متحدان راهبردی بر سر هم فریاد میکشند
واکاوی پشتپرده فریادهای ترامپ بر سر نتانیاهو؛ آیا اسرائیل برای جلوگیری از توافق ایران و آمریکا، جنگ در لبنان را به راه انداخته است؟
اسرائیل حصول توافق میان ایران و ایالاتمتحده را تحمل نمیکند. در همین هفتههای گذشته که ایالاتمتحده بهعنوان میانجی میان بیروت و تلآویو تلاش کرده تا صلح را در این منطقه برقرار کند، تلآویو بهجای رعایت شرایط آتشبس و همراهی با متحد خویش، حملات به لبنان را شدت بخشیده است.
اگر در تلآویو اراده برقراری صلح در مرزهایش با لبنان وجود داشت، افزایش تنشها میان لبنان و اسرائیل در دستور کار قرار نمیگرفت چراکه مذاکرهکنندگان لبنانی از جمله همکاران و طرفداران ایالاتمتحده هستند و در طول زمانهای گذشته چنین موقعیتی بهنفع اسرائیل وجود نداشته که در بیروت همکاران و متحدان آمریکا بر سر کار باشند و تا این حد برای رسیدن آمریکا به اهدافش در لبنان آمادگی داشته باشند. ادعای اسرائیل درباره پاسخ دادن به حملات حزبالله لبنان هم چندان مقبول نیست چراکه در همین هفتههایی که میان واشنگتن و تهران گفتوگوهایی برای رسیدن به تفاهم وجود داشته اسرائیل باوجود آنکه میدانسته افزایش تنشها با لبنان به حصول توافق تهران- واشنگتن آسیب میزند اما به حملاتش علیه نواحی تحت فرمان حزبالله لبنان شدت بخشید و حتی آنطورکه شبکه جهانی BBC گزارش کرده، مناطقی مورد حمله قرار گرفتهاند که کاملا مسکونی بوده و نشانههایی از فعالیت نظامی در آن به چشم نمیخورد.
برخی میگویند دلیل شدت حملات اسرائیل به لبنان و هدف قرار دادن مناطق ادعایی برای کسب امتیاز در گفتوگوهای صلح با لبنان بوده و تلآویو با این حملات میخواسته دست بالاتر را در این مذاکرات داشته باشد اما وقتی ایالاتمتحده میانجی صلح است و مذاکرهکنندگان لبنانی هم مواضعی کاملا نزدیک به واشنگتن دارند، دست بالاتر خود به خود در اختیار اسرائیلیها هست و نیازی به ماجراجویی اضافی وجود ندارد. در عین حال اگر اسرائیل میخواست دست بالاتر در گفتوگوها را در اختیار بگیرد باید به منافع دولت و ارتش ملی لبنان حمله میکرد تا مذاکرهکنندگان دولتی مرعوب شوند اما IDF که از بنیامین نتانیاهو فرمان میبرد، حملات خود را فقط به مناطق تحت نفوذ حزبالله و تاسیساتی که به این گروه مربوط بوده، معطوف کرده است. در حالی که حزبالله نمایندهای در میان مذاکرهکنندگان ندارد. اسرائیل میتوانست با توقف حملات بهطور متقابل حزبالله را هم در موقعیت آتشبس قرار دهد ولی نتانیاهو گزینه گسترش حملات و بمباران مناطق شیعهنشین جنوب لبنان را انتخاب کرد.
احتمالا دلیل اصلی و عمده اسرائیل در مورد حمله به جنوب لبنان، به جلوگیری از حصول توافق آمریکا با ایران بازمیگردد. درواقع از آنجا که اسرائیل نمیتواند مجدد جنگ را با ایران آغاز کند، تصمیم گرفته بهگونه غیرمستقیم این مذاکرات را تهدید و متوقف کند و از این بابت حمله به شریک راهبردی ایران در منطقه را انتخاب کرده است.تلآویو از حساسیت تهران در مورد حزبالله به خوبی آگاه است و میخواهد از طریق آسیب زدن به متحد تهران، ایران را به واکنشهای مخرب و منفی وادارد تا نظامیان ایرانی هم واکنش نشان دهند و در نهایت آتشبس نقض و جنگ دوباره شعلهور شود. واکنش تند ایران به تصمیم نتانیاهو برای اشغال جنوب لبنان نشان داد که محاسبات انجامشده در تلآویو چندان هم غیرواقعی نبوده است.
از آنچه در مورد گفتوگوهای تند و فحاشی ترامپ علیه نتانیاهو در دوشنبه گذشته منتشر شده میتوان فهمید که از این راهبرد نتانیاهو، ترامپ نیز باخبر است و هدف تلآویو بهدرستی و دقت از سوی واشنگتن تشخیص داده شده است. اخبار غیررسمی منتشرشده درباره گفتوگوی دوشنبه گذشته ترامپ و نتانیاهو حاکی از آن است که رییسجمهور ایالاتمتحده بر سر نخستوزیر اسرائیل فریاد زده، او را دیوانه و کسی که در زندان گرفتار بوده و توسط ترامپ آزادشده خطاب کرده و با عتاب و تحکم از وی خواسته است تا نه فقط به حضور اسرائیلیهایی که هم اکنون در خاک لبنان مستقر هستند پایان دهد بلکه از هرگونه حمله جدید و اشغال مناطق جنوب لبنان پرهیز کند. شدت حملات لفظی و تحکم لحن رییسجمهور ایالاتمتحده به حدی بوده که بلافاصله نتانیاهو دستور توقف حمله و بازگشت نیروها را صادر کرد و این دستور بلافاصله اجرایی شد.
بهخوبی میتوان فهمید که اسرائیل از روند برقراری تفاهم با ایران ناراضی است، از آن بدتر اسرائیل تصور میکند رییسجمهور ایالاتمتحده در حال عقبنشینی در مقابل ایران بوده و در همین متن پیشنهادی تفاهمنامه، امتیازهای زیادی به ایران داده است؛ امتیازهایی که هیچیک پاسخ و امتیاز متقابل دریافت نکرده و به همین خاطر گمان میرود که در موقعیت حاضر، دست بالا در اختیار ایران باشد. در عین حال اگرچه رییسجمهور ایالاتمتحده بارها تاکید کرده است که عجلهای برای حصول توافق با ایران ندارد و هیچیک از شرایط پیشرو از حمله انتخابات میاندورهای سنا و کنگره او را برای سرعت بخشیدن در
رسیدن به توافق تحت فشار قرار نداده اما همین رفتار تحکمآمیز و عصبی در قبال نتانیاهو و حملات ارتش اسرائیل IDF به لبنان نشان میدهد که تصمیمگیر اصلی در کاخ سفید، خود را ناچار به رسیدن به توافق با ایران میبیند و ضروری میداند که این توافق به هر شکل، در سریعترین و نزدیکترین فرصت ممکن حاصل شود.
رفتار اخیر ترامپ و تلاش مجدانه وی برای هموار کردن جاده مذاکرات و رسیدن به امضای تفاهمنامه با ایران، حاوی این پیام ناراحتکننده برای تلآویو است که با وجود همه بهانهتراشیها، تهدیدها، لفاظیها و مانورهای تبلیغاتی، ترامپ ارادهاش را به توافق با ایران و به نتیجه رساندن گفتوگوها معطوف کرده است و با این رویکرد حتما از توسل مجدد به جنگ پرهیز خواهد شد.
با اینهمه گمان نمیرود فعالیتهای مخرب و آسیبزای اسرائیل در منطقه کاهش پیدا کند یا متوقف شود. همچنین پایان یا توقف حملات اسرائیل به لبنان هم بسیار دور از ذهن به نظر میرسد اما در مقطع کنونی ممکن است برخی فعالیتهای آسیبزای تلآویو علیه امضای تفاهمنامه با ایران کاهش یابد یا متوقف شود.
