سایه سنگین «صندلیهای خالی» بر سر امنیت غذایی؛ چرا تعامل وزارت جهاد با مجلس در بنبست است؟
بررسی تعاملات وزارت جهاد کشاورزی با مجلس؛ غیبتهای مکرر وزیر در کمیسیون و نقش راهبردی معاونین در امنیت غذایی.
در حالی که نوسانات بازار و دغدغههای معیشتی، حضور بیواسطه متولیان دولتی در پارلمان را به یک ضرورت ملی تبدیل کرده است، روایتهای واصله از کمیسیون کشاورزی مجلس، نشاندهنده الگویی نگرانکننده از غیبتهای سریالی مقام عالی وزارت است.
در این فضایِ سردِ تعاملی، تنها تداوم حضور جریانساز برخی معاونتهای باسابقه توانسته است بارِ سنگین پاسخگویی به مطالبات نمایندگان را به دوش بکشد و از قطع کامل رشته ارتباطی میان قوه مجریه و مقننه جلوگیری کند.
اولویتهای گمشده؛ وقتی کمیسیون تخصصی «فرعی» میشود
انتقادات صریح دکتر عباسی، نایبرئیس کمیسیون کشاورزی، نشاندهنده یک پارادوکس مدیریتی در وزارت جهاد کشاورزی است.
حضور وزیر در سایر کمیسیونها و غیبت در کمیسیون تخصصیِ مرتبط با سفره مردم، حامل پیامی است که بوی بیتوجهی به نظارتهای فنی میدهد. امنیت غذایی کشور، حوزهای نیست که بتوان مدیریت آن را از راه دور یا از طریق مکاتبات اداریِ صرف پیش برد؛ این عرصه نیازمند حضور در «خط مقدمِ» تصمیمگیریهای مشترک با مجلس است.
انفعال ستادی در برابر تکاپوی عملیاتی
نکته کلیدی در واکاوی مناسبات اخیر، تفاوت فاحش میان رویکرد «گریزان از جلسه» در رأس وزارتخانه و رویکرد «مسئولانه» در بخشهای معدودی از معاونتهاست.
در حالی که بخش بزرگی از بدنه مدیریتی وزارتخانه به دلیل عدم حضور یا ارائه برنامههای ناقص و صرفاً پولی مورد نقد پارلمان قرار دارند، تداوم حضور مستمر و مؤثر چهرههایی نظیر «اکبر فتحی» در جلسات، به عنوان تنها لنگرگاه ثبات در این تلاطم شناخته میشود.
این نوع حضور، فراتر از یک وظیفه اداری، نشاندهنده درک دقیق از حساسیتهای اجتماعی است. وقتی بدنه ستادی در ارائه سناریوهای بحران ناتوان ظاهر میشود، همین استمرار در پاسخگویی و حضورِ میدانیِ معاونتهای هماهنگ است که مانع از قفل شدن فرآیندهای نظارتی میگردد.
در واقع، بارِ پاسخگویی کل وزارتخانهای که مستقیم با معیشت مردم درگیر است، اکنون بر دوش معدود مدیرانی است که برخلاف جریان کلی، از صحنه تعامل فرار نکردهاند.
خلاء سناریونویسی و تقلیل مدیریت به بودجهخواهی
گزارشهای مجلس حکایت از آن دارد که وزارتخانه به جای ارائه نقشه راه برای سناریوهای مختلف اقتصادی، تنها به ارسال درخواستهای مالی اکتفا کرده است. این نگاهِ تکبعدی، آسیبزاترین نوع مدیریت در شرایط تحریمی است.
مجلس نه فقط به دنبال توزیع پول، بلکه به دنبال «تدبیر» است. در این میان، مدیرانی که با تسلط بر جزئیات اجرایی در جلسات حاضر میشوند و خلأ حضور وزیر را پر میکنند، عملاً جورِ نبودِ برنامهریزی کلان در ستاد را میکشند.
ضرورت بازگشت به ریل هماهنگی
نمیتوان انتظار داشت بارِ کلانوزارتخانهای با این حجم از مسئولیت، تنها توسط یک یا دو معاونتِ فعال و هماهنگ پیش برود. سیستم اداری که در آن «پاسخگویی» به استثنا و «غیبت» به قاعده تبدیل شود، در میانمدت، کارآمدی خود را از دست میدهد.
تداوم حضور مدیرانی که مجلس از آنها به عنوان «نقطه روشن» یاد میکند، اگر با همراهی و تغییر رویکرد شخص وزیر همراه نشود، نمیتواند به تنهایی تضمینکننده امنیت غذایی و حل بحرانهای پیشِ روی کشاورزان باشد.
برآیند سخن
پیام مجلس روشن است: اعتبار یک وزارتخانه به حضور مؤثر مسئولانش در جلسات تصمیمگیری است. اگر امروز نام برخی معاونین به نیکی برده میشود، به دلیل پر کردن خلائی است که غیبتهای مکرر وزیر ایجاد کرده است.
برای اصلاح وضعیت موجود، وزارت جهاد کشاورزی، نیازمند بازتعریف نسبت خود با پارلمان و الگوبرداری از رویکرد تعاملی مدیرانی است که پاسخگویی را بر انزوا ترجیح دادهاند.
