دو روایت از یک جابهجایی؛ ماجرای انتقال گنجینه هنرهای سنتی
انتقال اموال پژوهشکده هنرهای سنتی به موزه ملی ایران با روایتهای متفاوت و ابهامهای تازه همراه شده است؛ جزئیات این جابهجایی را بخوانید.
انتقال اموال پژوهشکده هنرهای سنتی از یک تصمیم اداری ساده فراتر رفته و حالا به موضوعی با ابعاد امنیتی، حفاظتی و رسانهای تبدیل شده است. از یکسو، وزارت میراث فرهنگی میگوید این جابهجایی برای حفاظت از آثار تاریخی و نگهداری در مخازن امن انجام شده و از سوی دیگر، پرسشها درباره علت اولیه این انتقال و تغییر روایت رسمی همچنان ادامه دارد. در این میان، نام موزه ملی ایران بهعنوان مقصد نهایی این آثار، بر حساسیت ماجرا افزوده است.
دستور امنیتی برای انتقال آثار پژوهشکده هنرهای سنتی
بهدنبال مکاتبات چند نهاد کشور، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی تصمیم گرفته است اموال فرهنگیـتاریخی و آثار هنری پژوهشکده هنرهای سنتی را بهصورت امانی به موزه ملی ایران منتقل کند.
این تصمیم، بنا به گفته مسئولان، با هدف ارتقای سطح حفاظت، صیانت و امنیت آثار تاریخی اتخاذ شده است.
مکاتبات رسمی و پیگیری انتقال
علی دارابی، قائممقام وزیر و معاون میراث فرهنگی، در نامهای به سیدرضا صالحیامیری خواستار انتقال این آثار شده و هدف را فراهمکردن شرایط مناسب برای حفاظت، مطالعه، معرفی و نمایش آثار هنرهای ملی کشور دانسته است.
در ادامه نیز روزبه کردونی، مشاور عالی وزیر و مدیرکل حوزه وزارتی، طی نامهای به محمدابراهیم زارعی، رئیس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، بر بازدید فوری از مرکز هنرهای سنتی و ساماندهی اموال موجود تأکید کرده است.
روایت وزارتخانه: هدف، حفاظت از آثار در شرایط پرخطر است
سیدرضا صالحیامیری، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، میگوید انتقال اشیا بر اساس مکاتبات نهادهای امنیتی و برای حفاظت از آثار ارزشمند انجام شده است.
او تأکید کرده که در مقاطع مختلف، دستکم سه نهاد رسمی درباره ضرورت جابهجایی اشیای گرانبها و تاریخی از اماکنی که ممکن است در معرض تهدید باشند، هشدار دادهاند؛ هشدارهایی که ابتدا در دوره ناآرامیها و سپس در جریان جنگ اخیر مطرح شده است.
از مکان آسیبپذیر تا مخزن امن
به گفته وزیر، برخی اماکن وابسته به وزارت میراث فرهنگی به دلیل موقعیت خاص خود ممکن است در معرض تهدید باشند؛ بنابراین انتقال آثار به مخازن امن، اقدامی حفاظتی و پیشگیرانه بوده است، نه تصمیمی سلیقهای یا شخصی.
او همچنین توضیح داده که اشیای موجود در انبار گروه پژوهشهای هنرهای سنتی، در چارچوب همین تصمیم به یکی از موزهها یا مخازن امن تهران منتقل شدهاند.
انتقال امانی به موزه ملی ایران چگونه نهایی شد؟
صالحیامیری میگوید پس از جمعبندی میان گروههای کارشناسی، پژوهشی و موزهای، تصمیم گرفته شد این آثار بهصورت امانی در موزه ملی ایران نگهداری شوند.
تأکید بر امانتداری و نه جابهجایی دائمی
به گفته او، این انتقال به معنای تغییر دائمی محل نگهداری آثار نیست، بلکه اقدامی موقت برای صیانت از گنجینه فرهنگی کشور است.
وزیر میراث فرهنگی همچنین تأکید کرده که این تصمیم بر پایه مستندات رسمی و مکاتبات نهادهای امنیتی اتخاذ شده و قابل پیگیری است.
پرسش اصلی: چرا روایت اولیه با روایت نهایی فرق دارد؟
با وجود توضیحات وزارت میراث فرهنگی، یکی از ابهامهای اصلی همچنان باقی مانده است:
اگر هدف، از ابتدا حفاظت از آثار در برابر تهدیدهای امنیتی و پیامدهای جنگ بوده، چرا پیشتر علت دیگری برای این جابهجایی مطرح شد؟
ابهام درباره علت انتقال
همین تناقض باعث شده است بخشی از فعالان حوزه میراث فرهنگی و صنایعدستی نسبت به روند تصمیمگیری و احتمال آسیب به آثار در جریان جابهجایی ابراز نگرانی کنند.
در مقابل، وزیر میراث فرهنگی این اعتراضها را حاشیهای میداند و میگوید اصل مسئله، حفاظت از آثار تاریخی است.
موضع وزیر: موزه ملی ایران امنترین گزینه بود
صالحیامیری تأکید کرده است که موزه ملی ایران یکی از امنترین مکانها برای نگهداری آثار تاریخی در کشور است و اولویت اصلی، حفاظت از گنجینهها بوده است.
اشاره به آسیبپذیری ساختمان وزارتخانه
او به آسیبدیدن بخشی از ساختمان وزارتخانه در جریان حمله اخیر نیز اشاره کرده و گفته است وقتی یک ساختمان در چنین شرایطی خسارت میبیند، بیتوجهی به امنیت آثار تاریخی منطقی نیست.
از نگاه او، انتقال موقت اشیا به محل امن، اقدامی پیشگیرانه و ضروری بوده است.
واکنش دولت و وعده پیگیری
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، نیز در واکنش به پرسشهای مطرحشده درباره انتقال این اموال فرهنگیـتاریخی، وعده داده موضوع را از وزارت میراث فرهنگی پیگیری کند.
نگرانی از تکرار خطر
او با اشاره به تجربه جنگ ۱۲روزه گفته است نگرانی درباره آینده و امکان تکرار تهدیدها، یکی از دلایل جدی برای حساسیت نسبت به انتقال آثار بوده است.
جمعبندی: یک تصمیم واحد یا دو روایت متفاوت؟
ماجرای انتقال اموال پژوهشکده هنرهای سنتی، حالا از یک جابهجایی اداری فراتر رفته و به پرسشی درباره شفافیت تصمیمگیری، امنیت آثار تاریخی و روایت رسمی تبدیل شده است.
اگر اسناد و مکاتبات مورد اشاره منتشر شوند، میتوان روشنتر فهمید که آیا با یک تصمیم حفاظتی واحد روبهرو هستیم یا در طول مسیر، دلیل انتقال تغییر کرده است./ پیام ما
