هشدار یک اقتصاددان: پس از پایان جنگ با موج بزرگ بیکاری روبهرو میشویم
یک اقتصاددان هشدار داد پس از پایان جنگ احتمال موج بزرگ بیکاری در اقتصاد ایران وجود دارد. جزئیات سناریوهای اقتصاد ایران در دوره پساجنگ را بخوانید.
در حالی که اقتصاد ایران با پیامدهای جنگ، تحریمها و فشارهای مالی روبهروست، یک اقتصاددان نسبت به آینده هشدار داده است: پایان جنگ اگرچه میتواند فرصتی برای اصلاحات اقتصادی باشد، اما همزمان ممکن است موج بزرگی از بیکاری را در کشور ایجاد کند.
پایان جنگ و آینده اقتصاد ایران
دکتر محمدمهدی بهکیش، اقتصاددان، در گفتوگویی درباره چشمانداز اقتصاد ایران تأکید کرده است که پایان جنگ میتواند نقطهای تعیینکننده برای بازنگری در حاکمیت اقتصادی و اصلاح ساختارهای اقتصادی کشور باشد.
به گفته او، جنگ بهطور طبیعی منابع مالی و زیرساختهای کشورها را بهشدت تحت فشار قرار میدهد و اگر این وضعیت طولانی شود، بخش بزرگی از منابع اقتصادی صرف هزینههای جنگی خواهد شد؛ موضوعی که میتواند اقتصاد را با چالشهای جدی روبهرو کند.
بازسازی اقتصاد پس از جنگ؛ چالشی پیچیده
بهکیش معتقد است که اقتصاد ایران در دوره پساجنگ با مرحلهای دشوار از بازسازی روبهرو خواهد شد. این بازسازی تنها به زیرساختهای فیزیکی محدود نیست و شامل احیای نیروی انسانی، تولید و ظرفیتهای اقتصادی نیز میشود.
به گفته این اقتصاددان، محدودیت در دسترسی به منابع مالی خارجی و کمبود منابع داخلی، روند بازسازی اقتصاد را پیچیدهتر میکند. به همین دلیل، نحوه پایان جنگ و شرایط سیاسی پس از آن نقش تعیینکنندهای در مسیر اقتصاد خواهد داشت.
دو سناریو برای اقتصاد ایران پس از پایان جنگ
به باور بهکیش، آینده اقتصاد ایران به دو سناریوی اصلی وابسته است:
سناریوی اول:
اگر پایان جنگ با نوعی مصالحه همراه شود و مسیر ارتباط اقتصادی با جهان و بازارهای بینالمللی باز شود، امکان جذب منابع مالی و همکاریهای اقتصادی خارجی فراهم خواهد شد. در چنین شرایطی میتوان بازسازی اقتصاد را با سرعت بیشتری پیش برد.
سناریوی دوم:
اما اگر محدودیتهای بینالمللی ادامه یابد و مسیر فروش نفت یا ارتباط با بازارهای جهانی همچنان مسدود بماند، اقتصاد ایران با سالی بسیار دشوار روبهرو خواهد شد؛ شرایطی که میتواند فشار بیشتری بر تولید، منابع مالی دولت و رشد اقتصادی وارد کند.
تورم و رکود در اقتصاد پساجنگ
بهکیش در تحلیل شرایط اقتصادی سالهای پیش رو میگوید اگر ارتباط با بازارهای جهانی برقرار شود، احتمال دارد تورم بهتدریج کاهش یابد. در چنین شرایطی با افزایش صادرات نفت و ورود منابع مالی، کسری بودجه نیز کنترل خواهد شد.
اما در سناریوی ادامه محدودیتها، دولت ناچار خواهد بود برای تأمین هزینهها به افزایش پایه پولی یا استقراض متوسل شود؛ اقدامی که میتواند تورم را افزایش دهد و اقتصاد را در شرایط رکود تورمی شدید قرار دهد.
هشدار درباره موج بیکاری پس از جنگ
یکی از مهمترین هشدارهای این اقتصاددان به بازار کار در دوره پساجنگ مربوط میشود.
به گفته او، بسیاری از واحدهای تولیدی در اثر جنگ آسیب دیدهاند و برخی نیز مجبور به کاهش نیروی کار شدهاند. به همین دلیل، با پایان جنگ احتمال بروز موج بزرگی از بیکاری وجود دارد؛ زیرا نیروهایی که در دوران جنگ خارج از بازار کار ماندهاند، بهطور همزمان وارد بازار خواهند شد.
جذب این جمعیت بیکار تنها در صورتی ممکن است که اقتصاد دوباره فعال شود و فرصتهای شغلی جدید از طریق رشد تولید و صادرات ایجاد شود.
توسعه صادرات؛ کلید حرکت اقتصاد
بهکیش معتقد است توسعه صادرات یکی از مهمترین راهکارها برای به حرکت درآوردن اقتصاد پس از جنگ است.
در صورت بهبود روابط اقتصادی با جهان، فعال شدن صادرات میتواند تولید داخلی را افزایش دهد، درآمدهای ارزی را بالا ببرد و زمینه ایجاد اشتغال را فراهم کند. در این مسیر، اجرای سیاستهای تشویقی برای صادرکنندگان و اصلاح سیاستهای ارزی نیز اهمیت زیادی خواهد داشت.
فرصت اصلاح ساختارهای اقتصادی
این اقتصاددان تأکید میکند که پایان جنگ تنها یک چالش نیست، بلکه میتواند فرصتی برای اصلاح ساختارهای اقتصادی و بازنگری در حاکمیت اقتصادی کشور باشد.
به گفته او، ساختار فعلی حکمرانی اقتصادی بهتنهایی قادر به ایجاد رشد پایدار نیست و برای حرکت به سمت توسعه، لازم است اصلاحات عمیق در سیاستهای اقتصادی و نحوه تعامل با اقتصاد جهانی انجام شود.
تحلیلها نشان میدهد پایان جنگ میتواند نقطه عطفی برای اقتصاد ایران باشد؛ دورهای که از یک سو با چالشهایی مانند بازسازی و بیکاری گسترده همراه است و از سوی دیگر فرصتی برای اصلاحات ساختاری و بازگشت به مسیر رشد اقتصادی فراهم میکند.
