حفظ ۵ میلیون هکتار اراضی درجه‌ یک و دو کشاورزی؛ مأموریتی که امنیت غذایی ایران را بیمه می‌کند

در سالروز تأسیس سازمان امور اراضی کشور، محسن آشتیانی، مدیرکل دفتر حفظ کاربری این سازمان، در گفت‌وگوی اختصاصی با «اخبار سبز کشاورزی» از دستاوردها، چالش‌ها و راهبردهای کلان حفظ اراضی کشاورزی سخن گفت.

اخبار سبز کشاورزی؛ وی تأکید کرد: «تنها ۱۱ درصد از مساحت کشور (حدود ۱۸.۷ میلیون هکتار) قابلیت کشاورزی دارد و از این میزان، کمتر از ۵ میلیون هکتار در کلاس‌های یک و دو (مرغوب) قرار دارد. حفظ همین پهنه‌های محدود، سنگ‌بنای امنیت غذایی ایران است».

کاهش تغییر کاربری‌ها در دولت چهاردهم

آشتیانی با اشاره به مأموریت محوری سازمان در «حفظ کاربری و یکپارچگی اراضی کشاورزی» گفت: «در دولت چهاردهم حدود ۶٬۸۸۵ مورد مجوز تغییر کاربری در مساحتی نزدیک به ۴٬۳۴۴ هکتار صادر شده است. هرچند سالانه ۳ تا ۴ هزار هکتار از زمین‌های کشاورزی بر اثر این مجوزها از چرخه تولید زراعی و باغی خارج می‌شود، اما نسبت به دولت قبل، صدور مجوزها ۱۱ درصد کاهش یافته که نشان‌دهنده دقت نظر کمیسیون‌های استانی در تشخیص ضرورت تغییر کاربری می‌باشد و از این حیث موفقیت نسبی در حفظ کاربری‌ اراضی است».

وی افزود: «یکی از دستاوردهای نوین ما به‌کارگیری شرکت‌های دانش‌بنیان و استفاده از سامانه‌های هوش مصنوعی و پایش ماهواره‌ای اراضی کشاورزی از طریق سامانه پنجره واحد زمین است. در همین راستا، ۱۳۱ هزار مورد تغییر کاربری شناسایی و از این تعداد، ۶۶٬۲۸۳ مورد با دستور قضایی بازگشت داده شده و به حالت کشاورزی بازگردانده شد».

نبود هماهنگی نهادی؛ چالشی بزرگ در حفظ اراضی

مدیرکل دفتر حفظ کاربری، بزرگ‌ترین چالش کنونی را «نبود عزم و هماهنگی جدی بین دستگاه‌ها» عنوان کرد و گفت: «با وجود راه‌اندازی سامانه‌های متمرکز، هنوز برخی نهادها به‌صورت پراکنده و خارج از شهرک‌های صنعتی‌کشاورزی مجوز صادر می‌کنند. این شلختگی موجب از دست رفتن زمین‌های مرغوب می‌شود و مستلزم برنامه‌ریزی اصولی منطبق با سند آمایش سرزمین برای جانمایی فعالیت‌ها متناسب با ظرفیت و نیاز کشور می‌باشد.

وی ادامه داد: «چالش دیگر، وابستگی برخوردها به «درآمد حاصل از عوارض تغییر کاربری» است. پیش‌بینی ردیف بودجه مستقل به منظور پیشگیری و تجهیز امکانات ضروریست تا بتوانیم بدون اتکا به درآمدهای حاصل از صدور مجوزها، برنامه‌ریزی مؤثری برای حفظ اراضی کشاورزی داشته باشیم».

پهنه‌بندی زمین‌های دست‌نخورده و مشوق‌های کشاورزی

آشتیانی از «پهنه‌بندی اراضی کشاورزی دست‌نخورده» به‌عنوان یکی از برنامه‌های کلیدی دولت چهاردهم نام برد و توضیح داد: «قصد داریم حدود اربعه و نقاط UTM این اراضی را در سامانه پنجره واحد زمین ثبت کنیم تا دستگاه‌های دیگر نتوانند به‌صورت پراکنده و بدون کسب نظر وزارت جهاد کشاورزی برای آنها مجوز صادر کنند».

وی همچنین بر «سیاست‌های تشویقی برای کشاورزان» تأکید کرد و گفت: «با حفظ پهنه‌های دست نخورده کشاورزی، ارائه مشوق‌های مالی و اعتباری و اولویت‌های ارائه مجوز برای اجرای طرح‌های تولیدی (ایجاد زنجیره تولید) به بهره‌بردارانی که زمین خود را در چرخه کشاورزی و این پهنه‌ها حفظ می‌کنند، می‌توانیم انگیزه ماندگاری در این عرصه را افزایش دهیم».

تقدیر از همکاران سازمان و مأموریت بی‌وقفه حفظ اراضی

در پایان، آشتیانی با تبریک سالروز تأسیس سازمان امور اراضی به همکاران ستادی و استانی گفت: «این سازمان از سال ۱۳۷۰ تاکنون نقش بی‌بدیلی در تعیین تکلیف اراصی و صدور اسناد، توسعه و واگذاری اراضی ملی و حفظ کاربری اراضی کشاورزی کشور ایفا کرده است. با وجود کمبود نیرو و امکانات، همکاران ما شبانه‌روزی می‌کوشند تا هم نیازهای مردم را پاسخ گویند و هم امنیت غذایی ایران را تضمین کنند. قدردان زحمات تمامی این عزیزان هستم».