هشدار جدی متخصصان: موج اختلالات سلامت روان در راه است
روانپزشکان ارشد هشدار میدهند حوادث اخیر میتواند موجی از اضطراب، افسردگی و PTSD در جامعه ایجاد کند. پزشکان، امدادگران و شاهدان در خطر بالاتری هستند.
روانپزشکان ارشد کشور هشدار میدهند جامعه در آستانه مواجهه با موجی از اختلالات روانی ناشی از حوادث اخیر قرار دارد؛ از افزایش اضطراب و افسردگی گرفته تا اختلال استرس پس از سانحه. این هشدار جدی بر اساس مشاهدات میدانی و تجربیات بحرانهای گذشته شکل گرفته است.
اخبار سبز کشاورزی؛ متخصصان سلامت روان نسبت به تبعات روانی گسترده حوادث اخیر در ایران هشدار میدهند و از احتمال وقوع یک «موج بیماریهای روانی» خبر میدهند. این هشدارها در گفتوگوهای جداگانه با مسئولان ارشد حوزه سلامت روان کشور مطرح شده و بر لزوم مداخله فوری تأکید دارد.
نگرانی از تأثیرات بلندمدت ترومای جمعی
«وحید شریعت»، رئیس انجمن روانپزشکی ایران، با بیان اینکه مواجهه با صحنههای خشونتبار میتواند تروما (آسیب روانی) ایجاد کند، توضیح میدهد: «این تصاویر بهشکل خاطرات تکرارشونده در ذهن میمانند و عملکرد روزمره افراد را بهطور محسوس کاهش میدهند». به گفته وی، افزایش اضطراب و افسردگی در جامعه پیامد رایج این مواجهههاست و در افراد مستعد ممکن است به «اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)» منجر شود.
شریعت هشدار میدهد که این تنشهای روانی میتوانند بیماریهای جسمانی زمینهای مانند دیابت یا مشکلات قلبی را نیز تشدید کنند.
این گروههای شغلی در معرض خطر بسیار بالاتری هستند
رئیس انجمن روانپزشکی ایران با اشاره به گروههای پرخطر تأکید میکند: «پرسنل درمانی، امدادگران و خبرنگارانی که بهصورت مستقیم با حوادث اخیر روبهرو بودهاند، در معرض خطر بسیار بالاتری برای ابتلا به PTSD قرار دارند». وی لزوم ارائه فوری «کمکهای اولیه روانشناختی» به این افراد و آموزش نیروها برای شناسایی بهموقع موارد نیازمند مداخله تخصصی را خاطرنشان میکند.
پیشبینی افزایش آمار خودکشی و اختلالات روانی
شریعت با ابراز نگرانی عمیق از فضای سرخوردگی جامعه میگوید: «احتمال افزایش شیوع بیماریهای سلامت روان بسیار زیاد است. ما با نگرانی پیشبینی میکنیم در ماههای آینده شاهد افزایش آمار رفتارهای خودکشی در کشور باشیم». وی تأکید میکند که این رویدادها به عنوان یک عامل استرسزای قدرتمند، مراجعه به مراکز روانپزشکی را افزایش خواهند داد.
هشدار وزارت بهداشت: حتی تماشای تصاویر هم آسیبزاست
«محمدرضا شالبافان»، مدیرکل سلامت روانی وزارت بهداشت، نیز درباره آسیبهای روانی ناشی از حوادث اخیر هشدار داده است. وی میگوید: «حتی مشاهده تصاویر و فیلمهای صحنههای دلخراش میتواند برای روان انسان آسیبزا باشد و باعث ایجاد یا تشدید اختلالات مرتبط با تروما شود».
به گفته شالبافان، اگر علائمی مانند گوشبهزنگی مداوم، اختلال خواب، کابوس و اجتناب از یادآورهای واقعه، بیش از یک ماه ادامه یابد، ممکن است به PTSD تبدیل شود که نیازمند مداخله تخصصی است.
راهکارهای فوری برای کاهش تبعات روانی
متخصصان سلامت روان راهکارهای فوری زیر را برای کاهش آسیب پیشنهاد میکنند:
محکومیت خشونت از هر سو و تمرکز بر مراقبت از اقشار آسیبپذیر مانند کودکان و نوجوانان.
محدود کردن مواجهه با اخبار و تصاویر خشن؛ آگاهی از کلیت رویدادها کافی است.
جلوگیری جدی از مواجهه کودکان و نوجوانان با این تصاویر.
توجه به علائم هشداردهنده در خود و اطرافیان و مراجعه بهموقع برای دریافت کمک حرفهای.
فراهمکردن دسترسی آسان به خدمات سلامت روان، به ویژه برای گروههای در معرض خطر و شاهدان مستقیم و غیرمستقیم حوادث.
هشدار نهادهای تخصصی حاکی از آن است که تهدید اختلالات سلامت روان ناشی از این بحران میتواند بسیار فراگیر و ماندگار باشد و نیاز به عزم ملی برای مداخله زودهنگام و علمی دارد.
