برنامه سال ۱۴۰۵ جهاد کشاورزی؛ رویکردهای جدید در مدیریت منابع، صادرات و زنجیره ارزش

وزارت جهاد کشاورزی در تدوین برنامه‌های راهبردی خود، حفظ منابع پایه و ارتقای بهره‌وری را به‌عنوان اهداف کلیدی دنبال می‌کند. پایداری منابع طبیعی تنها یک ضرورت زیست‌محیطی نیست، بلکه ستون اصلی امنیت غذایی و اقتصادی کشور در سال‌های پیش رو به‌شمار می‌رود.

بدون مدیریت اصولی منابع آب، اصلاح خاک‌های آسیب‌دیده، احیای مراتع و جلوگیری از فرسایش، توسعه بخش کشاورزی با چالش‌های جدی مواجه خواهد شد. از این‌رو، سیاست‌های برنامه‌ریزی‌شده باید بر پایه مدیریت تلفیقی آب و خاک، توسعه کشت‌های مقاوم و کم‌نیاز به آب، و به‌کارگیری فناوری‌های نوین در مدیریت آبیاری و نهاده‌ها استوار باشد.

زنجیره ارزش محصولات کشاورزی یکی دیگر از محورهای مهم سیاست‌گذاری این وزارتخانه است. هدف از برنامه‌ریزی در این حوزه، کاهش ضایعات، افزایش ارزش افزوده، ارتقای بهره‌وری در تولید و توزیع، و ایجاد بازاری پایدار و رقابتی برای بهره‌برداران است. تحقق تاب‌آوری اقتصادی نیز در گرو کاهش وابستگی به واردات نهاده‌های اصلی و توسعه ظرفیت‌های داخلی برای تأمین بذر، کود، ماشین‌آلات و نهاده‌های دامی است.

مدیریت کارآمد زنجیره تأمین و کاهش نوسانات بازار از اهداف محوری معاونت برنامه‌ریزی و اقتصادی است؛ چراکه ثبات بازار ارتباط مستقیم با امنیت اقتصادی خانوارها و آرامش اجتماعی دارد.

علاوه بر این، توسعه صادرات محصولات کشاورزی و ارتقای جایگاه ایران در بازارهای منطقه‌ای از ارکان مهم تقویت اقتصاد کشاورزی است. وزارت جهاد کشاورزی موظف است شرایطی فراهم کند که صادراتی پایدار، استاندارد و مبتنی بر فناوری‌های نوین بسته‌بندی و فرآوری شکل گیرد. برنامه‌های مربوط به توسعه بازارهای هدف، ارتقای کیفیت محصولات و بهبود زیرساخت‌های لجستیک کشاورزی نیز در همین راستا طراحی می‌شوند تا توان رقابتی کشور در حوزه محصولات غذایی و کشاورزی افزایش یابد.

سرمایه انسانی نیز نقشی بنیادین در توسعه بخش کشاورزی دارد. بدون نیروی انسانی ماهر، کارآمد و آشنا با فناوری‌های نو، ارتقای این بخش ممکن نیست. وزارت جهاد کشاورزی به‌طور مستمر در حوزه توانمندسازی بهره‌برداران، آموزش‌های تخصصی، توسعه مهارت‌های مدیریتی و تقویت کارآفرینی روستایی فعالیت می‌کند. افزایش دانش و توان فنی کشاورزان، عاملی مؤثر در بهبود بهره‌وری و کاهش هزینه‌هاست. جذب جوانان تحصیل‌کرده به بخش کشاورزی و فراهم‌سازی بستر مشارکت آنان نیز از اولویت‌های توسعه‌ای مهم به‌شمار می‌آید.

مجموع این مباحث نشان می‌دهد که بخش کشاورزی در پیوندی مستقیم با توسعه پایدار، امنیت غذایی، تاب‌آوری اقتصادی و ثبات اجتماعی قرار دارد. از این‌رو، معاونت برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی در سال جاری و سال‌های آینده بر آن است که سیاست‌ها و برنامه‌ها را به‌گونه‌ای طراحی و هدایت کند که موجب تقویت بنیان‌های تولید، ارتقای ثبات بازار، مدیریت پایدار منابع و بهبود معیشت بهره‌برداران شود. این رویکرد نقشه راهی برای حرکت بخش کشاورزی به‌سوی آینده‌ای پایدار، بهره‌ور و تاب‌آور است و مبنایی برای توسعه‌ای که بر شایستگی‌های ملی، تولید داخلی و مشارکت فراگیر استوار است.

با توجه به محورهای اعلام‌شده، برنامه مدون و عملیاتی پیشنهادی یک‌ساله وزارت جهاد کشاورزی برای سال ۱۴۰۵، همسو با شعار سال «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی» و منطبق با اهداف برنامه هفتم توسعه، به‌زودی و پس از جمع‌آوری دیدگاه‌های صاحب‌نظران بخش کشاورزی، به‌صورت رسمی اعلام خواهد شد.

این برنامه چارچوب کلی اهداف و راهبردهای وزارت جهاد کشاورزی در سال ۱۴۰۵ را ترسیم می‌کند و تدوین آن نیازمند بهره‌گیری از نظرات متخصصان و کارشناسان این حوزه است. این برنامه، با تکیه بر خرد جمعی و تجربیات ارزشمند شما عزیزان، نقشه راه توسعه پایدار و ارتقای کمی و کیفی بخش کشاورزی کشور در سال آینده خواهد بود و با رویکردی استراتژیک، همسو با شعار سال و الزامات برنامه هفتم توسعه تدوین می‌شود تا از هماهنگی برنامه‌های بخشی با اولویت‌های ملی و تحقق اهداف کلان اقتصادی و اجتماعی اطمینان حاصل گردد.

لذا از تمامی اساتید دانشگاهی، پژوهشگران، مدیران و کارشناسان وزارتخانه و سازمان‌های تابعه، نمایندگان تشکل‌های بخش کشاورزی و تمامی فعالان و علاقه‌مندان این حوزه دعوت می‌شود پیشنهادها، دیدگاه‌ها و راهکارهای خود را تا پایان وقت اداری روز شنبه ۱۵ فروردین‌ماه ۱۴۰۵ به‌صورت مکتوب به معاونت برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی ارسال فرمایند. امید است با همکاری نزدیک شما، شاهد تدوین و ابلاغ برنامه‌ای جامع، عملیاتی و اثربخش باشیم که گامی مؤثر در تحقق اهداف عالی بخش کشاورزی و اعتلای نام ایران اسلامی باشد.

اکبر فتحی

معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی