۵۰ روز قطعی اینترنت چقدر خسارت زد؟ برآورد یک میلیارد دلاری
۵۰ روز قطعی اینترنت حدود یک میلیارد دلار خسارت به اقتصاد دیجیتال زد. گزارشی از ابعاد ضرر، تأثیر بر کسبوکارها و ضرورت بازگشت اینترنت پایدار.
فقط ۵۰ روز اختلال اینترنت کافی بود تا اقتصاد دیجیتال ایران با خسارتی نزدیک به یک میلیارد دلار روبهرو شود؛ رقمی که کارشناسان میگویند اثرات آن بهسادگی جبران نخواهد شد. از کسبوکارهای کوچک اینستاگرامی تا پلتفرمهای بزرگ فروش آنلاین، همه از این موج آسیب بیسابقه سهمی داشتهاند.
خسارت قطعی اینترنت؛ روزی ۳۰ تا ۳۵ میلیون دلار
بر اساس برآورد رئیس کمیسیون بلاکچین سازمان نظام صنفی رایانهای، قطعی اینترنت طی ۵۰ روز گذشته حدود یک میلیارد دلار خسارت بر اقتصاد دیجیتال تحمیل کرده است.
عباس آشتیانی میگوید: روزانه «حداقل ۳۰ تا ۳۵ میلیون دلار خسارت مستقیم، غیرمستقیم و عدمالنفع» بر کشور وارد شده است.
به گفته او، این برآوردها «تقریباً قابل قبول و نزدیک به واقعیت» است و نشان میدهد قطعیهای گسترده با چه سرعتی میتوانند ضربهای سنگین به اقتصاد دیجیتال وارد کنند.
چرا اقتصاد دیجیتال بیشترین آسیب را میبیند؟
آشتیانی میگوید اقتصاد دیجیتال موتور محرک اقتصادهای در حال رشد است و اینترنت مهمترین زیرساخت این حوزه به شمار میآید.
او تأکید میکند:
- ثبات اینترنت
- سرعت اینترنت
- و سرمایهگذاری در زیرساختهای ارتباطی
مستقیماً به رشد تولید ناخالص داخلی کشورها گره خوردهاند. هر وقفهای در این زیرساخت، به معنای وقفه در گردش داده و گردش مالی است.
وقفه اینترنت و فرصتسوزی بزرگ برای کسبوکارها
در روزهایی که اختلال گسترده حاکم بود، بسیاری از کسبوکارها قادر به «تأمین دادههای بینالمللی»، ارسال سفارش، مدیریت پرداختها یا حتی پاسخگویی به مشتریان خود نبودند.
همین دو عامل—قطع دسترسی کسبوکارها + قطع دسترسی کاربران—باعث ایجاد یک آسیب اقتصادی دوطرفه شد؛ آسیبی که در مجموع نزدیک به یک میلیارد دلار برآورد شده است.
خسارتها فقط مستقیم نیست؛ عدمالنفع هم بخش بزرگی دارد
آشتیانی توضیح میدهد: «رقمی که اعلام میکنیم فقط ضرر نیست؛ بلکه شامل عدمالنفع و مجموعهای از آسیبهای زنجیرهای است.»
کاهش گردش مالی پلتفرمهایی مثل دیجیکالا یا فروشگاههای آنلاین، مستقیم به کاهش درآمد و سپس تعدیل نیرو منجر میشود. این موج بیکاری دومینوی اقتصادی تازهای ایجاد میکند که بخشی از همان خسارت یک میلیارد دلاری است.
آیا باز شدن چند سرویس خارجی مشکل را حل میکند؟
او میگوید دسترسی کسبوکارها به سرویسهایی مانند جیمیل و گوگل «اثر مثبت دارد، اما بسیار محدود».
این اقدام:
- سرعت جبران خسارت را بالا نمیبرد
- مانع ضررهای بعدی نمیشود
- و حتی نمیتواند بخش کوچکی از خسارت قطعی اینترنت را جبران کند
به گفته او تنها راه عملی، سرمایهگذاری جدی روی کیفیت اینترنت و زیرساخت ارتباطی است.
کسبوکارهای اینستاگرامی؛ بزرگترین قربانی
کسبوکارهای کوچک و فروشگاههای خانگی که بر بستر اینستاگرام فعالیت داشتند، بیشترین آسیب را دیدهاند.
در حالی که برخی پلتفرمهای داخلی بدون محدودیت فعالیت میکردند، بسیاری از مشاغل آنلاین وابسته به شبکههای اجتماعی خارجی تقریباً از چرخه فروش خارج شدند.
بازگشت اینترنت؛ مطالبه اصلی فعالان اقتصادی
آشتیانی میگوید در جلسات مختلف، فعالان دیجیتال درخواست خود را به وزارت ارتباطات اعلام کردهاند: بازگشت اینترنت به وضعیت پایدار و قابل اعتماد؛ هم برای مردم و هم برای کسبوکارها.
او تأکید میکند: «بدون اینترنت باکیفیت، امکان رشد و بازیابی اقتصادی وجود ندارد.»
آیا پلتفرمهای داخلی جایگزین هستند؟
او عملکرد پلتفرمهای داخلی مانند روبیکا و بله را قابل بررسی میداند اما تأکید میکند: «نهایتاً مردم تعیین میکنند چه پلتفرمی موفق است.»
تجربه تلگرام نشان داده که حتی فیلترشدن هم مانع حفظ کاربران نمیشود و انتخاب نهایی همیشه بر عهده کاربر است، نه سیاستگذاری از بالا.
تفاوت این دوره از قطعی اینترنت با دورههای قبل چیست؟
آشتیانی معتقد است تفاوت جدیای میان این دوره و قطعیهای سال گذشته دیده نمیشود.
به گفته او، اثر نخستین همیشه ثابت است:
- قطع اینترنت = قطع جریان آزاد دادههای جهانی
- قطع دسترسی کاربران = توقف خرید، فروش و خدمات
- تداوم قطعی = خسارتهای زنجیرهای و زمانبر
به همین دلیل، حتی پس از بازگشت اینترنت، جبران خسارتها مدت زیادی طول میکشد.
