ایران خواستار اعزام کارشناسان یونسکو برای بررسی آسیبهای وارده به مجموعه جهانی کاخ گلستان شد
میراث بیدفاع ایران: کاخ گلستان در تیررس انفجارها فرو ریخت!
حملات سنگین به تهران، قلب مجموعه جهانی کاخ گلستان را هدف گرفت و آینههای قاجاری فروریخت. ایران خواستار اعزام کارشناسان یونسکو برای ارزیابی خسارات شد.
در حالی که تنشهای منطقهای به اوج رسیده، قلب تاریخی پایتخت لرزید و مجموعه جهانی کاخ گلستان، شاهد سقوط آینههای قاجاری و فروریختن بخشی از تزئینات بیبدیل خود شد.
اخبار سبز کشاورزی؛ تهران شاهد موجی از حملات سنگین بود که میراث فرهنگی کشور را در معرض خطر جدی قرار داد و اکنون ایران دست به اقدام فوری دیپلماتیک زده است.
شوک ناشی از حملات به قلب تاریخی تهران؛ میراث بیدفاع زیر موج انفجار
در جریان درگیریهای اخیر بین ایران و آمریکا و اسرائیل در روزهای گذشته، حملات سنگینی مناطق مختلف پایتخت را هدف قرار داد که علاوه بر خسارات شهری، تهدیدی جدی متوجه آثار تاریخی کشور ساخت. بیشترین نگرانیها متوجه مجموعه جهانی کاخ گلستان بود؛ این مجموعه که در مجاورت میدان ارگ و ساختمان دادگستری قرار دارد، یکشنبهشب شاهد آسیبهای گستردهای بود. این وقایع، وزیر میراثفرهنگی و کارشناسان مربوطه را واداشت تا فوراً از محل بازدید کرده و عمق خسارات وارده به این گنجینه جهانی را از نزدیک ارزیابی کنند.
وزیر میراثفرهنگی، جناب «سیدرضا صالحی امیری»، در واکنشی سریع و در مکاتبهای با سازمان یونسکو، خواستار واکنش رسمی این نهاد بینالمللی و اعزام یک هیئت کارشناسی مستقل برای ارزیابی دقیق و بیطرفانه میزان و ماهیت خسارات وارده به کاخ گلستان شد.
کاخ گلستان: قربانی خاموش در مجاورت میدان جنگ
آثار و بناهای تاریخی، بیدفاعترین داراییها در جریان منازعات مسلحانه محسوب میشوند؛ جایی که کوچکترین آسیب میتواند جبرانناپذیر باشد. اگرچه در جنگهای پیشین آسیب چندانی به میراث فرهنگی وارد نشد، اما دومین موج درگیریهای سال ۱۴۰۴، روی دیگری از تهدید را به مجموعه جهانی کاخ گلستان نشان داد.
آسیبها در کاخ گلستان و ریزش آینههای قاجاری
بر اساس گزارشهای اولیه، اورسیهای قاجاری در برابر موج انفجار تاب نیاورده و آینههای سقف در طبقه همکف شمسالعماره فروریختهاند. این مجموعه که سالها در برابر جنگ ایران و عراق و بحرانهای دیگر مقاومت کرده بود، اکنون در معرض آسیبهای ناشی از حملات هوایی قرار گرفته است.
«اسکندر مختاری»، متخصص و پژوهشگر میراث معماری، که پس از بمباران یکشنبهشب از مجموعه بازدید کرده است، وسعت خسارات را تشریح میکند:
- کاخ ابیض: بیشترین آسیب متوجه این کاخ بوده که در نزدیکی بنای دادگستری است؛ تمام پنجرهها آسیب دیده و سقف در چند نقطه دچار فروریختگی شده است.
- تخت مرمر: حدود ۷۰ درصد از بخشهای پرکار اورسیها در این بخش تخریب شده است.
- تالار آینهای: این بخش که اخیراً مرمت شده بود، بهویژه در سقف و اورسیها، صدمه زیادی دیده است.
- شمسالعماره: قاببندی آینهها در تالار طبقه همکف آسیب دیده و بخشهایی از آن فرو ریخته یا در معرض ریزش است.
مختاری تأکید میکند که با توجه به ثبت جهانی مجموعه گلستان، ضرورت دارد که ایکوم و ایکوموس فوراً وارد عمل شده و درخواست اعزام کارشناسان بینالمللی برای مستندسازی و ارزیابی خسارات مطرح شود. خوشبختانه، سازه اصلی در بسیاری از بخشها سالم مانده و تمرکز فعلی بر تثبیت فوری تزئینات و آینهکاریهای ناپایدار است.
مطالبات ایران از یونسکو: اقدام فوری برای حفاظت از میراث جهانی
وزیر میراثفرهنگی در مکاتبه رسمی با مدیرکل یونسکو، ضمن آگاهسازی سازمان از آسیبهای جدی به کاخ گلستان، سه مطالبه مشخص را مطرح کرد:
- اعزام فوری هیئت کارشناسی و مستقل برای ارزیابی دقیق خسارات.
- تأمین مساعدت فنی جهت تثبیت اضطراری، مستندسازی و تدوین برنامههای حفاظتی مطابق با استانداردهای بینالمللی.
- فعالسازی سازوکارهای نظارتی و حمایتی یونسکو در چارچوب نظام میراث جهانی.
این آسیبها در حالی رخ داده که ایران ادعا میکند پروتکلهای بینالمللی حفاظت از آثار تاریخی در جنگ، از جمله نصب نماد «سپر آبی»، در این مجموعه رعایت شده بود.
وضعیت موزههای نزدیک به مناطق حمله؛ اعلام سلامت بناها
نگرانیها تنها به کاخ گلستان محدود نشد. موزههای بنیاد مستضعفان، بهویژه کاخ مرمر که در نزدیکی پردیس حکومتی قرار دارد، نیز در معرض تهدید بودند. پیگیریها نشان میدهد که کاخ مرمر تنها بر اثر موج انفجار دچار شکستگی شیشه شده و بخش عمده اشیای موزهای پیش از شروع درگیریها به مخازن امن منتقل شده بودند و سلامت کامل گزارش شده است.
همچنین، موزههای دیگر و همچنین آثار تاریخی اصفهان، علیرغم حملات مکرر، در وضعیت پایداری قرار دارند و حفاظت ۲۴ ساعته اعمال میشود.
