غذای محلی و امنیت ملی؛ ارتباطی که جدی گرفته نمی‌شود

امنیت ملی فقط با موشک و دیپلماسی تعریف نمی‌شود. گاهی سرنوشت یک کشور، به چیزهایی بسیار ساده‌تر گره خورده است؛ مثل نانی که روی سفره مردم می‌آید یا غذایی که در یک روستای دورافتاده پخته می‌شود.

اخبار سبز کشاورزی؛ «غذای محلی» در نگاه اول موضوعی فرهنگی یا نوستالژیک به نظر می‌رسد، اما در واقع یکی از ستون‌های کمتر دیده‌شده امنیت غذایی و امنیت ملی است؛ ستونی که اگر فرو بریزد، پیامدهایش بسیار فراتر از آشپزخانه خواهد بود.

وقتی امنیت از آشپزخانه شروع می‌شود

کشورها برای حفظ امنیت ملی، به سه چیز حیاتی نیاز دارند: غذا، آب و انرژی. در این میان، غذا شاید کم‌سر و صداترین، اما آسیب‌پذیرترین عنصر باشد. وابستگی به واردات مواد غذایی، یعنی گره‌خوردن امنیت کشور به زنجیره‌های تأمین جهانی؛ زنجیره‌هایی که با یک بحران سیاسی، جنگ یا تغییر اقلیم می‌توانند از هم بپاشند.

غذای محلی دقیقاً در همین نقطه اهمیت پیدا می‌کند. هرچه سهم غذاهای محلی و بومی در سبد مصرف مردم بیشتر باشد، تاب‌آوری کشور در برابر بحران‌ها افزایش می‌یابد.

غذای محلی؛ سپر پنهان در برابر تحریم و بحران

تجربه سال‌های اخیر نشان داده که در شرایط تحریم یا شوک‌های جهانی، کشورهایی آسیب‌پذیرترند که تولید و مصرف غذای آن‌ها از هم جدا شده است. در مقابل، جوامعی که به تولید محلی و الگوهای غذایی بومی تکیه دارند، سریع‌تر خود را با شرایط جدید وفق می‌دهند.

غذای محلی فقط یک انتخاب فرهنگی نیست؛ یک سیاست نانوشته امنیت ملی است. وقتی زنجیره غذا کوتاه‌تر می‌شود، وابستگی کمتر و کنترل داخلی بیشتر می‌شود.

فراموشی غذاهای بومی؛ یک تهدید خاموش

با تغییر سبک زندگی و گسترش غذاهای صنعتی، بسیاری از غذاهای محلی و مواد اولیه بومی به حاشیه رانده شده‌اند. این فراموشی، فقط از دست دادن طعم‌ها نیست؛ بلکه از بین رفتن دانش بومی، بذرهای محلی و مهارت‌های تولید غذا است.

هر بذر بومی که کنار گذاشته می‌شود، یک نقطه‌ضعف جدید در امنیت غذایی ایجاد می‌کند. اینجاست که غذای محلی از یک موضوع ساده، به مسئله‌ای راهبردی تبدیل می‌شود.

غذای محلی و امنیت غذایی؛ پیوندی مستقیم

امنیت غذایی یعنی دسترسی پایدار همه مردم به غذای سالم و کافی. غذای محلی، به‌دلیل سازگاری با اقلیم، مصرف کمتر آب و نیاز کمتر به نهاده‌های وارداتی، نقش کلیدی در تحقق این هدف دارد.

در بسیاری از مناطق ایران، غذاهای محلی بر پایه محصولاتی شکل گرفته‌اند که با کمترین فشار به آب و خاک تولید می‌شوند. احیای این الگوها می‌تواند هم به امنیت غذایی کمک کند و هم به کشاورزی پایدار.

چرا کشورها دوباره به غذای محلی برگشته‌اند؟

در سال‌های اخیر، حتی کشورهای توسعه‌یافته به سمت تقویت غذاهای محلی حرکت کرده‌اند. دلیلش روشن است:

• کاهش ریسک‌های ژئوپلیتیک
• افزایش تاب‌آوری در برابر تغییر اقلیم
• حفظ استقلال غذایی

غذای محلی، برخلاف تصور رایج، عقب‌گرد نیست؛ یک انتخاب هوشمندانه برای آینده است.

امنیت ملی بدون سفره امن ممکن نیست

تا زمانی که غذای مردم به تصمیم‌های بیرونی وابسته باشد، امنیت ملی کامل نخواهد بود. توجه به غذای محلی، حمایت از تولیدکنندگان بومی و بازگرداندن این غذاها به سفره‌ها، اقدامی فرهنگی، اقتصادی و در نهایت امنیتی است.

شاید وقت آن رسیده است که امنیت ملی را نه فقط در اتاق‌های سیاست‌گذاری، بلکه در مزارع، آشپزخانه‌ها و سفره‌های محلی جست‌وجو کنیم.