آزاد ارمکی: نسل زد ایرانگرا و آرمانگراست؛ معارض نیست
تقی آزاد ارمکی میگوید نسل زد در ایران معارض نیست؛ نسلی ایرانگرا و آرمانگرا که میخواهد جهانی زندگی کند و در آینده اجتماعی کشور نقش میاندار داشته باشد.
در سالهای اخیر نام نسل زد بیش از هر زمان دیگری در فضای عمومی و رسانهای ایران شنیده میشود؛ نسلی که برخی آن را متفاوت، برخی آن را ساختارشکن و برخی دیگر حتی آن را تهدیدی برای نظم اجتماعی میدانند.
اما تقی آزاد ارمکی، جامعهشناس و استاد دانشگاه تهران، روایت متفاوتی از این نسل ارائه میدهد: نسلی که به گفته او نه معارض، بلکه ایرانگرا، آرمانگرا و در جستوجوی زندگی جهانی است.
او معتقد است که نسل زد در ایران نه تنها در تقابل با نسلهای پیشین قرار ندارد، بلکه به تدریج به نیرویی «میاندار» در جامعه تبدیل شده و سایر نسلها را نیز با خود همراه میکند.
نسل زد؛ نسلی متفاوت اما نه معارض
به گفته آزاد ارمکی، تصور رایج درباره وجود «نسلهای متعارض» در جامعه ایران چندان دقیق نیست. از نگاه او، آنچه امروز مشاهده میشود بیشتر یک تفاوت نسلی در شیوه نگاه به زندگی و جامعه است، نه یک تقابل مستقیم میان نسلها.
او توضیح میدهد که نسلهای دهههای گذشته عمدتاً در چارچوب مسائل سیاسی و ایدئولوژیک تعریف میشدند؛ دغدغههایی مانند اصلاح یا دفاع از نظام سیاسی، یا مشارکت در ساختارهای رسمی. اما نسل زد در ایران در فضایی متفاوت رشد کرده و دغدغههای اجتماعی و فرهنگی پررنگتری دارد.
به باور این جامعهشناس، نسل جدید تلاش میکند الگوی تازهای از زندگی اجتماعی را شکل دهد؛ الگویی که بیشتر حول محور زندگی، فرهنگ و تجربههای اجتماعی تعریف میشود.
تجربه مشترک نسل زد؛ زیستن در دوران بحران
آزاد ارمکی معتقد است تجربه مشترکی که نسل زد را شکل داده، مشاهده و تجربه مجموعهای از بحرانها در سالهای اخیر است. از نگاه او، این نسل در دورهای رشد کرده که بسیاری از مفاهیم و ساختارهای سیاسی و اجتماعی با چالشهای جدی روبهرو شدهاند.
او میگوید نسلهای قبلی با وجود مشکلات، همچنان امیدی به اصلاح ساختارها داشتند؛ اما نسل جدید خود را در دورهای متفاوت میبیند و تلاش میکند مسیر تازهای برای زندگی و کنش اجتماعی تعریف کند.
نسل زد و جهان جدید ارتباطات
یکی از مهمترین تفاوتهای نسل زد با نسلهای قبلی، تجربه زیست در جهانی است که از ابتدا با اینترنت، شبکههای اجتماعی و ارتباطات جهانی شکل گرفته است.
به گفته آزاد ارمکی، این نسل از همان آغاز زندگی خود با جهان دیجیتال و فرهنگ جهانی مواجه بوده و همین موضوع باعث شده نوع نگاه آنها به زندگی، سیاست و اقتصاد متفاوت باشد.
او تأکید میکند که شبکههای اجتماعی و فضای آنلاین نه تنها ابزار ارتباطی نسل زد هستند، بلکه بخشی از هویت اجتماعی این نسل را نیز شکل میدهند.
آرمانگرایی نسل زد؛ اما از جنس زندگی
در حالی که برخی تحلیلها نسل زد را نسلی «غیرآرمانگرا» معرفی میکنند، آزاد ارمکی چنین برداشتی را نادرست میداند.
به اعتقاد او، نسل زد همچنان آرمانگراست اما آرمانگرایی این نسل با نسلهای قبلی تفاوت دارد. اگر آرمانگرایی نسلهای گذشته بیشتر ایدئولوژیک و سیاسی بود، آرمان نسل جدید بیشتر فرهنگی و معطوف به زندگی است.
او میگوید نسل زد بیش از هر چیز درباره کیفیت زندگی، روابط اجتماعی، فرهنگ و امکان زیستن در جهانی آرامتر سخن میگوید.
نسل زد؛ ایرانگرا اما جهانی
یکی از نکات مهمی که این جامعهشناس بر آن تأکید میکند، ایرانگرایی نسل زد است. به گفته او، این نسل برخلاف برخی تصورها نسبت به ایران بیتفاوت نیست، بلکه در تلاش است معنای تازهای از ایران و زندگی در آن بسازد.
در عین حال، نسل زد تمایل دارد در یک فضای جهانی زندگی کند؛ فضایی که در آن ارتباط با جهان، تعامل فرهنگی و کاهش تنشها اهمیت بیشتری پیدا میکند.
تغییر الگوی اشتغال در نسل زد
آزاد ارمکی در تحلیل رفتار اقتصادی نسل زد به تغییر الگوی اشتغال در میان جوانان اشاره میکند. او معتقد است گرایش این نسل به مشاغلی مانند فریلنسری، فعالیت در اقتصاد دیجیتال یا تولید محتوا در شبکههای اجتماعی، نتیجه تغییر ساختارهای اقتصادی و اجتماعی است.
به گفته او، بسیاری از موقعیتهای شغلی سنتی توسط نسلهای قبلی اشغال شده و نسل جدید برای یافتن فرصتهای تازه به سمت فضاهای نوین اقتصادی حرکت کرده است؛ فضاهایی که امکان عاملیت بیشتر و خلق ثروت را فراهم میکنند.
نسلی که میخواهد بدون خشونت زندگی کند
به باور آزاد ارمکی، یکی از ویژگیهای مهم نسل زد تلاش برای دوری از خشونت و درگیری است. این نسل بیش از هر چیز به دنبال زندگی آرام، حذف تنشها و ایجاد امکان تعامل با جهان است.
او تأکید میکند که نسل جدید در حال شکل دادن به نوعی نگاه تازه به جامعه و آینده ایران است؛ نگاهی که در آن زندگی، فرهنگ و تعامل اجتماعی جایگاه محوری دارند./اقتصاد نیوز
