کارکرد مردمی پارلمان‌های کشوری و شهری

یکی از کارکردهای پارلمان‌ها، اعم از پارلمان کشور یا پارلمان شهری که همان شوراهای اسلامی شهر و روستا است، در جوامع گوناگون برقراری ارتباط بین حاکمیت با شهروندان است؛ در این باره معمولاً توضیح داده می‌شود که میان مردم به عنوان بدنه و قاعده جامعه و هیأت حاکمه به عنوان رأس هرم جامعه همواره باید ارتباط وجود داشته باشد. خواست‌ها و سخنان مردم به همان صورتی که وجود دارد و باید، شنیده شود و ملاحظات دولت و حکومت نیز به همان صورتی که قدرت حاکمیت کشور می‌خواهد از سوی مردم دریافت شود.

این ارتباط ممکن است با کارکرد اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی صورت گیرد. در این حالت رسانه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند و میدان‌داری می‌کنند؛ اما اگرچه رسانه‌ها با استفاده از فشار افکار عمومی می‌توانند تصمیم‌سازان یا تصمیم‌گیران جوامع را به کنش یا واکنش در امر یا اموری وادارند، اما این امر ضمانت اجرایی ندارد و نمی‌تواند از پشتوانه قانونی یا حقوقی برخوردار باشد.

در این زمینه، به عنوان مثال، توجه کنید که یک خواست اجتماعی یا صنعتی و اقتصادی شهروندان یک شهر یا یک منطقه در رسانه‌های محلی یا سراسری مطرح شود؛ در این نمونه ممکن است مقامات مسئول به هر دلیل با این خواست موافقت نکنند و آن خواسته محقق نشود. در عین حال ممکن است مقامات دست‌اندرکار از پاسخگویی در این باره که چرا با آن خواسته شهروندان موافقت نمی‌کنند یا آن را اجرا نمی‌کنند، طفره بروند و محدودیت‌های رسانه هم نتواند آنان را به پاسخگویی وادار کند.

روشن است که اگرچه رسانه‌ها از ابزارهای قدرتمند فشار افکار عمومی و توانایی انجام عملیات روانی برخوردارند، اما این ابزار نیز محدودیت‌های خود را دارد و در سقف توانایی شاید از ضمانت‌های قانونی و حکومتی برخوردار نباشد. از این بابت، رسانه اگرچه ابزار مناسبی برای پیگیری خواست‌های اجتماعی و … شهروندان است، اما کافی نیست. به این دلیل یک نهاد دیگر که ضمانت‌های قانونی دارد باید به میدان پیگیری خواست‌های مردم بیاید تا این ابزار کامل شود.

این نهاد می‌تواند و باید پارلمان باشد و از آنجا که پارلمان پشتوانه حقوقی و قانونی دارد، از ضمانت‌های لازم نیز برخوردار است. مقامات هیأت حاکمه در قبال نهاد پارلمان، چه پارلمان کشور یا پارلمان شهری که همان شوراهای اسلامی شهر و روستا است، فقط پاسخگو نیستند، بلکه نهاد پارلمان امکان تبدیل کردن استنکاف مسئول از انجام وظیفه یا تعهدات به یک پرونده قضایی و حقوقی را نیز دارد. علاوه بر این، نهاد پارلمان می‌تواند مقامات یادشده را تحت فشارهای حقوقی قرار دهد و به طور مستقیم یا غیرمستقیم او را عزل کند. گاهی هم نهاد پارلمان از طریق وارد آوردن فشار به مقام بالاسری او، به طور غیرمستقیم زمینه عزل و برکناری آن مقام را مهیا می‌کند. این کارکردی است که معمولاً در مورد رسانه مشاهده نمی‌شود.

البته باید اذعان کرد که میان کارکرد رسانه و اهرم افکار عمومی برای راهبری دولت با اهرم پارلمان برای مسیرگذاری و راهنمایی دولت‌ها و حاکمیت‌ها تفاوت‌های متعددی وجود دارد و همین امر باعث شده است تا این دو نهاد نتوانند کارکرد جایگزین داشته باشند. بلکه در موارد متعددی مشاهده شده که این نهادها در واقع کارکردی مکمل داشته و به یکدیگر برای حصول اهداف کمک کرده‌اند. چه بسیار مواردی وجود دارد که نمایندگان پارلمان و روزنامه‌نگاران یکدیگر را به لحاظ اطلاعاتی تغذیه کرده و یاری داده‌اند تا حصول هدف به صورتی دقیق‌تر و سریع‌تر امکان‌پذیر باشد.