بازگشت سرباز ۲ میلیون ساله به اصفهان؛ نقش ماهی آفانیوس روی پیراهن سپاهان

فوتبال ایران این بار با یک حرکت محیط‌زیستی تحسین‌برانگیز در کانون توجه رسانه‌ها قرار گرفته است. باشگاه سپاهان اصفهان در اقدامی کم‌نظیر، از تصویر ماهی آفانیوس روی پیراهن رسمی خود رونمایی کرد تا صدای یکی از قدیمی‌ترین ساکنان فلات مرکزی ایران باشد که در لبه پرتگاه انقراض قرار گرفته است.

اخبار سبز کشاورزی؛ این همکاری که میان باشگاه فولاد مبارکه، اداره کل حفاظت محیط‌زیست و پویش‌های مردمی شکل گرفته، فراتر از یک طرح گرافیکی، تلاشی برای نجات هویت زیستی اصفهان است.

آفانیوس؛ سرباز کوچک بیولوژیکی در زاینده‌رود

ماهی آفانیوس که در گویش محلی به آن «ماهی جوبی» می‌گویند، گونه‌ای اندمیک و منحصر‌به‌فرد است که سابقه حضورش در زاینده‌رود به بیش از دو میلیون سال پیش بازمی‌گردد.

این شناگر کوچک ۴ تا ۵ سانتی‌متری، به دلیل توانایی خیره‌کننده‌اش در از بین بردن لارو پشه‌های ناقل بیماری، لقب «سرباز کوچک بیولوژیک» را از آن خود کرده است. با این حال، خشکی زاینده‌رود و تالاب گاوخونی، بقای این گونه ارزشمند را با تهدیدی جدی مواجه کرده است.

از یوزپلنگ ایرانی تا آفانیوس اصفهانی

استفاده از نمادهای حیات‌وحش روی پیراهن‌های ورزشی، استراتژی هوشمندانه‌ای است که در جهان مسبوق به سابقه است. همان‌طور که یوزپلنگ روی پیراهن تیم ملی فوتبال ایران یا «آرمادیلو» در جام جهانی برزیل، توجه میلیون‌ها نفر را به خود جلب کردند، حالا ماهی آفانیوس نیز به جمع نمادهای ورزشی-محیط‌زیستی پیوسته است. آمارها نشان می‌دهد که حدود ۲۵ درصد از تیم‌های حرفه‌ای جهان از حیوانات در هویت بصری خود استفاده می‌کنند تا پیوندی عمیق میان ورزش و مسئولیت اجتماعی ایجاد کنند.

زنی که صدای ماهیان بی‌صدا شد

نقش‌بستن تصویر ماهی آفانیوس روی پیراهن سپاهان، مدیون تلاش‌های خستگی‌ناپذیر «فرشته عالم‌شاه»، هنرمند و مدیر پویش مردمی حفاظت از آفانیوس است.

او که معتقد است آموزش عمومی کلید اصلی نجات طبیعت است، توانسته با همراهی تیم خود، فرهنگ‌سازی عمیقی را در مناطق حاشیه‌ای تالاب گاوخونی ایجاد کند.

به گفته او، امروز مردم محلی «جرقویه» با شناخت اهمیت این گونه، حتی از خرید ماهی قرمز در ایام نوروز اجتناب می‌کنند تا زیستگاه این ماهی ارزشمند از گونه‌های مهاجم در امان بماند.

فراتر از ورزش؛ برندسازی برای گردشگری پایدار

فرشته عالم‌شاه در گفتگو با رسانه‌ها تاکید می‌کند که هدف از این تفاهم‌نامه، فراتر از جنبه‌های حفاظتی، برندسازی برای اصفهان است. او می‌گوید: «تصور دنیا از اصفهان، تنها آثار تاریخی است؛ در حالی که با احیای زیستگاه ماهی آفانیوس، می‌توان اکوتوریسم را به عنوان یک بازوی اقتصادی جدید در منطقه فعال کرد.»

قرارگیری تصویر این ماهی روی پیراهن یکی از پرطرفدارترین تیم‌های آسیا، پیامی روشن دارد: حفاظت از میراث طبیعی ایران، به اندازه حفظ میراث تاریخی آن اهمیت دارد. این اقدام سپاهان می‌تواند الگویی برای سایر باشگاه‌های ایرانی باشد تا از ظرفیت عظیم پیراهن‌های ورزشی برای حمایت از گونه‌های در خطر کشور استفاده کنند./ پیام ما