۲۹ اسفند؛ سالروز ملی شدن صنعت نفت، نقطه عطف استقلالخواهی ایرانیان
ملی شدن صنعت نفت ایران در سال ۱۳۲۹، نهتنها معادلات اقتصادی منطقه را تغییر داد، بلکه اراده یک ملت برای کوتاه کردن دست بیگانگان از منابع خدادادی را به رخ جهانیان کشید
بیست و نهم اسفندماه در تقویم رسمی ایران، تنها یک روز مانده به آغاز سال نو نیست؛ بلکه یادآور یکی از بزرگترین جنبشهای ضداستعماری تاریخ معاصر است. ملی شدن صنعت نفت ایران در سال ۱۳۲۹، نهتنها معادلات اقتصادی منطقه را تغییر داد، بلکه اراده یک ملت برای کوتاه کردن دست بیگانگان از منابع خدادادی را به رخ جهانیان کشید.
پیشزمینه تاریخی؛ نبرد با قراردادهای ناعادلانه
سالها بود که ذخایر عظیم نفت ایران تحت سلطه شرکت نفت انگلیس و ایران قرار داشت. سهم ناچیز ایران از این ثروت ملی و دخالتهای بیپایان بریتانیا در امور داخلی کشور، خشم نخبگان سیاسی و توده مردم را برانگیخته بود. در چنین شرایطی، جبهه ملی به رهبری دکتر محمد مصدق، پرچم مبارزه برای بازپسگیری حق ملت را برافراشتند.
تصویب قانون ملی شدن نفت؛ پیروزی اراده ملت بر استعمار
سرانجام پس از ماهها کشمکش، تجمعات اعتراضی و رایزنیهای سیاسی، در تاریخ ۲۴ اسفند ۱۳۲۹ مجلس شورای ملی و در ۲۹ اسفند همان سال، مجلس سنا به ملی شدن صنعت نفت در سراسر کشور رأی مثبت دادند. این اقدام جسورانه، عملاً به حضور نیمقرنی بریتانیا در صنعت نفت ایران پایان داد و فصل جدیدی از خودباوری را در میان ملل خاورمیانه و شمال آفریقا آغاز کرد.
چالشهای پس از پیروزی؛ از تحریم تا کودتا
پیروزی ایران در ملی کردن نفت، بدون هزینه نبود. دولت بریتانیا با شکایت به دادگاه لاهه و اعمال تحریمهای گسترده نفتی، تلاش کرد اقتصاد ایران را فلج کند. با این حال، دفاعیات حقوقی دکتر مصدق در مجامع بینالمللی و ایستادگی مردم، این پیروزی را تثبیت کرد؛ هرچند که در نهایت دخالتهای خارجی منجر به حوادث تلخی چون کودتای ۲۸ مرداد شد، اما آرمان استقلال نفتی هرگز از حافظه تاریخی ایران پاک نشد.
اهمیت ۲۹ اسفند در عصر حاضر
امروز که در آستانه سال ۱۴۰۵ ایستادهایم، گرامیداشت این روز فراتر از یک یادبود تاریخی است. ۲۹ اسفند به ما یادآوری میکند که حفاظت از سرمایههای ملی و تکیه بر توان داخلی، ضامن اصلی توسعه پایدار و اقتدار سیاسی است. صنعت نفت ایران پس از دههها، همچنان ستون فقرات اقتصاد کشور محسوب میشود و تلاش برای صیانت از آن، ادای دین به خونهایی است که در راه استقلال این سرزمین ریخته شده است.
سخن نهایی
روز ملی شدن صنعت نفت، نماد بلوغ سیاسی و همبستگی مردم ایران است. این روز فرصتی است تا با نگاهی به گذشته، مسیر آینده را برای مدیریت هوشمندانه منابع انرژی و عبور از وابستگیهای تکمحصولی هموار کنیم.
