۱۳ نشانه کمخونی که نباید نادیده گرفته شوند
۱۳ نشانه کمخونی مانند خستگی، رنگپریدگی، سرگیجه و تنگی نفس را بشناسید و با علل، روش تشخیص و زمان مراجعه برای درمان آشنا شوید.
خستگی مداوم، رنگپریدگی، سرگیجه و تنگی نفس از نشانههایی هستند که گاهی به سادگی به فشار کاری یا کمخوابی نسبت داده میشوند، اما در برخی افراد میتوانند از علائم کمخونی باشند. شناخت این نشانهها و بررسی بهموقع علت آنها میتواند از پیشرفت بیماری و عوارض آن جلوگیری کند.
کمخونی چیست و چرا ایجاد میشود؟
کمخونی، زمانی رخ میدهد که تعداد گلبولهای قرمز یا میزان هموگلوبین خون، کمتر از حد طبیعی باشد.
هموگلوبین، وظیفه انتقال اکسیژن از ریهها به بافتهای بدن را بر عهده دارد و کاهش آن میتواند باعث شود اندامها، اکسیژن کافی دریافت نکنند. شدت علائم نیز به میزان و سرعت ایجاد کمخونی و علت زمینهای آن بستگی دارد.
کمبود آهن یکی از شایعترین علل تغذیهای کمخونی است، اما این اختلال همیشه ناشی از کمبود آهن نیست.
کمبود ویتامین B12 یا فولات، خونریزی، بیماریهای مزمن، التهاب، برخی عفونتها و اختلالات ارثی گلبولهای قرمز نیز میتوانند در ایجاد کمخونی نقش داشته باشند.
۱۳ نشانه مهم کمخونی
علائم کمخونی در همه افراد یکسان نیست و ممکن است در موارد خفیف حتی هیچ نشانه مشخصی وجود نداشته باشد. مهمترین علائم احتمالی عبارتند از:
۱. خستگی مداوم: احساس خستگی و کاهش انرژی، حتی پس از استراحت کافی، یکی از علائم شایع کمخونی است.
۲. ضعف بدنی: کاهش توان جسمی و دشوار شدن فعالیتهایی که پیش از این بهراحتی انجام میشدند، ممکن است با کمخونی مرتبط باشد.
۳. رنگپریدگی: کاهش هموگلوبین میتواند باعث رنگپریده شدن پوست یا مخاط دهان شود.
۴. سرگیجه یا سبکی سر: بهویژه هنگام تغییر وضعیت بدن یا ایستادن ناگهانی ممکن است رخ دهد.
۵. تنگی نفس: کمبود اکسیژنرسانی میتواند هنگام فعالیت بدنی موجب نفستنگی شود.
۶. سردرد: سردرد نیز در فهرست علائم شایع و غیر اختصاصی کمخونی قرار دارد.
۷. سرد شدن دستها و پاها: برخی افراد مبتلا به کمخونی، احساس سرمای بیشتری در اندامها دارند.
۸. تپش یا افزایش ضربان قلب: در کمخونی شدیدتر، قلب ممکن است برای جبران کاهش اکسیژنرسانی با سرعت بیشتری فعالیت کند.
۹. تنفس سریع: افزایش تعداد تنفس میتواند در موارد شدید کمخونی مشاهده شود.
۱۰. سرگیجه هنگام ایستادن: احساس سبکی سر یا سرگیجه پس از برخاستن از حالت نشسته یا خوابیده میتواند از علائم کمخونی باشد.
۱۱. کبود شدن آسان: ایجاد کبودی با ضربههای جزئی میتواند در برخی انواع یا شرایط همراه با کمخونی دیده شود، هرچند علتهای دیگری نیز دارد.
۱۲. زردی پوست یا چشمها: این علامت در برخی انواع کمخونی، بهویژه کمخونیهای ناشی از تخریب گلبولهای قرمز، دیده میشود.
۱۳. علائم عصبی در کمبود ویتامین B12: گزگز یا بیحسی، اختلال در راه رفتن، مشکلات حافظه و تغییرات شناختی میتوانند در کمبود شدید یا طولانیمدت ویتامین B12 دیده شوند.
چه زمانی باید کمخونی را جدی گرفت؟
وجود یک علامت بهتنهایی به معنای ابتلا به کمخونی نیست؛ زیرا خستگی، سردرد، سرگیجه و تنگی نفس میتوانند دلایل متعددی داشته باشند. با این حال، تداوم علائم، تشدید آنها یا همراه شدن چند نشانه با یکدیگر، مراجعه به پزشک را ضروریتر میکند.
همچنین خونریزیهای غیرطبیعی، قاعدگیهای بسیار سنگین، کاهش وزن بدون علت، ضعف شدید یا تنگی نفس قابل توجه نباید نادیده گرفته شوند؛ زیرا ممکن است کمخونی ناشی از یک بیماری زمینهای یا از دست دادن خون باشد.
تشخیص کمخونی با آزمایش خون انجام میشود
تشخیص کمخونی، تنها بر اساس علائم امکانپذیر نیست. آزمایش شمارش کامل سلولهای خون یا CBC یکی از آزمایشهای اصلی برای بررسی کمخونی است و میزان هموگلوبین، گلبولهای قرمز و برخی شاخصهای مرتبط با آنها را بررسی میکند.
پزشک با توجه به نتایج آزمایش و شرایط فرد ممکن است آزمایشهای بیشتری برای پیدا کردن علت کمخونی درخواست کند.
در نتیجه، مصرف خودسرانه مکمل آهن، راه مناسبی برای برخورد با همه انواع کمخونی نیست. ابتدا باید علت کاهش هموگلوبین مشخص شود و سپس درمان متناسب با علت انجام گیرد.
