تکثیر مجدد تاسماهی ایرانی دریایی؛ جهش بزرگ در احیای ذخایر

پس از سال‌ها نگرانی درباره کاهش شدید ذخایر ماهیان خاویاری، پژوهشگران ایرانی برای نخستین‌بار موفق شدند تاسماهی ایرانی دریایی (وحشی) را در شرایط پرورشی به‌صورت مجدد مولدسازی و تکثیر کنند؛ دستاوردی علمی که می‌تواند نقطه عطفی در بازسازی ذخایر ژنتیکی این گونه ارزشمند باشد.

دستیابی به دانش فنی تکثیر مجدد تاسماهی ایرانی دریایی

محققان انستیتو تحقیقات بین‌المللی ماهیان خاویاری برای اولین بار به دانش فنی بیوتکنیک تکثیر مجدد مولدین تاسماهی ایرانی دریایی که از زیستگاه طبیعی صید و در شرایط پرورشی نگهداری شده بودند، دست یافتند. این موفقیت در شرایطی رقم خورده که تکثیر مجدد مولدین وحشی همواره یکی از چالش‌های اصلی در حفاظت از ماهیان خاویاری محسوب می‌شد.

نتیجه ۹ سال پژوهش مستمر در حوزه ماهیان خاویاری

بر اساس این گزارش، این دستاورد حاصل ۹ سال تحقیق مداوم در زمینه عادت‌دهی، زنده‌نگهداشتن و مدیریت مولدین دریایی ماهیان خاویاری در محیط‌های پرورشی است. پژوهشگران در این مدت موفق شدند شرایط زیستی مولدین وحشی را با محیط پرورشی سازگار کرده و زمینه مولدسازی مجدد آن‌ها را فراهم کنند.

جزئیات فرآیند مولدسازی و تکثیر موفق

ایوب یوسفی جوردهی، عضو هیئت علمی انستیتو تحقیقات بین‌المللی ماهیان خاویاری، با اشاره به جزئیات این پروژه اعلام کرد: در این طرح، ۲ مولد ماده و ۴ مولد نر تاسماهی ایرانی دریایی که نخستین بار در سال ۱۴۰۲ پس از صید از دریا در یکی از مراکز بازسازی ذخایر ژنتیکی ماهیان خاویاری در رشت تکثیر شده بودند، پس از سه سال نگهداری و عادت‌دهی در شرایط پرورشی، مجدداً مورد مولدسازی قرار گرفتند.

وی افزود: این مولدین با بهره‌گیری از استراتژی‌های نوین جیره غذایی، مدیریت بهینه پرورش و هورمون‌تراپی علمی، در فروردین‌ماه ۱۴۰۵ برای نخستین‌بار در شرایط پرورشی با موفقیت صددرصدی تکثیر شدند.

حفظ مولدین و امکان برداشت چندباره تخمک

یکی از مهم‌ترین مزایای این فناوری نوین، زنده ماندن مولدین دریایی پس از تکثیر است؛ موضوعی که امکان استحصال چندباره تخمک در سال‌های آینده را فراهم می‌کند. این رویکرد، ضمن کاهش فشار بر ذخایر طبیعی، نقش کلیدی در توسعه پایدار صنعت خاویار ایفا خواهد کرد.

گامی مؤثر در بازسازی ذخایر ژنتیکی تاسماهی ایرانی

بر اساس اعلام محققان، در نتیجه این فرآیند تعداد قابل توجهی لارو تاسماهی ایرانی دریایی تولید شده است که با رهاسازی آن‌ها در زیستگاه‌های طبیعی، گامی اساسی در جهت بازسازی ذخایر، حفظ تنوع ژنتیکی و جلوگیری از انقراض این گونه بومی برداشته خواهد شد.

اهمیت ملی و زیست‌محیطی این دستاورد

تاسماهی ایرانی دریایی یکی از باارزش‌ترین گونه‌های ماهیان خاویاری جهان به شمار می‌رود. دستیابی به فناوری مولدسازی و تکثیر مجدد این گونه، نه‌تنها دستاوردی علمی محسوب می‌شود، بلکه از منظر حفاظت از محیط زیست، امنیت غذایی و اقتصاد شیلاتی کشور نیز اهمیت راهبردی دارد.