نوسازی نوغانداری ایران برای نجات صنعت ابریشم

نوغانداری در ایران هنوز ظرفیت آن را دارد که به یکی از پیشران‌های اشتغال روستایی، تولید داخلی و صنایع دستی ارزش‌افزا تبدیل شود؛ اما این صنعت سنتی با مجموعه‌ای از چالش‌ها روبه‌روست که از فرسودگی توتستان‌ها و کم‌آبی تا بیماری‌های نوغان و ضعف زیرساخت‌های فرآوری را دربرمی‌گیرد.

 تازه‌ترین داده‌ها نشان می‌دهد تولید ملی پیله‌تر ابریشم در سال جاری حدود هزار و 100 تن برآورد شده، در حالی که نیاز کشور به نخ ابریشم همچنان بیش از این ظرفیت است.

فرسودگی باغ‌های توت و زیرساخت‌های قدیمی

مهم‌ترین گره در زنجیره ابریشم ایران، توتستان‌ها هستند؛ جایی که خوراک اصلی کرم ابریشم تأمین می‌شود.

به گفته مسئولان بخش نوغانداری، بخش قابل توجهی از توتستان‌های کشور قدیمی شده‌اند و نیاز به احیا، بازسازی و نوسازی دارند.

در بسیاری از مناطق، درختان توت بهره‌وری گذشته را ندارند و همین موضوع مستقیماً بر کیفیت برگ، سلامت کرم ابریشم و میزان پیله اثر می‌گذارد. وقتی پایه تولید فرسوده باشد، انتظار جهش در خروجی منطقی نیست.

خشکسالی، تغییر اقلیم و فشار بر تولید

نوغانداری به‌طور مستقیم به شرایط اقلیمی وابسته است. کاهش منابع آبی، نوسان دما و خشکسالی‌های پیاپی، هم رشد توت را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد و هم کیفیت و کمیت پیله را پایین می‌آورد.

در گزارش‌های رسمی نیز بر توسعه نهال‌های توت مقاوم به خشکسالی و بهبود مدیریت آبیاری تأکید شده است. این یعنی نوسازی صنعت ابریشم فقط یک انتخاب نیست، بلکه پاسخی ضروری به تغییرات اقلیمی است.

بیماری‌ها و آفات، تهدیدی جدی برای نوغان

در کنار چالش‌های محیطی، آفات و بیماری‌ها نیز این صنعت را تهدید می‌کنند. بیماری پبرین در کرم ابریشم و آفت کرم برگ‌خوار توت از مهم‌ترین عوامل کاهش راندمان تولید به شمار می‌روند.

از همین رو، سلامت برگ توت، کنترل بهداشت جایگاه‌های پرورش و استفاده از تخم نوغان استاندارد، نقش تعیین‌کننده‌ای در پایداری تولید دارد. هرگونه ضعف در زنجیره بهداشت، مستقیماً به کاهش کیفیت و افزایش تلفات منجر می‌شود.

چرا صنعت ابریشم باید نوسازی شود

صنعت ابریشم ایران از مرحله تولید تخم نوغان تا فرآوری نخ، با عقب‌ماندگی فنی روبه‌روست.

وابستگی به واردات نخ ابریشم، کمبود حمایت مالی برای بازسازی زیرساخت‌ها و نیاز به مکانیزاسیون، نشان می‌دهد که این صنعت بدون سرمایه‌گذاری هدفمند نمی‌تواند رقابت‌پذیر بماند.

کارشناسان بر تولید نهال‌های اصلاح‌شده، تقویت آموزش نوغانداران و استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان تأکید دارند؛ مسیری که می‌تواند بهره‌وری را بالا ببرد و سهم ایران را در بازار ابریشم افزایش دهد.

سخن نهایی

نوغانداری ایران هنوز یک مزیت تاریخی و اقتصادی است، اما این مزیت در صورت بی‌توجهی به نوسازی، به‌تدریج فرسوده می‌شود.

احیای توتستان‌ها، مدیریت آب، کنترل بیماری‌ها، حمایت مالی و مدرن‌سازی فرآیند تولید، پنج محور اصلی نجات صنعت ابریشم در ایران هستند.