ایران زیر موج سرما؛ تعطیلی گسترده پایتخت و ۲۲ استان کشور
تعطیلی گسترده پایتخت و ۲۲ استان به دلیل برودت هوا؛ کارشناسان از ناترازی گاز و برق و احتمال تداوم تعطیلیها تا پایان زمستان میگویند.
ورود موج تازه سرما، ایران را به تعطیلی کشاند؛ پایتخت و ۲۲ استان کشور در شرایطی تعطیل شدند که کارشناسان از ناترازی عمیق انرژی، کسری روزانه ۳۰۰ میلیون مترمکعب گاز و احتمال تداوم تعطیلیها تا پایان زمستان هشدار میدهند.
تعطیلی گسترده به دلیل برودت هوا در کشور
اخبار سبز کشاورزی؛ همزمان با تشدید برودت هوا و کاهش محسوس دما در نقاط مختلف کشور، ادارات دولتی، مراکز آموزشی و بخش عمدهای از فعالیتهای رسمی در پایتخت و ۲۲ استان کشور در روز چهارشنبه دهم دیماه تعطیل اعلام شدند.
تهران، همدان، قم، البرز، یزد، مرکزی، لرستان، خراسان شمالی، خراسان رضوی، کرمانشاه، کردستان، آذربایجان شرقی و غربی، کرمان، ایلام، زنجان، اردبیل، فارس، سمنان، چهارمحالوبختیاری، گیلان، مازندران، اصفهان و کهگیلویهوبویراحمد از جمله استانهایی هستند که تعطیلی رسمی آنها تأیید شده است.
در برخی استانهای دیگر نیز خبرهایی از تعطیلی منتشر شده، اما تا زمان تنظیم این گزارش، مراجع رسمی آن را تأیید نکردهاند.
مدیریت مصرف انرژی؛ دلیل رسمی تعطیلی پایتخت
مسئولان، دلیل اصلی این تعطیلی گسترده به دلیل برودت هوا را مدیریت مصرف انرژی و جلوگیری از اختلال در تأمین گاز و برق اعلام کردهاند.
«کارگروه مصرف بهینه انرژی» استان تهران در اطلاعیهای با اشاره به گزارش سازمان هواشناسی، تأکید کرده است: تعطیلی ادارات، مدارس، دانشگاهها، بانکها و مراکز تجاری (بهجز مراکز درمانی، امدادی و خدماتی) با هدف «تأمین انرژی پایدار» و عبور ایمن از روزهای اوج مصرف اتخاذ شده است.
در این اطلاعیه از شهروندان خواسته شده با صرفهجویی حداکثری، دولت را در جلوگیری از افت فشار گاز و قطعی برق همراهی کنند.
ناترازی ساختاری انرژی؛ ریشه تکرار تعطیلیها
کارشناسان انرژی تأکید میکنند تعطیلی گسترده استانها صرفاً نتیجه سرما نیست، بلکه نشانهای از ناترازی ساختاری گاز و برق در کشور است.
به گفته علیرضا کفشکنان، کارشناس انرژی، ظرفیت تزریق سالانه گاز به شبکه حدود ۲۰۰ میلیارد مترمکعب برآورد میشود، درحالیکه کسری گاز کشور به حدود ۶۵ میلیارد مترمکعب در سال رسیده است؛ رقمی معادل نزدیک به ۲۵ درصد ناترازی.
در روزهای اوج سرمای زمستان، نیاز روزانه گاز کشور به بیش از یک تا ۱.۱ میلیارد مترمکعب میرسد، درحالیکه حداکثر امکان تزریق حدود ۸۵۰ میلیون مترمکعب است؛ موضوعی که کسری روزانهای نزدیک به ۳۰۰ میلیون مترمکعب ایجاد میکند.
فشار سرما بر نیروگاهها و افزایش مصرف سوخت آلاینده
با افزایش مصرف گاز خانگی، سهم صنایع و نیروگاهها از منابع گازی بهشدت کاهش مییابد. در چنین شرایطی، نیروگاهها ناچار به استفاده از سوختهای جایگزین نظیر مازوت و گازوئیل میشوند؛ سوختهایی که علاوهبر افزایش آلودگی هوا، به تجهیزات نیروگاهی آسیب میزنند.
کاهش تحویل گاز به نیروگاهها در اوج سرما، خطر خاموشی برق را نیز افزایش داده و تعطیلی ادارات به ابزاری کوتاهمدت برای مدیریت این بحران تبدیل شده است.
هدایت گاز به مصرف خانگی؛ منطق تعطیلیها
به گفته کارشناسان، تعطیلی گسترده به دلیل برودت هوا با هدف کاهش مصرف گاز در بخشهای اداری و تجاری انجام میشود تا تأمین انرژی خانوارها در روزهای سرد تضمین شود.
هرچند حضور بیشتر مردم در خانه میتواند مصرف خانگی را افزایش دهد، اما مجموع تعطیلی ادارات و کاهش فعالیتهای اقتصادی، فشار کلی بر شبکه انرژی را کاهش میدهد. این سیاست اکنون به یک الگوی تکرارشونده در زمستانهای اخیر تبدیل شده است.
شکاف عمیق تولید و مصرف انرژی
سیداحسان حسینی، دیگر کارشناس حوزه انرژی، میگوید حتی با پر بودن مخازن سوخت نیروگاهی، زیرساخت انرژی کشور پاسخگوی رشد مصرف نیست.
به گفته او، روزانه بین ۶۷۰ تا ۷۰۰ میلیون مترمکعب گاز صرف مصارف خانگی، تجاری و اداری میشود و تنها بخش محدودی برای نیروگاهها و صنایع باقی میماند؛ موضوعی که استفاده گسترده از سوخت مایع و افزایش ریسک خاموشی را اجتنابناپذیر میکند.
وی هشدار میدهد با ادامه سرمای هوا، احتمال تداوم تعطیلیها و حتی خاموشی تا پایان بهمنماه وجود دارد.
همزمانی تعطیلیها و برداشتهای اجتماعی
اعلام تعطیلی گسترده به دلیل برودت هوا در شرایطی انجام شد که همزمان بازارهای اقتصادی با رکود و اعتراض برخی اصناف و تجمعهای پراکنده روبهرو بود.
این همزمانی، در فضای شبکههای اجتماعی به گمانهزنیهایی درباره ماهیت تصمیم دولت دامن زد و باعث شد بخشی از جامعه این تعطیلیها را فراتر از یک تصمیم فنی تفسیر کند.
جامعهشناسان معتقدند در شرایط همزمانی بحرانهای اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی، تصمیمهای مدیریتی—even اگر فنی باشند—میتوانند از سوی افکار عمومی سیاسی یا امنیتی تعبیر شوند، بهویژه زمانی که ارتباط شفاف و اقناعی با جامعه برقرار نشود.
جمعبندی
تعطیلی گسترده پایتخت و ۲۲ استان کشور نشان میدهد برودت هوا تنها محرک این تصمیم نیست، بلکه ناترازی مزمن انرژی، شکنندگی زیرساختها و همزمانی بحرانها، کشور را وارد چرخهای از تعطیلیهای تکرارشونده کرده است؛ چرخهای که بدون اصلاحات ساختاری، احتمالاً در زمستانهای آینده نیز ادامه خواهد داشت.
