نگاهی گذرا به شکلگیری کشور امارات متحده عربی
امارات متحده عربی؛ سراب توسعه یا تولد یک کشور نوپا؟
امارات متحده عربی چگونه شکل گرفت؟ مروری کوتاه بر تاریخ، ساختار سیاسی و مسیر توسعه کشوری جوان در حاشیه خلیج فارس.
نام «امارات متحده عربی» بار دیگر در صدر خبرها قرار گرفته است؛ کشوری جوان در حاشیه خلیج فارس که شکلگیری، ساختار سیاسی و مسیر توسعهاش همچنان محل پرسش و تحلیل است. امارات چگونه متولد شد و چه مسیری را طی کرد؟
در روزهایی که تحولات منطقهای بار دیگر توجه رسانهها را به جنوب خلیج فارس جلب کرده، بازخوانی تاریخ و ساختار امارات متحده عربی به درک بهتر جایگاه این کشور در معادلات امروز کمک میکند. کشوری که تنها چند دهه از تأسیس رسمی آن میگذرد، اما نقش اقتصادی و سیاسی پررنگی در منطقه یافته است.
آیا امارات متحده عربی یک کشور واحد است؟
امارات متحده عربی کشوری فدرالی در حاشیه خلیج فارس است که از هفت امارت تشکیل شده است. هر امارت توسط یک «امیر» اداره میشود و این امیران در کنار یکدیگر، شورای حاکمیتی کشور را شکل میدهند.
امارتهای تشکیلدهنده عبارتاند از: ابوظبی، دوبی، شارجه، عجمان، امالقوین، فجیره و راسالخیمه.
طبق عرف سیاسی این کشور، حاکم ابوظبی ریاست امارات متحده عربی را بر عهده دارد و حاکم دوبی به عنوان نخستوزیر و رئیس دولت فعالیت میکند. ابوظبی بزرگترین و ثروتمندترین امارت و دوبی دومین امارت مهم از نظر اقتصادی است.
امارات در ماقبل تاریخ؛ سکونت انسانهای اولیه
برخلاف تصور رایج، سرزمین امارات تنها محصول دوران مدرن نیست. در سال ۲۰۱۱، باستانشناسان شواهدی از سکونت انسانهای مدرن اولیه در این منطقه کشف کردند. ابزارهای سنگی یافتشده، از جمله تبرهای دستی و خراشندهها، نشان میدهد که این ناحیه دستکم ۱۲۵ هزار سال پیش نیز محل زندگی انسان بوده است.
ورود اسلام به منطقه
در سال ۶۳۲ میلادی، همزمان با گسترش اسلام در شبهجزیره عربستان، ساکنان این منطقه نیز به آیین اسلام گرویدند. پس از رحلت پیامبر اسلام (ص)، نبردهایی در نواحی شرقی شبهجزیره، از جمله منطقه فجیره امروزی، رخ داد که در نهایت به تثبیت اسلام در این سرزمین انجامید.
امارات در قرن نوزدهم؛ از شیخنشینها تا نفوذ بریتانیا
در آغاز قرن نوزدهم، سواحل جنوبی خلیج فارس تحت اداره شیخنشینهای عرب بود. ناامنی دریایی و دزدی دریایی، پای بریتانیا را به منطقه باز کرد. شیوخ محلی برای حفظ تجارت، معاهدات آتشبس دریایی با بریتانیا امضا کردند و به این ترتیب، نفوذ لندن در منطقه برای چند دهه تثبیت شد.
کشف نفت؛ نقطه عطف تاریخ امارات متحده عربی
دهه ۱۹۳۰ آغاز بررسیهای نفتی در امارات بود. نخستین کشفیات مهم نفتی در سالهای پایانی دهه ۱۹۵۰ صورت گرفت و در سال ۱۹۶۲، اولین محموله نفت خام از ابوظبی صادر شد.
در پی افزایش درآمدهای نفتی، شیخ زاید بن سلطان آل نهیان در ابوظبی و شیخ راشد بن سعید آل مکتوم در دوبی، برنامههای گسترده نوسازی را آغاز کردند؛ از ساخت زیرساختها و جادهها تا مدارس، بیمارستانها و مسکن. سرعت این تحولات، چهره منطقه را بهطور کامل دگرگون کرد.
تولد یک فدراسیون؛ شکلگیری امارات متحده عربی
در سال ۱۹۶۸، بریتانیا تصمیم گرفت از شرق سوئز و کشورهای حاشیه خلیج فارس خارج شود. این تصمیم، زمینهساز شکلگیری یک فدراسیون جدید شد. پس از مذاکرات میان حاکمان محلی، در ۲ دسامبر ۱۹۷۱ (۱۱ آذر ۱۳۵۰)، کشور امارات متحده عربی با عضویت شش امارت تأسیس شد.
دو ماه بعد، راسالخیمه نیز به این اتحاد پیوست و ساختار هفتامارتی امارات شکل گرفت.
امارات امروز؛ کشوری جوان با گذشتهای کوتاه
امارات متحده عربی از نظر تاریخی، کشوری نوپا محسوب میشود؛ اما با تکیه بر منابع انرژی، موقعیت جغرافیایی و سیاستهای اقتصادی، توانسته در مدتزمانی کوتاه به یکی از بازیگران اثرگذار منطقه تبدیل شود. با این حال، شناخت ریشههای تاریخی و ساختار فدرالی آن، برای تحلیل رفتار سیاسی و منطقهای این کشور اهمیت ویژهای دارد./هفت صبح
