شمارش معکوس تا ۵ آبان؛ زمان دور جدید تنش ایران و آمریکا؟
آیا ۵ تا ۱۲ آبان موعد درگیری جدید است؟ بررسی ابعاد تشدید تنش میان ایران و آمریکا در پنجره انتخاباتی و گزینه‌های نظامی-سیاسی روی میز.
تحولات میدانی و سیگنال‌های متناقض سیاسی میان تهران و واشنگتن نشان می‌دهد روزهای پایانی مهر و دهه اول آبان، به یکی از حساس‌ترین مقاطع در تعیین سرنوشت رویارویی دو کشور تبدیل شده است. فاصله‌ای کوتاه میان پنجم تا دوازدهم آبان که هم‌زمان با دو رویداد سرنوشت‌ساز سیاسی یعنی انتخابات اسرائیل و انتخابات آمریکا شده، نگاه تحلیل‌گران امنیتی را به احتمال آغاز دور تازه‌ای از تنش میان ایران و آمریکا جلب کرده است؛ بازه‌ای فشرده که می‌تواند معادلات منطقه را دگرگون کند.
همنشینی جنگ تمام‌عیار و دیپلماسی در تهران
در حالی که نشانه‌های نظامی از احتمال یک رویارویی پیش‌بینی‌نشده حکایت دارند، مقامات ارشد در تهران همچنان ابزار دیپلماسی را در کنار بازدارندگی سخت حفظ کرده‌اند. رئیس‌جمهور اخیراً در جلسه هیئت دولت وضعیت موجود را «یک جنگ تمام‌عیار در تمام ابعاد» توصیف کرد، اما تأکید داشت که پیگیری مذاکره از موضع قدرت و برای احقاق منافع ملی تعطیل نشده است. با این حال، پرسش کلیدی این است: آیا میز مذاکره هنوز فضایی برای کاهش تنش‌ها دارد؟
پاسخ غیررسمی دیپلمات‌ها به این سؤال چندان خوش‌بینانه نیست؛ گزارش‌های تازه بین‌المللی نشان می‌دهد تهران خط قرمز مشخصی روی غنی‌سازی و امتیازدهی در میانه فشار گذاشته است. ایران تجربه تلخ درگیری نظامی در گرماگرم گفت‌وگوهای گذشته را پیش چشم دارد و حفظ دستاوردهای هسته‌ای را مؤلفه‌ای حیاتی برای بقای راهبردی می‌داند. در مقابل، واشنگتن نیز برای اقناع افکار عمومی داخلی، بدون یک دستاورد ملموس و قابل تبلیغ توان خروج از این بحران را ندارد؛ بن‌بستی که توافق جامع را دور از دسترس کرده است.
پنجره طلایی ۵ تا ۱۲ آبان؛ دام انتخاباتی تل‌آویو یا اهرم فشار بر واشنگتن؟
در این میان، بازه زمانی میان انتخابات ۲۷ اکتبر در اسرائیل و انتخابات ۳ نوامبر در آمریکا، یک «پنجره طلایی» اما به‌شدت خطرناک به وجود آورده است. برای ناظران تحولات، دلایل زیر نشان می‌دهد چرا این فاصله یک‌هفته‌ای نقطه عطف احتمالی است:
- خنثی‌سازی بازی سیاسی تل‌آویو: تشدید زودرس درگیری تا پیش از ۲۷ اکتبر می‌تواند به کارت برنده بنیامین نتانیاهو برای جلب آرای داخلی و فرار از بحران‌های سیاسی تبدیل شود.
- فشار سنگین بر کارزار انتخاباتی کاخ سفید: ورود به مرحله جدیدی از بحران در فاصله ۵ تا ۱۲ آبان، دقیقاً در آستانه رأی‌گیری آمریکا، فشار حداکثری بر محاسبات انتخاباتی جمهوری‌خواهان و دونالد ترامپ تحمیل می‌کند.
- تلاش برای شکستن محاصره: عبور از تداوم فرسایشی تحریم‌ها و فشارهای ترانزیتی-دریایی، تهران را به سمت استفاده هوشمندانه از اهرم‌های پیش‌دستانه نظامی و سیاسی به موازات هم سوق داده است.
بن‌بست هزینه و فایده در محاسبات نظامی پنتاگون
با وجود این تهدیدها، بازگشت به فاز برخورد مستقیم با بازدارنده‌های سنگینی در سمت آمریکا روبه‌روست. واشنگتن در شرایطی قرار دارد که ورود به یک کمپین هوایی سنگین دیگر در آستانه فصل سرما، موج جدیدی از بحران انرژی را به اقتصاد جهان تزریق می‌کند. از سوی دیگر، محدودیت‌های تسلیحاتی و آسیب‌پذیری پایگاه‌های منطقه‌ای، مانع اجرای سناریوهای پرریسک است.
گزینه‌های جایگزین نیز برای پنتاگون روی کاغذ بن‌بست هستند:
- عملیات زمینی به دلیل حجم تلفات و گستردگی جغرافیا غیرممکن ارزیابی می‌شود.
- دست زدن به تهدیدهای نامتعارف نیز با توجه به پراکندگی ذخایر غنی‌شده، خطرات پاسخ متقابل را به بالاترین سطح می‌رساند.
در شرایط کنونی، راهبرد تهران متکی بر تثبیت دستاوردهای میدانی و اقتصادی پساجنگ و آزمودن خطوط قرمز حریف در همین بازه یک‌هفته‌ای است؛ مقطعی سرنوشت‌ساز که نشان خواهد داد تنش میان ایران و آمریکا به سمت آتش‌بسی غیررسمی حرکت می‌کند یا با جرقه‌ای تازه در پاییز، شعله‌ورتر خواهد شد.
