نان یارانه‌ای در آخور دام؛ چرا دامداران به جای جو و ذرت، نان می‌خرند؟

در روزهای اخیر، گزارش‌هایی از گرگان حکایت دارد که برخی دامداران و مرغداران با چند کارت بانکی در صف نانوایی می‌ایستند و حجم بالایی نان یارانه‌ای خریداری می‌کنند. هدف، مصرف خانگی نیست؛ نان قرار است خوراک دام و طیور شود.دلیل این رفتار روشن است: قیمت جو و ذرت به‌عنوان مهم‌ترین نهاده‌های دامی جهش کرده و برای بخشی از تولیدکنندگان، نان یارانه‌ای ارزان‌تر از خوراک استاندارد تمام می‌شود.

افزایش قیمت نهاده‌های دامی؛ ریشه یک انحراف اقتصادی

اخبار سبز کشاورزی؛بازار نهاده‌های دامی طی ماه‌های اخیر با افزایش شدید قیمت روبه‌رو بوده است. در چنین شرایطی، دامدار برای بقا و جلوگیری از زیان، به‌دنبال کاهش هزینه‌هاست. وقتی شکاف قیمتی میان نان یارانه‌ای و خوراک دام زیاد می‌شود، یک انگیزه اقتصادی شکل می‌گیرد: جایگزینی نان به جای جو و ذرت.

این اتفاق بیش از آنکه یک تخلف فردی باشد، نتیجه یک عدم تعادل در سیاست‌گذاری است؛ جایی که یارانه نان ثابت مانده اما هزینه تولید دام بالا رفته است.

پیامدهای خرید نان برای خوراک دام

استفاده از نان یارانه‌ای برای خوراک دام، تبعاتی چندلایه دارد:

•افزایش صف نانوایی‌ها و نارضایتی مردم

•انحراف یارانه نان از سفره خانوار به بخش تولید

•آسیب به امنیت غذایی و بهره‌وری دامداری

کارشناسان هشدار می‌دهند که نان، جایگزین کامل و استانداردی برای خوراک دام نیست و می‌تواند در بلندمدت کیفیت تولید را کاهش دهد. در نتیجه، این راه‌حل موقتی ممکن است هزینه‌های پنهان بیشتری به اقتصاد تحمیل کند.

امنیت غذایی در معرض تهدید

نان کالایی استراتژیک در سبد مصرفی خانوار ایرانی است. هرگونه اختلال در دسترسی به آن، به سرعت به نارضایتی اجتماعی تبدیل می‌شود. از سوی دیگر، افزایش هزینه نهاده‌های دامی می‌تواند قیمت گوشت، مرغ و لبنیات را نیز بالا ببرد.

به این ترتیب، یک چرخه معیوب شکل می‌گیرد: گرانی نهاده - فشار بر دامدار - خرید نان یارانه‌ای-  کمبود یا صف نان -  تشدید نارضایتی عمومی.

راهکار چیست؟ اصلاح سیاست، نه برخورد مقطعی

برخورد تعزیراتی با دامداران بدون اصلاح ساختار قیمت‌گذاری، مسئله را حل نخواهد کرد. کارشناسان بر چند راهکار تأکید دارند:

•ساماندهی و شفاف‌سازی توزیع نهاده‌های دامی

•هدفمند کردن یارانه نان و پرداخت مستقیم به مصرف‌کننده

•کاهش شکاف قیمتی برای از بین بردن انگیزه سوءاستفاده

اگر سیاست‌گذار به‌صورت ریشه‌ای وارد عمل نشود، پدیده «خرید نان برای خوراک دام» می‌تواند به نماد تازه‌ای از بحران در نظام یارانه‌ای کشور تبدیل شود؛ بحرانی که هم معیشت مردم و هم تولیدکننده را تحت فشار قرار داده است.