مذاکره یا نمایش قدرت؟ سناریوی ترامپ زیر سایه ناوهای جنگی
ناوهای آمریکایی به خاورمیانه نزدیک میشوند و ترامپ از مذاکره و تهدید همزمان سخن میگوید؛ تحلیل کامل سناریوی واقعی ترامپ در قبال ایران را بخوانید.
ناوهای آمریکایی به خاورمیانه نزدیک میشوند و همزمان، پیامهای متناقض از واشنگتن درباره ایران شنیده میشود. آیا ترامپ بهدنبال مذاکره است یا اجرای سناریویی تازه علیه تهران؟ این پرسش، تنشزدهترین بازی دیپلماتیک هفته را رقم زده است.
مذاکره زیر سایه ناوهای جنگی؛ پیام دوگانه واشنگتن
اخبار سبز کشاورزی؛ در حالیکه ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن و ناوشکنهای همراهش در مسیر خاورمیانه قرار گرفتهاند، دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا، در داووس ادعا کرد ایران علاقهمند به مذاکره است و واشنگتن نیز آمادگی گفتوگو دارد.
بااینحال، در همان سخنرانی تهدیدهایی صریح علیه تهران مطرح کرد و هشدار داد در صورت ادامه روند اعدامها، واکنش نظامی در دستور کار خواهد بود.
همزمان ترامپ از اجرای تعرفه ۲۵ درصدی علیه کشورهایی که با ایران تجارت دارند خبر داد؛ اقدامی که تحلیلگران آن را بخشی از پروژه فشار اقتصادی و روانی علیه تهران میدانند.
پشت صحنه سناریوی ترامپ در قبال ایران
تحلیل منابع دیپلماتیک نشان میدهد ترامپ قصد دارد از ترکیب تهدید نظامی و وعده مذاکره، به عنوان ابزار فشار استفاده کند. سیاستی که با «ابهام راهبردی» شناخته میشود؛ یعنی نگهداشتن ایران در وضعیت تعلیق، بدون تصمیم روشن درباره جنگ یا صلح.
نماینده ویژه ترامپ، استیو ویتکاف، در گفتوگو با عربنیوز تأیید کرد مذاکرات رسمی آغاز نشده اما «کانالهای ارتباطی فعال هستند». این موضع بینابینی، همزمان پیام فشار و امید را بهصورت کنترلشده به تهران منتقل میکند.
فشارهای اقتصادی و نظامی برای امتیازگیری
وزیر خزانهداری آمریکا نیز آشکارا گفته است: واشنگتن تلاش دارد «بدون شلیک یک گلوله»، از مسیر تحریمها و فشار اقتصادی بر رفتار داخلی ایران اثر بگذارد.
مشخصاً، ترامپ ترجیح میدهد فشارها را از راههای غیرنظامی افزایش دهد تا هزینههای جهانی جنگ را نپردازد.
تحرکات اخیر ناوگروه آمریکایی در منطقه، به گفته کارشناسان، بیشتر «چماق بالای میز مذاکره» است تا شروع درگیری واقعی؛ ابزاری برای نمایش قدرت در مذاکرات احتمالی آینده.
واکنش منطقهای؛ هشدار ترکیه و نگرانی متحدان
ترکیه از نخستین کشورهایی بود که نسبت به این تحرکات نظامی هشدار داد. وزیر خارجه این کشور تأکید کرد احساس محاصره میتواند ایران را به سمت «بدترین سناریوهای ممکن» سوق دهد و خواستار آغاز گفتوگو میان تهران و واشنگتن شد.
در سطح منطقهای نیز، افزایش حضور نظامی آمریکا نگرانی کشورها را درباره خطای محاسباتی و بیثباتی بیشتر خاورمیانه تشدید کرده است.
راهبرد ابهام؛ سیاست آگاهانه ترامپ
رفتار متناقض ترامپ در قبال ایران، بخشی از راهبردی حسابشده است. او میکوشد از «ابهام راهبردی» بهعنوان ابزار حکمرانی استفاده کند؛ همزمان تهدید کند، وعده بدهد و تا لحظه آخر تصمیم را در هالهای از ابهام نگه دارد.
این بازی چندلایه، هزینه تصمیمگیری را برای تهران بالا میبرد و همزمان، دست ترامپ را برای تغییر مسیر در لحظههای حساس باز میگذارد.
بهگفته تحلیلگران، ترامپ علاقهای به سناریوهای پرهزینه مثل جنگ ندارد. از دید او، هرگونه درگیری نظامی با ایران، طولانی و پرهزینه خواهد بود و با منطق تصمیمگیری اقتصادی و سیاسیاش سازگار نیست.
مذاکره برای امتیاز یا مذاکره برای فشار؟
کارشناسان ایرانی از جمله محمدعلی وکیلی معتقدند اگر هدف ترامپ از مذاکره، کسب امتیاز سیاسی باشد، احتمال گفتوگو وجود دارد؛ اما اگر مذاکره صرفاً ابزاری برای مشروعیتبخشی به فشار بیشتر باشد، نتیجهای حاصل نخواهد شد.
بهنظر میرسد ترامپ تمایل دارد ایران را در وضعیت انتظار روانی و سیاسی نگه دارد تا بتواند افکار عمومی و متحدان خود را مدیریت کند—بدون ورود به هزینههای واقعی جنگ.
ترامپ و سناریوی «نه جنگ، نه صلح»
محسن پاکآیین، سفیر پیشین ایران، این سیاست را «راهبرد بلاتکلیفی» مینامد؛ سناریویی برای ایجاد فرسایش روانی و سیاسی در تهران و حفظ فضای «نه جنگ، نه صلح».
او باور دارد ایران نباید برنامههای خود را معطل تهدیدهای واشنگتن کند، بلکه باید با تمرکز بر توسعه داخلی و حفظ آمادگی دفاعی، از این دام دیپلماتیک خارج شود.
آینده رابطه ترامپ و ایران چه خواهد شد؟
با تداوم فضای مبهم میان تهدید و دعوت به مذاکره، سناریوی ترامپ در قبال ایران بیشازپیش به یک بازی روانی تبدیل شده است.
در این بازی، کلمه کلیدی یعنی مذاکره با ایران نه نشانه صلح است و نه مقدمه جنگ، بلکه بخشی از طراحی سیاسی رئیسجمهور آمریکاست برای طولانیکردن فرسایش تصمیمگیری تهران./شرق
