تاراج آنلاین لاله مرداب؛ پشت پرده فروش نیلوفر آبی چیست؟
بازار سیاه فروش نیلوفر آبی در فضای مجازی؛ چگونه دلالان با تاراج لاله مرداب تالاب انزلی و فروش بذر آن، زیستبوم ایران را به خطر انداختهاند؟
درهای بدون پیکر فضای مجازی، اینبار به روی غارت یکی از زیباترین و نادرترین جلوههای طبیعت ایران گشوده شده است.
فروش نیلوفر آبی تالاب انزلی که در میان مردم به «لاله مرداب» شهرت دارد، این روزها در سکوت سنگین دستگاههای نظارتی به تجارتی سودآور برای قایقرانان محلی و واسطههای مجازی تبدیل شده است؛ تجارتی که نهتنها بقای این گونه منحصربهفرد را به مویی بند کرده، بلکه بستری برای کلاهبرداریهای دارویی با سوءاستفاده از نام این گل ارزشمند فراهم ساخته است. اما پشت پرده این بازار بیضابطه چیست و دلالان چطور با جان تالاب انزلی بازی میکنند؟
چوب حراج مجازی به نگین تالاب انزلی
نگاهی به پلتفرمهای خریدوفروش آنلاین نشان میدهد که گلهای تازه، بذرها و حتی نمونههای خشکشده لاله مرداب بهراحتی آب خوردن خرید و فروش میشوند.
در حالی که گلفروشیهای سطح شهر به دلیل جریمههای سنگین سازمان حفاظت محیط زیست جرأت عرضه این گل را ندارند، صفحات اینستاگرامی و سایتهای فروشگاهی واسط، دسته گلهای نیلوفر آبی را با قیمتهایی از یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان به بالا به حراج گذاشتهاند.
فاجعه به همینجا ختم نمیشود؛ فروش بذر این گونه نادر در بستههای صدتایی و تبلیغ برای خوردن بذر آن که محلیها به آن «سل باقالا» میگویند، عملاً تیر خلاصی است که بر پیکر نیمهجان زیستبوم انزلی شلیک میشود.
تکثیر مصنوعی یا تاراج مستقیم از دل طبیعت؟
سؤالی که برای بسیاری از دوستداران محیطزیست پیش میآید این است که آیا این حجم از تولید و فروش نیلوفر آبی خشک و تازه، حاصل تکثیر گلخانهای است یا دستاندازی مستقیم به طبیعت؟
ولیالله مظفریان، گیاهشناس برجسته و عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، در این باره میگوید: «سابقه تکثیر مصنوعی لاله مردابی (با نام علمی Nelumbo nucifera) در کشور گزارش نشده است. این گونه در کشورهایی مثل هند بهصورت مصنوعی تکثیر میشود، اما در ایران زیستگاه اصلی و طبیعی آن تالاب انزلی و بخشهایی از بابلسر و زیباکنار است.»
وی همچنین اشاره میکند که ماندگاری این گل پس از چیده شدن بسیار کوتاه است و اصلاً توجیه اقتصادی و منطقی برای استفاده در دستهگلهای تزیینی ندارد. این امر نشان میدهد که خریداران در واقع پول خود را دور میریزند و در عین حال به تخریب طبیعت کمک میکنند.
کلاهبرداری دارویی با نام نیلوفر آبی در عطاریهای مجازی
علاوه بر گل تازه، بازار فروش نیلوفر آبی خشکشده به عنوان داروی ضد استرس و آرامبخش در فضای مجازی بسیار داغ است. با این حال، پیگیریهای میدانی از عطاران باسابقه تهران پرده از یک فریب بزرگ برمیدارد.
بسیاری از عطاریهای معتبر با دیده تردید به این محصولات نگاه میکنند. آنها معتقدند هزینه قایقرانی برای برداشت لاله مرداب جهت خشک کردن و فروش فلهای اصلاً اقتصادی نیست و گیاهانی که در فضای مجازی به این نام فروخته میشوند، اصولاً از چرخهی توزیع رسمی گیاهان دارویی عبور نکردهاند.
واقعیت این است که دلالان مجازی، گونهای دیگر از خانواده «نمفا» (Nymphaea) را که بیشتر در غرب کشور میروید و ارزش دارویی کمتری دارد، خشک کرده و به نام لاله مرداب انزلی به مشتریان غالب میکنند.
خطر انقراض در کمین لاله مرداب با مصرف «سل باقالا»
مظفریان با تایید خواص دارویی واقعی لاله مرداب تالاب انزلی (مانند متعادلسازی سیستم عصبی، رفع اسپاسم و درمان برخی بیماریهای گوارشی) هشدار میدهد که ترویج مصرف غذایی بذر این گیاه یا همان «سل باقالا» در فضای مجازی، بزرگترین تهدید برای بقای آن است.
اگر غوزههای حاوی بذر پیش از انتشار طبیعی توسط مردم جمعآوری و خورده شوند، عملاً چرخه تکثیر طبیعی گیاه متوقف شده و این گونه ارزشمند به سرعت به سمت انقراض کامل سوق داده خواهد شد.
ممانعت از این فاجعه زیستمحیطی نیازمند نظارت جدی پلیس فتا و سازمان حفاظت محیط زیست بر پلتفرمهای فروش آنلاین است تا اجازه ندهند فضای مجازی به بستری امن برای قاچاقچیان تنوع زیستی ایران تبدیل شود.
