زنان خانه‌دار و کارکنان غیررسمی؛ رنج کار بدون بیمه و بازنشستگی

بخش بزرگی از زنان جامعه، چه در قالب خانه‌داری و چه در قالب اشتغال در بخش‌های غیررسمی، عملاً تمام دوران مفید زندگی خود را به فعالیت اقتصادی و خدماتی می‌گذرانند، اما در نهایت با دست‌های خالی به سن پیری می‌رسند.

این زنان، بدون بهره‌مندی از هیچ‌گونه پوشش بیمه‌ای یا سنوات، تا پایان عمر در چرخه کار می‌چرخند، بدون آن که تضمینی برای امنیت مالی آینده‌شان وجود داشته باشد.

خانه؛ محیط کاری با کارفرمایانی متعدد و سختگیر

در نگاه اول، خانه محیطی آرام به نظر می‌رسد، اما برای یک زن خانه‌دار، اینجا محیطی است که در آن تعریف مشخصی از «ساعت کار» یا «شرح وظایف» وجود ندارد.

تلخ‌ترین نکته این است که زن متأهل در خانه، با چندین کارفرمای همزمان روبه‌رو است که هر یک سلیقه و انتظارات متفاوتی دارند. همسر، فرزندان و در بسیاری از موارد، خانواده همسر، هر کدام در جایگاه یک کارفرما قرار می‌گیرند.

این تنوع در سلیقه‌ها و فشارهای متناقض، فشار روانی و جسمی مضاعفی را بر دوش زن می‌گذارد؛ فشاری که در نهایت، بدون هیچ‌گونه دستمزد یا حق‌الزحمه‌ای برای دوران بازنشستگی، پذیرفته می‌شود.

در واقع، این زنان، سخت‌ترین شیفت‌های کاری جهان را می‌گذرانند، اما در پایان مسیر، هیچ مستمری یا حقوقی در انتظار آن‌ها نیست.

تراژدی کارکنان غیررسمی و فقدان چتر حمایتی قانون کار

در سوی دیگر، زنانی نیز در بخش‌های غیررسمی بازار کار فعال‌ هستند. این افراد با وجود این که وظایفی سنگین را بر عهده دارند، از ابتدایی‌ترین حقوق انسانی و قانونی یعنی بیمه و سنوات محروم‌ هستند.

نبود و یا کمبود نظارت بر کارگاه‌های کوچک و برخی کسب‌وکارها باعث شده است تا کارفرمایان، بدون ترس از جریمه، نیروی کار ارزان و بدون بیمه به‌کار گیرند.

این وضعیت باعث می‌شود که این زنان در سنین پیری، نه تنها سرمایه‌ای نیندوخته باشند، بلکه به دلیل نبود مستمری بازنشستگی، به شدت در معرض فقر مطلق و وابستگی مالی قرار بگیرند.

ضرورت امنیت مالی و بیمه برای زنان برای سال‌های پیری

ادامه این روند، تنها به معنای سخت‌کوشی زنان نیست، بلکه یک بحران اجتماعی در آینده است.

راهکار این معضل، تنها در شعار نیست؛ بلکه باید از طریق تسهیل ثبت‌نام در طرح‌هایی مانند «بیمه زنان خانه‌دار» با حمایت یارانه‌ای دولت و سختگیری در بازرسی‌های وزارت کار برای الزام به بیمه کردن کارکنان غیررسمی محقق شود.

ایجاد امنیت مالی برای این دو گروه، تنها یک انتخاب نیست، بلکه گامی ضروری برای تحقق عدالت اجتماعی است تا زنی که یک عمر خدمت کرده است، در پیری محتاج نباشد.