تخممرغ ارزان شد؛ اما سودش به سفره مردم نرسید
قیمت تخممرغ در مرغداریها سقوط کرده، اما در مغازهها هنوز گران است؛ این شکاف قیمتی، زنگ خطر تازهای برای بازار و تولید است
بازار تخممرغ این روزها دو چهره متفاوت دارد؛ در واحدهای تولیدی، قیمتها به شدت افت کرده، اما در شبکه توزیع همچنان نرخهای بالا دیده میشود. به گفته حمیدرضا کاشانی رئیس اتحادیه مرکزی مرغداران میهن، قیمت تمامشده هر کیلوگرم تخممرغ حدود ۲۳۰ هزار تومان است، اما تولیدکننده آن را بین ۱۰۰ تا ۱۱۰ هزار تومان میفروشد؛ یعنی فروش با زیان سنگین.
این در حالی است که مصرفکننده همچنان کاهش محسوسی در قیمت نهایی احساس نمیکند. پرسش روشن است: مابهالتفاوت این شکاف قیمتی کجا میرود؟
بدهی ۱۱۰۰ میلیاردی و بحران نقدینگی
اخبار سبز کشاورزی؛ یکی از گرههای اصلی بازار، بدهی انباشته شرکت پشتیبانی امور دام به تولیدکنندگان است. طبق اعلام اتحادیه، این شرکت بابت خرید تخممرغ و مرغ پایان دوره حدود ۸۰۰ میلیارد تومان و بابت نهادههای دامی نزدیک به ۳۰۰ میلیارد تومان بدهکار است؛ رقمی که مجموع آن به حدود ۱۱۰۰ میلیارد تومان میرسد.
تاخیر در پرداخت این مطالبات، صنعت مرغ تخمگذار را با کمبود نقدینگی مواجه کرده است. وقتی تولیدکننده پول نهاده، واکسن و دستمزد را بهموقع دریافت نکند، استمرار تولید به خطر میافتد. اقتصاد کشاورزی با تأخیرهای مالی دوام نمیآورد.
توقف صادرات و زیان ۵۰۰ میلیاردی
در ماههای گذشته، سیاست توقف صادرات برای تنظیم بازار داخلی اجرا شد؛ تصمیمی که بنا به اعلام اتحادیه، حدود ۵۰۰ میلیارد تومان زیان به صنعت وارد کرد. حالا صادرات دوباره از سر گرفته شده است.
ایران از ابتدای امسال حدود ۱۰۰ هزار تن تخممرغ به ارزش ۱۰۰ میلیون دلار به کشورهایی چون عراق، افغانستان، ترکمنستان، پاکستان و برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس صادر کرده است. سال گذشته نیز صادرات به حدود ۱۴۰ هزار تن رسید. این ارقام نشان میدهد صنعت ظرفیت ارزآوری دارد، اما بیثباتی سیاستی میتواند این مزیت را تضعیف کند.
تولید بالا و سیاست نامتوازن
بر اساس آمار رسمی، امسال بیش از یک میلیون و ۳۵۰ هزار تن تخممرغ در بیش از ۱۸۰۰ واحد فعال تولید شده است. صنعت دارای ۱۵ زنجیره مستقل است و تخممرغ نیز در سبد کالابرگ الکترونیک قرار دارد.یعنی با محصولی روبهرو هستیم که هم بُعد معیشتی دارد و هم ظرفیت صادراتی. اما سیاستی که همزمان تولیدکننده را زیانده و مصرفکننده را ناراضی نگه دارد، سیاست متوازن نیست.
خطر تکرار چرخه آشنا
اگر این روند ادامه پیدا کند، احتمال حذف زودهنگام مرغهای تخمگذار و کاهش تولید وجود دارد؛ همان سناریوی تکراری «ارزانی امروز، گرانی فردا». بازار تخممرغ اکنون روی مرز باریکی ایستاده است: از یک سو رضایت کوتاهمدت مصرفکننده، و از سوی دیگر بقای تولید.واقعیت ساده است؛ وقتی تولیدکننده با نصف قیمت تمامشده میفروشد و طلبش را هم نمیگیرد، این وضعیت پایدار نیست. تنظیم بازار فقط پایین آوردن قیمت نیست؛ یعنی ایجاد تعادل واقعی میان مزرعه و سفره.
اگر این شکاف پر نشود، تخممرغِ امروز که ظاهراً قهرمان کاهش قیمت شده، فردا میتواند دوباره به تیتر گرانی بازگردد.
