روز بهزیستی و تأمین اجتماعی؛ ضرورت بازگشت به رسالت اصلی
در روز بهزیستی و تأمین اجتماعی، نگاهی به رسالت این نهادها، ضعفهای موجود و اقداماتی که باید برای خدمت مؤثر انجام دهند.
25 تیرماه، فرصتی برای بازخوانی نقش نهادهایی است که باید پناهگاه اقشار آسیبپذیر، کارگران، بازنشستگان و خانوادههای نیازمند باشند.
سازمان بهزیستی و سازمان تأمین اجتماعی، هر دو با مأموریتهای روشن و انسانی شکل گرفتهاند، اما برای رسیدن به رسالت واقعی خود هنوز با فاصلهای جدی روبهرو هستند.
سازمان بهزیستی و سازمان تأمین اجتماعی، دو بازوی مهم حمایت اجتماعی در کشور به شمار میآیند؛ نهادهایی که فلسفه وجودی آنها کاهش رنج، گسترش عدالت اجتماعی و حمایت عملی از گروههایی است که بدون پشتیبانی عمومی، با دشواریهای بیشتری در زندگی روبهرو میشوند.
از همین رو، 25 تیرماه فقط یک مناسبت تقویمی نیست، بلکه زمانی برای سنجش میزان موفقیت این نهادها در انجام وظایف اصلیشان است.
رسالت بهزیستی و تأمین اجتماعی در سادهترین تعریف، تأمین امنیت روانی، اقتصادی و اجتماعی برای شهروندان است.
بهزیستی باید در حوزه حمایت از کودکان بیسرپرست، زنان سرپرست خانوار، افراد دارای معلولیت، سالمندان، معتادان در حال درمان و دیگر گروههای آسیبپذیر، حضوری مؤثر، مستمر و کرامتمحور داشته باشد.
در مقابل، تأمین اجتماعی نیز باید با ارائه بیمه پایدار، پرداخت منظم تعهدات، درمان قابل اتکا و صیانت از حقوق بیمهشدگان و بازنشستگان، به پشتوانهای واقعی برای نیروی کار کشور تبدیل شود.
فاصله میان مأموریت قانونی و واقعیت میدانی
با وجود این اهداف روشن، ضعفهای ساختاری و اجرایی همچنان محسوس است. در حوزه بهزیستی، محدودیت منابع، کمبود خدمات تخصصی، پراکندگی برنامههای حمایتی و ناکافی بودن پوشش خدمات برای همه نیازمندان، از مهمترین چالشهاست.
بسیاری از خانوادهها همچنان از هزینههای سنگین توانبخشی، درمان و مراقبت رنج میبرند و در برخی مناطق، دسترسی به خدمات حمایتی با کیفیت، دشوار و نابرابر است.
در بخش تأمین اجتماعی نیز مشکلاتی مانند نارضایتی از کیفیت خدمات درمانی، تأخیر یا نگرانی نسبت به پایداری تعهدات، پیچیدگیهای اداری و فاصله گرفتن از مطالبات واقعی بیمهپردازان، بارها مورد انتقاد قرار گرفته است.
بازنشستگان و کارگران انتظار دارند نهادی که سالها با حق بیمه آنها اداره شده است، در زمان نیاز پاسخگو، شفاف و کارآمد باشد.
چه باید کرد تا رسالت واقعی محقق شود؟
برای تحقق رسالت بهزیستی و تأمین اجتماعی، قبل از هر چیز باید نگاه حمایتی از حالت شعاری، خارج و به برنامهای عملی تبدیل شود.
افزایش شفافیت مالی، توزیع عادلانه خدمات، توسعه زیرساختهای درمانی و توانبخشی، استفاده از نیروهای متخصص، کاهش بروکراسی و توجه جدی به کرامت مراجعان، از ضرورتهای انکارناپذیر است.
همچنین این دو نهاد باید به جای مدیریت روزمره و مقطعی، سیاستگذاری بلندمدت و آیندهنگر را در اولویت قرار دهند.
رسالت بهزیستی و تأمین اجتماعی زمانی به معنای واقعی کلمه محقق میشود که مردم، بهویژه اقشار آسیبپذیر، اثر حمایت را در زندگی روزمره خود احساس کنند؛ نه فقط در آمارها و گزارشها.
25 تیرماه یادآور این حقیقت است که کارآمدی این نهادها، مستقیماً با کیفیت زندگی میلیونها ایرانی گره خورده است. اگر این دو مجموعه بتوانند به وظایف اصلی خود با دقت، عدالت و مسئولیتپذیری عمل کنند، بخش مهمی از اعتماد عمومی نیز بازسازی خواهد شد.
