فراتر از ساختمان سبز؛ شهرهایی که به ما برق میفروشند!
آینده شهرسازی چیست؟ با رویکرد شهر انرژیمثبت آشنا شوید؛ شهرهایی که بیشتر از مصرفشان، انرژی پاک تولید میکنند و انقلابی در پایداری شهری ایجاد کردهاند
تا همین چند سال پیش، آرزوی مهندسان، طراحی ساختمانهایی بود که مصرف انرژی آنها «صفر» باشد؛ اما امروز ورق برگشته است. تصور کنید در شهری زندگی کنید که نه تنها برقش را خودش تأمین میکند، بلکه مازاد انرژیاش را به شبکه ملی میفروشد! «شهر انرژیمثبت» دیگر یک رویای فانتزی نیست؛ یک ضرورت استراتژیک برای بقای ما در قرن بیستویکم.
پایان عصر ساختمانهای تکبعدی
اگرچه استانداردهای ساختمان سبز توانستهاند مصرف انرژی را تا ۷۰ درصد کاهش دهند، اما یک ساختمان تنها، در برابر یک کلانشهرِ تشنه انرژی، حکم قطره در دریا را دارد. رویکرد نوین «شهر انرژیمثبت» بر این پایه استوار است که کل یک محله یا منطقه شهری، مانند یک «نیروگاه هوشمند» عمل کند. این یعنی ترکیب مزارع خورشیدی، شبکههای هوشمند، زیرساخت خودروهای برقی و گرمایش منطقهای در یک اکوسیستم واحد.
بابکاک رنچ؛ شهری که طوفان هم حریفش نشد
فلوریدا را به طوفانهایش میشناسند، اما «بابکاک رنچ» ثابت کرد با مهندسی درست، انرژی میتواند سپر بلای شهر باشد. این شهر با ۶۵۰ هزار صفحه خورشیدی، نه تنها تمام نیاز ساکنانش را تأمین میکند، بلکه در طوفانهای سنگین اخیر که میلیونها نفر را در خاموشی فرو برد، چراغ خانههایش را روشن نگه داشت. این یعنی شهر انرژیمثبت، عملاً به معنای «شهر تابآور» است.
کپنهاگ و مصدر؛ از پایتختهای تاریخی تا شهرهای آینده
آیا شهرهای قدیمی هم میتوانند به این تکنولوژی مجهز شوند؟ تجربه موفق کپنهاگ نشان میدهد که بله! این شهر با استفاده از گرمای فاضلاب و پمپهای حرارتی، در حال تبدیل شدن به الگویی است که حتی ساختمانهای قرن نوزدهمی را به شبکه گرمایش سبز متصل میکند. در مقابل، «مصدر سیتی» در ابوظبی، با رویکرد «اکوسیستم زنده» در دل کویر، ثابت کرده است که در سختترین شرایط آبوهوایی هم میتوان استاندارد انرژیمثبت را پیاده کرد.
چالشهای اخلاقی و اقتصادی؛ شهر برای همه یا ثروتمندان؟
اما گذار به شهر انرژیمثبت بدون چالش نیست. یکی از نقدهای جدی به این پروژهها، خطر تبدیل شدن آنها به «جزایر لوکس» برای قشر پردرآمد است. آستینِ آمریکا با طرحهای «خورشید اشتراکی»، پاسخ اخلاقی به این چالش داده است؛ برنامهای که به خانوارهای کمدرآمد اجازه میدهد بدون داشتن پشتبام خورشیدی، در سودِ انرژیِ پاک شهر سهیم شوند. بدون مشارکت همگانی، این شهرها نمیتوانند پایدار و مقیاسپذیر باشند.
آینده در دستان شهروندان است
تکنولوژی به تنهایی برای ساخت شهر آینده کافی نیست. به گفته کارشناسان، شهرهای انرژیمثبت بیش از هر چیز به حکمرانی شفاف و شهروندانی نیاز دارند که سبک زندگی خود را با طبیعت همسو کنند. گزارشهای بینالمللی نشان میدهد سرمایهگذاری در این مسیر میتواند تا سال ۲۰۵۰ بازدهی خیرهکننده ۱۲ تریلیون دلاری داشته باشد. این یعنی، شهر انرژیمثبت نه یک تجمل محیطزیستی، بلکه اقتصادیترین روش برای ساختن آینده است./ایمنا
