چطور شرایط جنگی سرشماری زمستانه پرندگان مازندران را مختل کرد؟
گزارش کامل از تأثیر شرایط جنگی و محدودیتها بر سرشماری زمستانه پرندگان مازندران؛ ثبت ۵۴ هزار پرنده، چالشهای میدانی و کاهش مشارکت محلی.
وقتی شرایط بحرانی و محدودیتهای گسترده دسترسی میدانی را دشوار میکند، نخستین قربانیان آن نهفقط محیطبانان، بلکه خود حیاتوحشاند. سرشماری زمستانه پرندگان مازندران امسال با چالشهایی روبهرو شد که اثراتش هنوز ادامه دارد.
جنگ مشکلات زیستگاهها را تشدید کرد
مدیر «انجمن آوای بوم» میگوید مجموعهای از شرایط دشوار—از فضای جنگی گرفته تا محدودیتهای ارتباطی و کاهش حضور داوطلبان—موجب شد سرشماری زمستانه پرندگان در استان مازندران با تأخیر و دشواری اجرا شود. این سرشماری که هرساله از دیماه آغاز میشود، امسال همزمان با مجموعهای از محدودیتها، مسیر پیچیدهتری را طی کرد و ارائه آمار رسمی نیز دیرتر از همیشه منتشر شد.
اجرای سرشماری در دو ماه دشوار؛ از دی تا بهمن
به گفته فاطمه کاظمی، مدیر انجمن آوای بوم، عملیات مقدماتی از دیماه آغاز و سرشماری اصلی در هفته نخست بهمن انجام شد. اما شرایط آن دوره باعث شد بخشی از اعضا نتوانند در محل زندگی یا در مناطق تحت مسئولیت خود حاضر شوند. همین موضوع روند تهیه، تحلیل و انتشار گزارش را طولانی کرد و سرشماری زمستانه پرندگان خارج از روال معمول پیش رفت.
ثبت ۵۴ هزار پرنده در مازندران
طبق گزارش منتشرشده:
- ۵۴۸۸۹ پرنده در مجموع شمارش شدند.
- ۵۴۲۶۹ فرد از پرندگان آبزی و کنارآبزی (۸۴ گونه).
- ۱۳۷ پرنده شکاری از ۱۲ گونه.
- ۴۹۳ پرنده وابسته به زیستگاههای آبی از ۱۶ گونه.
این دادهها تصویر جامعی از وضعیت پرندگان مهاجر و بومی مازندران در زمستان امسال ارائه میدهد.
مشارکت کمرنگ جامعه محلی بهدلیل محدودیتها
برنامهریزی اولیه بر مشارکت داوطلبانه مردم محلی و علاقهمندان استوار بود. اما محدودیتهای دیماه موجب شد تعداد کمی از افراد بتوانند پرسشنامه اولیه را تکمیل یا در کارگاه آموزشی شرکت کنند.
در نهایت تنها هفت داوطلب—دو نفر از استانهای دیگر—در سرشماری همراه تیمهای تخصصی بودند. این کاهش حضور، کیفیت مشارکت اجتماعی را تحتتأثیر قرار داد و وابستگی تیم سرشماری به کارشناسان رسمی بیشتر شد.
مقایسه با سالهای قبل؛ دادهها هنوز پیوستگی ندارند
انجمن آوای بوم تنها از سال گذشته سرشماری پرندگان مازندران را برعهده گرفته و اطلاعات سالهای پیشین در دسترس نبوده است. بنابراین هنوز امکان تحلیل روند بلندمدت وجود ندارد.
با این حال، تیم سرشماری تلاش کرده چارچوبی مشخص تدوین کند تا در سالهای بعد دادههای قابل مقایسه جمعآوری شود.
تفاوتهای مهم بین مازندران و هرمزگان در سرشماری
فعالیت دامگاهها و شکار در بسیاری از سایتهای مازندران یکی از چالشهای اصلی تیم سرشماری بوده است. در برخی نقاط، حضور یک محیطبان بومی نقش مهمی در ورود تیم پایش به منطقه داشته.
برخلاف هرمزگان که سرشماری طی چند سال انجام شده، امسال در بخشهایی از کشور روند سرشماری تحت تأثیر شرایط عمومی با محدودیت روبهرو شده و همین موضوع مقایسه را دشوارتر میکند.
اثرات شرایط جنگی بر پرندگان و حفاظتگران
اگرچه آمار مستقیمی از تأثیر جنگ بر جمعیت پرندگان وجود ندارد، اما شواهد نشان میدهد که عوامل زیر فشار مضاعفی بر زیستگاهها وارد کردهاند:
- صداهای شدید و پیدرپی
- تخریبهای گسترده
- آلودگیهای محیطی
- کاهش حضور نیروهای حفاظتی در مناطق
مدیر انجمن آوای بوم تأکید میکند که حتی پیش از جنگ نیز زیستگاهها با مشکلات متعدد مواجه بودند و شرایط جدید این آسیبها را تشدید کرد. بهدلیل محدودیتهای ارتباطی و دشواری جابهجایی، فعالیتهای حفاظتی نیز کاهش یافت و همین موضوع مدیریت بحرانهای زیستمحیطی را سختتر کرد.
