راز بیماری ترانه علیدوستی؛ سندرم DRESS چطور کبد و قلب را تهدید می‌کند؟
ماجرای ابتلای ترانه علیدوستی به سندرم نادر DRESS چیست؟ علائم پنهان این واکنش دارویی خطرناک و اندام‌هایی که تهدید می‌کند را اینجا بخوانید.
حضور ترانه علیدوستی در انظار عمومی و تصاویر تازه او، بار دیگر نام یک بیماری خاموش اما بسیار جدی را بر سر زبان‌ها انداخته است: سندرم DRESS. اردیبهشت‌ماه سال جاری بود که وکیل این بازیگر پرده از وضعیت جسمانی او برداشت و اعلام کرد او ماه‌هاست با عوارض این بیماری نادر دست‌وپنجه نرم می‌کند؛ بیماری‌ای که نه ریشه در یک ویروس دارد و نه مسری است، بلکه پاسخی سهمگین از سوی سیستم ایمنی بدن به یک داروی ساده است. اما چه چیزی در این واکنش دارویی وجود دارد که می‌تواند ماه‌ها یک فرد را زمین‌گیر کند و حتی اندام‌های حیاتی بدن را به خطر بیندازد؟
ماجرای درگیری ترانه علیدوستی با سندرم نادر DRESS چه بود؟
نخستین بار در اردیبهشت ۱۴۰۳ و هم‌زمان با بستری‌شدن ترانه علیدوستی، زهرا مینویی وکیل او خبر داد که موکلش از مرداد ۱۴۰۲ دچار بحران ناشی از ابتلا به سندرم DRESS شده است. بررسی‌های تیم پزشکی نشان داد که جرقه اصلی این ماجرا بر اثر یک تداخل دارویی شدید زده شده است.
هرچند گزارش‌های تکمیلی خانواده و نزدیکان او حاکی از پیگیری روند درمان و حرکت به سمت ثبات جسمی بود، اما شوک این خبر جامعه را با نام اختصاری بیماری روبه‌رو کرد که تا پیش از آن، اغلب در کتاب‌های تخصصی پزشکی و مسمومیت‌ها به چشم می‌خورد.
سندرم DRESS چیست؟ زنگ خطری که سیستم ایمنی به صدا درمی‌آورد
عبارت DRESS کوتاه شده‌ی Drug Reaction with Eosinophilia and Systemic Symptoms است؛ در زبان ساده پزشکی یعنی «واکنش دارویی شدید همراه با بالا رفتن گلبول‌های سفید ائوزینوفیل و درگیری ارگان‌های داخلی».
در این عارضه، سیستم ایمنی بدن به جای خنثی‌کردن یک ماده شیمیایی یا دارو، به شکلی افسارگسیخته علیه خود بدن وارد عمل می‌شود. خطرناک‌ترین نکته اینجاست: بر خلاف حساسیت‌های ساده دارویی که پوست دچار کهیر مقطعی می‌شود، در سندرم DRESS پای تخریب بافت‌های عمقی در میان است.
کدام داروها محرک اصلی این سندرم هستند؟
پزشکان متخصص پوست و داخلی تاکید می‌کنند که عمده موارد گزارش‌شده در اثر مصرف دسته‌های خاصی از داروها شکل می‌گیرد:
- داروهای ضدصرع و کنترل تشنج (مثل کاربامازپین و لاموتریژین)
- داروی درمان نقرس (آلوپورینول)
- برخی آنتی‌بیوتیک‌های پرکاربرد (به‌ویژه سولفونامیدها و وانکومایسین)
دام خطرناک بیماری: علائمی که هفته‌ها بعد ظاهر می‌شوند!
بسیاری از بیماران فراموش می‌کنند که چند هفته پیش چه دارویی خورده‌اند؛ این دقیقاً تله‌ای است که سندرم DRESS برای بیمار پهن می‌کند. علائم معمولاً بین ۲ تا ۸ هفته پس از شروع دارو بروز می‌کنند:
- تب بالا و پایدار: که به‌راحتی با عفونت اشتباه گرفته می‌شود.
- بثورات و ضایعات پوستی گسترده: قرمزی شدید پوست که از صورت و بالاتنه شروع می‌شود.
- تورم صورت (Facial Edema): به خصوص اطراف چشم‌ها و گونه‌ها.
- بزرگ شدن غدد لنفاوی: در گردن، زیر بغل یا کشاله ران.
- تغییرات خونی: افزایش غیرطبیعی ائوزینوفیل‌ها و آزمایش خون غیرعادی.
اندام‌های داخلی در محاصره؛ چرا DRESS فراتر از یک حساسیت ساده است؟
آنچه این بیماری را مرگبار یا بحرانی می‌کند، سرایت التهاب به درون اندام‌های حیاتی است. طبق یافته‌های بالینی، خطر اصلی سندرم DRESS متوجه این ارگان‌هاست:
- کبد: آسیب‌پذیرترین اندام است؛ بالا رفتن آنزیم‌های کبدی و هپاتیت دارویی در درصد بالایی از بیماران مشاهده می‌شود.
- کلیه‌ها: افت عملکرد دفع ادرار و نفریت بینابینی.
- قلب و ریه: در موارد پیشرفته با تنگی نفس شدید یا میوکاردیت (التهاب عضله قلب) خود را نشان می‌دهد.
مسیر درمان؛ نجات جان بیمار در گرو زمان طلایی
مهم‌ترین، حیاتی‌ترین و نخستین قدم در نجات بیمار، تشخیص سریع و قطع فوری داروی عامل زیر نظر مستقیم پزشک متخصص است. ادامه مصرف دارو می‌تواند صدمات کبد و کلیه را غیرقابل بازگشت کند.
در فاز درمان بیمارستانی:
- بیمار معمولاً در بخش‌های تخصصی یا مراقبت‌های ویژه (ICU/سوختگی) تحت نظارت قرار می‌گیرد.
- تجویز داروهای کورتیکواستروئید قوی (کورتون‌های سیستمیک) برای فروکش کردن طوفان ایمنی بدن آغاز می‌شود.
- مایع‌درمانی و پایش مداوم فاکتورهای کبدی و کلیوی برای ماه‌ها ادامه پیدا می‌کند.
چه زمانی باید نگران باشیم؟
سندرم DRESS مسری نیست و قرار هم نیست با هر بار کهیر زدن یا جوش ناشی از حساسیت دارویی نگران ابتلا به آن باشیم. اما این پرونده یک پیام پزشکی روشن دارد: هیچ تداخل دارویی یا عارضه پوستی همراه با تب را پس از شروع یک دوره درمانی نادیده نگیرید. اگر داروی جدیدی آغاز کرده‌اید و ظرف چند هفته بعد، دچار تورم صورت، قرمزی پوست و تب شدید، مراجعه به اورژانس بیمارستانی نباید حتی یک ساعت به تعویق بیفتد.
