زیمبابوه برای مقابله با خشکسالی به سراغ بارورسازی ابرها رفت؛ استفاده از هواپیما و پهپاد برای تقویت بارش

مقام‌های زیمبابوه اعلام کرده‌اند که سه فروند هواپیما برای اجرای عملیات بارورسازی ابرها آماده شده و قرار است این عملیات در صورت فراهم بودن شرایط جوی انجام شود. بر اساس گزارش رسانه‌های محلی، هواپیماها در پایگاه‌هایی در حراره، بولاوایو و ماس‌وینگو مستقر خواهند شد و استفاده از پهپادها نیز در کنار هواپیماها در دستور کار قرار گرفته است.

بارورسازی ابرها در کنار یک برنامه شش‌محوری

وزارت کشاورزی، مکانیزاسیون و منابع آب زیمبابوه، بارورسازی ابرها را به‌عنوان یکی از ابزارهای مقابله با پیامدهای احتمالی فصل خشک پیش‌رو در نظر گرفته است.

این اقدام بخشی از یک برنامه شش‌محوری کاهش ریسک خشکسالی است که علاوه بر تقویت ذخایر راهبردی غلات، بر کشاورزی اقلیم‌هوشمند، تأمین مالی تولید، حفاظت از دام، مدیریت واردات و تقویت سامانه‌های هشدار زودهنگام نیز تمرکز دارد.

مقام‌های این کشور همچنین بر توسعه آبیاری و مدیریت منابع آب تأکید کرده‌اند تا وابستگی تولید به بارش‌های فصلی کاهش یابد.

چرا زیمبابوه به بارورسازی ابرها روی آورده است؟

پیش‌بینی‌های هواشناسی برای فصل زراعی پیش‌رو، احتمال بارش کمتر از حد نرمال و دمای بالاتر را مطرح کرده‌اند؛ شرایطی که می‌تواند برای کشاورزی وابسته به باران، تولید غلات و همچنین تأمین آب و خوراک دام چالش ایجاد کند.

زیمبابوه پیش‌تر نیز در دوره‌های کم‌بارشی از هواپیما برای بارورسازی ابرها استفاده کرده است. اکنون دولت این روش را در کنار مجموعه‌ای از اقدامات سازگاری با تغییرات اقلیمی دنبال می‌کند.

بارورسازی ابرها؛ افزایش بارش، نه تولید باران از هیچ

بارورسازی ابرها یک روش اصلاح آب‌وهواست که با وارد کردن ذرات مناسب به ابرهای مستعد بارش، تلاش می‌کند فرآیند تشکیل قطرات یا بلورهای یخ و در نتیجه بارش را تقویت کند.

با این حال، این فناوری نمی‌تواند در شرایطی که ابر مناسب یا رطوبت کافی در جو وجود ندارد، باران ایجاد کند. به همین دلیل مقام‌های زیمبابوه نیز تأکید کرده‌اند که عملیات تنها در صورت وجود شرایط جوی مناسب انجام خواهد شد.

از همین رو، بارورسازی ابرها در برنامه زیمبابوه به‌عنوان جایگزینی برای آبیاری یا مدیریت منابع آب مطرح نشده، بلکه یکی از ابزارهای مکمل در بسته مقابله با خشکسالی است.

کشاورزی اقلیم‌هوشمند در کنار فناوری بارورسازی

هم‌زمان با برنامه بارورسازی ابرها، زیمبابوه توسعه کشاورزی اقلیم‌هوشمند را نیز دنبال می‌کند. در برنامه‌های اعلام‌شده، حفظ رطوبت خاک، انتخاب محصولات و ارقام متناسب با شرایط اقلیمی، توسعه آبیاری، ذخیره آب و حفاظت از دام در برابر خشکسالی مورد توجه قرار گرفته است.

دولت همچنین اعلام کرده است که نتیجه عملیات بارورسازی و میزان اثربخشی آن مورد پایش قرار خواهد گرفت تا داده‌های حاصل، مبنایی برای برنامه‌ریزی‌های آینده قرار گیرد.

پیام این تجربه برای کشاورزی در مناطق خشک

اقدام زیمبابوه نشان می‌دهد که در مواجهه با تغییرات الگوی بارش، کشورها به سمت ترکیبی از فناوری‌های مدیریت آب، سازگاری اقلیمی، توسعه آبیاری و روش‌های نوین اصلاح آب‌وهوا حرکت می‌کنند.

با این حال، تجربه زیمبابوه نیز بر یک نکته مهم تأکید دارد: فناوری‌هایی مانند بارورسازی ابرها به‌تنهایی نمی‌توانند جایگزین مدیریت پایدار آب، توسعه زیرساخت‌های آبیاری، اصلاح الگوی کشت و افزایش تاب‌آوری کشاورزان در برابر خشکسالی شوند.