افزایش ثبتنام شوراهای روستا؛ اختیارات شوراها چقدر است؟
ثبتنام بیش از ۲۷۹ هزار نفر در انتخابات شوراهای روستا؛ مشارکت بالا در حالی رقم خورده که اختیارات شوراها محدود و نقش آنها نزدیک به نهادهای اجرایی دولت است
در حالی که وزارت کشور از رشد قابل توجه ثبتنام در انتخابات شوراهای روستا خبر میدهد، این پرسش جدیتر از همیشه مطرح است: آیا افزایش مشارکت، به معنای افزایش قدرت تصمیمگیری روستاییان است یا شوراها همچنان در نقش بازوی اجرایی حاکمیت باقی ماندهاند؟
رشد ۱۲.۶ درصدی ثبتنام در انتخابات شوراهای روستا
اخبار سبز کشاورزی؛ اخبار معاون سیاسی وزیر کشور از ثبتنام ۲۷۹ هزار و ۶۳ نفر در انتخابات شوراهای روستا خبر داد؛ آماری که به گفته مسئولان، نشاندهنده رشد ۱۲.۶ درصدی نسبت به دوره قبل است. زینیوند، رئیس ستاد انتخابات کشور، اینشود را نشانه استقبال از فرآیند انتخابات محلی دانست.
انتخابات برگزار میشود، اما اختیارات شوراها چقدر است؟
هرچند آمارهای رسمی از مشارکت بالاتر در انتخابات شوراهای روستا حکایت دارد، اما بررسی ساختار حقوقی و اجرایی شوراها نشان میدهد این نهادها از اختیارات مستقل و مؤثر برخوردار نیستند.
در عمل، بسیاری از شوراهای روستایی بیش از آنکه نماینده واقعی مطالبات مردم باشند، در جایگاه عامل اجرایی بخشداری و نهادهای دولتی ایفای نقش میکنند.
شوراها؛ نماینده مردم یا کارمند نانوشته دولت؟
بر اساس تجربه دورههای گذشته، تصمیمات کلان در حوزه توسعه روستایی، بودجه، طرحهای عمرانی و حتی تغییر کاربریها، خارج از اراده شوراها اتخاذ میشود. شوراهای روستا غالباً:
- اختیار مالی مستقل ندارند
- در برابر ساختار بخشداری و فرمانداری پاسخگو هستند
- نقش اجرایی و نظارتی محدودی ایفا میکنند
این شرایط باعث شده شوراها عملاً به کارگزاران محلی حکومت نزدیکتر باشند تا نمایندگان منتخب و مطالبهگر روستاییان.
برگزاری تمامالکترونیک؛ شفافیت فنی، نه لزوماً سیاسی
زینیوند با اشاره به اینکه انتخابات شوراهای روستا در این دوره بهصورت تمامالکترونیک برگزار شده، از بدون اختلال بودن فرآیندها خبر داد.
هرچند این اقدام از نظر فنی و اجرایی قابل توجه است، اما کارشناسان تأکید دارند که الکترونیکی شدن انتخابات، جای خالی اختیارات واقعی شوراها را پر نمیکند.
مشارکت بالا در سایه انتظارات برآوردهنشده
افزایش ثبتنام در انتخابات شوراهای روستا را میتوان از دو زاویه دید:
- امید شهروندان روستایی به اثرگذاری محلی
- نبود مسیرهای جایگزین برای مشارکت مدنی مؤثر
در شرایطی که شوراها ابزار قانونی لازم برای تصمیمسازی ندارند، خطر دلسردی تدریجی منتخبان و رأیدهندگان همچنان وجود دارد.
انتخابات بدون اختلال؛ اما با پرسشهای بیپاسخ
معاون سیاسی وزیر کشور تأکید کرده که با وجود شرایط خاص کشور و حوادث اخیر، هیچیک از فرآیندهای انتخاباتی دچار اختلال نشده است. با این حال، مسئله اصلی برای افکار عمومی نه «نحوه برگزاری»، بلکه کارآمدی نهاد شورا پس از انتخابات است.
افزایش آمار کافی نیست
رشد ۱۲.۶ درصدی ثبتنام در انتخابات شوراهای روستا، اگرچه از منظر آماری قابل توجه است، اما بدون افزایش اختیارات، استقلال مالی و قدرت تصمیمگیری شوراها، نمیتواند به تقویت حکمرانی محلی منجر شود.
شوراهای روستا تا زمانی که در حد یک نهاد مشورتی یا اجرایی باقی بمانند، فاصله معناداری با مفهوم واقعی «نمایندگی مردم» خواهند داشت.
