین آمده است که افرادی که در مشاغل حاکمیتی مشغول به کار هستند، مشمول حکم انفصال از خدمت خواهند شد.
محدودیت فقط به استخدام دولتی ختم نمیشود
تبصره ماده ۱۶ دامنه این محدودیت را به برخی همکاریها نیز گسترش داده است. بر اساس متن طرح، دستگاههای مشمول قانون اجازه معامله، انعقاد قرارداد، مشارکت یا همکاری با اشخاص مشمول این ماده را در مصادیق مشاغل حساس نخواهند داشت.
برای تخلف از این حکم نیز مجازات محرومیت از حقوق اجتماعی درجه شش پیشبینی شده است.
طرح مجلس فقط درباره اقامت دائم نیست
موضوع اقامت دائم تنها یکی از مواد بحثبرانگیز این طرح ۳۳ مادهای است. کلیات طرح با عنوان «طرح مقابله با نفوذ بیگانگان» در کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی بررسی شده و متن آن طیف گستردهای از ارتباطات اقتصادی، علمی، رسانهای، فرهنگی و اجتماعی با اتباع و کارگزاران خارجی را دربر میگیرد.
بر اساس ماده ۲، فعالیتهایی مانند نقلوانتقال پول و تعاملات تجاری، خدمات حقوقی، انتشار کتاب و مقاله، دریافت بورسیه و فرصت مطالعاتی، فعالیت رسانهای و برخی همکاریهای علمی و دانشگاهی در چارچوب تعریف فعالیتهای موضوع این طرح قرار گرفتهاند. حتی تبادل برخی نمونههای آزمایشگاهی در حوزههای پزشکی، دامپزشکی، خاک، معدنی و کشاورزی نیز در متن آمده است.
الزام به ثبت ارتباطات خارجی در یک سامانه جدید
یکی از محورهای اصلی طرح، ایجاد «سامانه برخط ثبت، مدیریت و نظارت ارتباطات خارجی» است؛ سامانهای که قرار است فعالیت با کارگزاران و اتباع خارجی در آن ثبت و در موارد مشخص، تأیید یا مجوز دریافت شود.
بر اساس ماده ۳، بسیاری از فعالیتهای دستگاههای مشمول قانون با کارگزاران و اتباع خارجی باید در این سامانه ثبت شوند. البته متن طرح برای برخی فعالیتهای روزمره و معاملات کوچک استثناهایی در نظر گرفته است.
مهلت بررسی درخواستها چقدر است؟
طبق ماده ۶، فعالیتهایی که نیازمند تأیید سامانه باشند، حداکثر ظرف هفت روز کاری بررسی میشوند و این مهلت در شرایط پیشبینیشده میتواند برای هفت روز دیگر تمدید شود.
نکته مهم این است که متن طرح تصریح میکند اگر در مهلت مقرر نتیجه اعلام نشود، درخواست تأییدشده تلقی خواهد شد.
مجازاتهای سنگین برای تخلف از مقررات
در فصل مربوط به جرائم و مجازاتها، برای فعالیتهایی که بدون ثبت یا مجوز لازم انجام شوند، مجازاتهایی از جمله جزای نقدی پیشبینی شده است. در صورتی که تخلف موجب آسیب به امنیت یا منافع ملی شود، مجازاتهای سنگینتری از جمله حبس و محرومیت از اشتغال در حرفه یا فعالیت مرتبط نیز در نظر گرفته شده است.
همچنین در برخی مواد، برای ارتباط با دولتها یا نهادهای خارجی در سطوح مشخص، تشدید مجازات و محرومیت از اشتغال در حرفه مرتبط پیشبینی شده است.
اقامت دائم؛ تصمیمی که ممکن است تبعات شغلی داشته باشد
اهمیت ماده ۱۶ از آن جهت است که موضوع اقامت دائم در خارج از کشور را مستقیماً به وضعیت اشتغال در بخش دولتی و عمومی پیوند میدهد.
در صورت تصویب نهایی و لازمالاجرا شدن چنین حکمی، تصمیم برای دریافت اقامت دائم یک کشور خارجی میتواند برای افرادی که در مشاغل دولتی، عمومی یا حاکمیتی فعالیت دارند، پیامدهای شغلی قابل توجهی داشته باشد.
با این حال، باید تأکید کرد که آنچه در حال حاضر در اختیار است، متن گزارش و طرح مورد بررسی مجلس است و برای اعلام آن به عنوان یک قانون قطعی و لازمالاجرا، باید روند قانونی تصویب و ابلاغ طی شود.
هدف طرح؛ مقابله با نفوذ یا ایجاد محدودیتهای گسترده؟
در مقدمه طرح، هدف اصلی، پاسداری از استقلال، حاکمیت، امنیت، وحدت ملی و هویت فرهنگی و جلوگیری از نفوذ و سلطه بیگانگان عنوان شده است. ماده یک نیز فعالیتها و ارتباطاتی را که به تشخیص متن طرح موجب نقض استقلال، تضعیف حاکمیت یا تسهیل نفوذ بیگانه شود، ممنوع اعلام میکند.
از سوی دیگر، گستردگی حوزههایی که در مواد مختلف طرح برای آنها ثبت، نظارت، مجوز یا مجازات در نظر گرفته شده، باعث شده این طرح صرفاً یک مقرره درباره مسائل امنیتی تلقی نشود و دامنه آن به حوزههای اشتغال، مهاجرت، رسانه، دانشگاه، تجارت، فرهنگ و همکاریهای بینالمللی نیز کشیده شود.
یک نکته مهم برای ایرانیان دارای اقامت خارجی
بر اساس متن فعلی گزارش کمیسیون، موضوع اقامت دائم در ماده ۱۶ صراحتاً مطرح شده است؛ اما اجرای عملی چنین محدودیتی به وضعیت نهایی طرح، تصویب آن و طی مراحل قانونی وابسته است.
بنابراین، نمیتوان صرف انتشار این گزارش را به معنای اجرای فوری ممنوعیت اشتغال دانست. آنچه اکنون اهمیت دارد، پیگیری روند بررسی، اصلاح احتمالی مواد و متن نهایی مصوبه است.
