پزشکیان و پرسشی که سالها بیپاسخ مانده بود
وقتی یک مقام ارشد از «شرمندگی» و «فاصله با مردم» میگوید، مسئله فقط یک جمله نیست؛ اعترافی است به بحران اعتماد و کارآمدی
اظهار اینکه «باید از خود بپرسیم چه کردهایم که بخشی از مردم با ما مسئلهدار شدهاند» بیش از آنکه یک موضعگیری سیاسی باشد، نشانه یک اعتراف است؛ اعتراف به اینکه شکاف دولت–ملت دیگر قابل انکار نیست. سالها روایت رسمی بر این بنا شده بود که مشکل از «جنگ روانی»، «دشمن» یا «بیاطلاعی مردم» است. حالا اما پرسش به درون حاکمیت بازگشته: ما چه کردهایم؟
اخبار سبز کشاورزی؛ این چرخش گفتمانی اگر واقعی باشد، میتواند آغاز اصلاح باشد؛ اما اگر صرفاً در سطح کلام باقی بماند، به فهرست بلند وعدههای بیسرانجام اضافه خواهد شد.
فاصلهای که یکشبه ساخته نشد
فاصله میان مردم و ساختار سیاسی، محصول یک تصمیم یا یک دولت نیست؛ نتیجه سالها انباشت نارضایتی اقتصادی، تورم مزمن، بیثباتی سیاستگذاری و احساس تبعیض است. وقتی قدرت خرید کاهش مییابد و افق آینده مبهم میشود، سرمایه اجتماعی هم تحلیل میرود.
مردم بیش از هر چیز با زندگی روزمرهشان قضاوت میکنند، نه با بیانیهها. اگر سفره کوچکتر شود و امید کمرنگتر، طبیعی است که اعتماد هم عقبنشینی کند. در چنین شرایطی، گفتن «شرمندهایم» اگر با تغییر ملموس همراه نباشد، حتی میتواند به ضد خود تبدیل شود.
«یک نفر نمیتواند»؛ توجیه یا واقعیت؟
اینکه «یک نفر بهتنهایی نمیتواند کاری از پیش ببرد» گزارهای درست است؛ سیاست عرصه ساختارهاست، نه قهرمانان. اما همین جمله میتواند به دو شکل تفسیر شود: یا دعوت به همافزایی و اصلاح نهادی است، یا زمینهسازی برای تقسیم مسئولیت و کاهش پاسخگویی.
افکار عمومی امروز بیش از هر زمان دیگری نسبت به انتقال مسئولیت حساس است. مردم از اختلاف روایتها خستهاند؛ آنها نتیجه میخواهند. اگر قرار است کار جمعی باشد، باید سازوکار آن شفاف شود: چه کسی مسئول است؟ چه زمانی باید پاسخ دهد؟ شاخص موفقیت چیست؟
اعتراف کافی نیست
سیاستمداری که از «نارسایی» و «شرمندگی» سخن میگوید، یک قدم جلوتر از انکار ایستاده است؛ اما جامعه امروز ایران در مرحلهای نیست که با عبارات اخلاقی اقناع شود. آنچه میتواند فاصله را کم کند، سه چیز است: شفافیت در تصمیمگیری، اولویت دادن واقعی به معیشت، و پذیرش خطا همراه با اصلاح عملی.
اگر این سخنان به تغییر رویکرد منجر شود، میتوان آن را نقطه عطف دانست. در غیر این صورت، تنها یک اعتراف دیگر به کارنامهای خواهد بود که مردم سالهاست با هزینههایش زندگی میکنند.
