بلندمرتبهسازی؛ توسعه عمودی یا بحران هویت؟ بازخوانی رسالتهای نظارتی شورای شهر
رشد شتابان شهرنشینی و محدودیت منابع زمین، کلانشهرها را ناگزیر به سمت «توسعه عمودی» یا همان بلندمرتبهسازی سوق داده است.
رشد شتابان شهرنشینی و محدودیت منابع زمین، کلانشهرها را ناگزیر به سمت «توسعه عمودی» یا همان بلندمرتبهسازی سوق داده است. اگرچه ساختمانهای بلندقامتی که خط آسمان شهر را تغییر میدهند، نمادی از مدرنیته محسوب میشوند، اما مدیریت این پدیده فراتر از صرفاً صدور مجوزهای ساختوساز است. در این میان، شورای شهر به عنوان نهاد سیاستگذار، وظیفهای خطیر در تعادلبخشی میان منافع اقتصادی سازندگان و حقوق عامه شهروندان بر عهده دارد.
تدوین پیوستهای فرهنگی و زیستمحیطی؛ خط قرمز شورا
یکی از اصلیترین رسالتهای شورای شهر در مواجهه با پروژههای بلندمرتبه، فراتر رفتن از نگاه درآمدزایی صرف (تراکمفروشی) و تمرکز بر «زیستپذیری» شهر است. بلندمرتبهسازی بدون مطالعه میتواند منجر به کور شدن جریان باد، ایجاد سایهاندازی بر بافتهای مجاور و از بین رفتن هویت بصری محلات سنتی شود.
شوراها موظفند با الزام شهرداریها به تدوین پیوستهای دقیق زیستمحیطی و ترافیکی، اطمینان حاصل کنند که استقرار یک برج در یک کوچه بنبست یا منطقه پرتردد، زندگی روزمره مردم را دچار اختلال نمیکند. در واقع، تصویب ضوابط در کمیسیونهای تخصصی شورا باید مانع از آن شود که «منفعت فردی» بر «حق بر شهر» پیشی بگیرد.
چالش زیرساختها؛ آیا شهر توان پشتیبانی دارد؟
بلندمرتبهسازی، تنها به معنای چیدن بلوکهای سیمانی روی هم نیست؛ بلکه به معنای تمرکز بالای جمعیت در یک نقطه جغرافیایی کوچک است. رسالت شورای شهر در اینجا، نظارت بر کفایت زیرساختهای شهری است. آیا شبکه فاضلاب، ظرفیت انتقال برق و فشار آب در مناطق هدف، پاسخگوی نیاز ساکنان جدید هست؟
بسیاری از معضلات شهری امروز، ناشی از ساختمانهایی است که ساخته شدهاند اما پارکینگ کافی ندارند یا شبکه معابر پیرامون آنها، ظرفیت تخلیه بار ترافیکی را ندارد. شورا باید با نگاهی راهبردی در اسناد بالادستی و طرحهای جامع، محدودههای مجاز برای بلندمرتبهسازی را به دقت، تعیین و از بارگذاری بیش از حد در نقاط حساس جلوگیری کند.
ایمنی و تابآوری؛ آزمون سخت مدیریت شهری
تجربه تلخ حوادثی همچون ساختمان پلاسکو نشان داد که بلندمرتبهسازی بدون تجهیزات ایمنی متناسب، میتواند به فاجعه منجر شود. شورای شهر در جایگاه ناظر، مسئولیت دارد تا بودجههای لازم برای نوسازی ناوگان آتشنشانی و خرید نردبانهای هیدرولیکی بلندمرتبه را پیشبینی کند.
همچنین، الزام سازندگان به رعایت دقیق مقررات ملی ساختمان و نظارت بر کیفیت سازه در برابر زلزله، از دیگر وظایف نظارتی است که نباید قربانی سرعت در اجرای پروژهها شود. توسعه باید «ایمن» باشد تا بتوان نام توسعه بر آن نهاد.
سخن پایانی
امروز بلندمرتبهسازی برای شهرها، یک ضرورت است، اما نه به هر قیمتی. رسالت اصلی شورای شهر، تبدیل این تهدید بالقوه به فرصتی برای بازآفرینی شهری و حفظ فضاهای باز عمومی است. تنها با نظارت دقیق، شفافیت در صدور مجوزها و اولویت دادن به استانداردهای کیفی زندگی، میتوان امیدوار بود که برجهای شهر، به جای نماد فاصله طبقاتی، به نماد نظم و پیشرفت پایدار تبدیل شوند.
