کتاب «حکمرانی داده‌های کشاورزی»؛ نقشه راه نجات امنیت غذایی

کتاب «حکمرانی داده‌های کشاورزی» به قلم دکتر محمد قربانی، با تکیه بر تجارب میدانی سیاست‌گذاری و پیوند آن با مبانی علمی، به بررسی ضرورت حیاتی گذار از تصمیم‌گیری‌های کور به حکمرانی هوشمند مبتنی بر داده‌های باکیفیت در بخش کشاورزی و امنیت غذایی کشور می‌پردازد.

پیوند دانش دانشگاهی با تجربه میدانی در وزارت جهاد کشاورزی

تصمیم‌گیری در بخش کشاورزی بدون اتکا به داده‌های پایش‌شده، پرهزینه‌ترین خطای راهبردی در مدیریت منابع پایه و امنیت غذایی است.

کتاب «حکمرانی داده‌های کشاورزی» که از سوی انتشارات دانشگاه شهید بهشتی منتشر شده، حاصل پژوهش‌ها و تجربیات زیسته دکتر محمد قربانی است؛ چهره‌ای دانشگاهی که علاوه بر سال‌ها تدریس و پژوهش در دانشگاه، در دولت سیزدهم، مسئولیت معاونت برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی را برعهده داشت و از نزدیک با چالش‌های آماری، مراکز فناوری اطلاعات و تصمیم‌گیری‌های میدانی دست‌وپنجه نرم کرده است.

مؤلف در این اثر، مجموعه یادداشت‌ها و بررسی‌های راهبردی سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۳ را در قالب اثری مرجع و کاربردی تدوین کرده است.

خطر پرش با اسب چشم‌بندزده از موانع کشاورزی

نویسنده در پیشگفتار کتاب، سیاست‌گذاری بدون حکمرانی داده را به «پرش با اسب چشم‌بندزده از موانع» تشبیه می‌کند که همزمان به سوارکار، اسب و زیرساخت‌ها ضربه می‌زند.

به باور مؤلف، داده‌های کشاورزی بازتاب‌دهنده «زبان بدن» رفتارهای میدانی بهره‌برداران و فعالان این زنجیره است و در صورتی که این رفتارها درست پایش و تحلیل شوند، زمینه دستیابی به حکمرانی پایدار امنیت غذایی فراهم خواهد شد.

در نقطه مقابل، «پوپولیسم کشاورزی» و «تروریسم داده‌های کشاورزی» خطری ویران‌کننده‌تر از خشکسالی و بحران آب برای کشور ایجاد می‌کنند و زمینه‌ساز شکل‌گیری رانت و فساد اقتصادی می‌شوند.

نگاهی به ساختار یازده‌‌گانه کتاب

این اثر در ۱۱ فصل مدون شده و رویکردی تلفیقی از تئوری، نقد ساختاری و راهکارهای اجرایی ارائه می‌دهد. عناوین فصول کتاب عبارتند از:

۱. مقدمه

۲. آرایه‌شناسی و زنجیره داده‌های کشاورزی

۳. حکمرانی داده‌های کشاورزی

۴. چالش‌های حکمرانی داده‌های کشاورزی

۵. مؤلفه‌ها، زیست‌بوم و پیش‌نمای حکمرانی داده‌ها

۶. ابزارها، فناوری‌ها و حکمرانی داده‌های کشاورزی

۷. اقتصاد و حکمرانی اقتصادی داده‌های کشاورزی

۸. ارزش‌گذاری داده‌ها در بخش کشاورزی

۹. اخلاق در حکمرانی داده‌های کشاورزی

۱۰. ساختار مدیریتی-عملیاتی حکمرانی داده‌های کشاورزی

۱۱. آینده‌پژوهی و برنامه راهبردی حکمرانی داده‌های کشاورزی

مؤلف در کنار بررسی وضعیت سامانه‌های ایران، تجارب بین‌المللی نهادهایی نظیر فائو و بانک جهانی را نیز واکاوی کرده تا الگویی عملیاتی پیش روی سیاست‌گذاران قرار دهد.

این کتاب تخصصی، منبعی مرجع برای اساتید، پژوهشگران و دانشجویان رشته‌های اقتصاد کشاورزی، مدیریت و بازاریابی در مقاطع تحصیلات تکمیلی و همچنین راهنمایی کاربردی برای مدیران تصمیم‌ساز در زنجیره تأمین و بازار محصولات غذایی کشور به شمار می‌رود.