قطع اینترنت چگونه اقتصاد را فلج میکند؟ هشدار جدی دولت
گزارش تازه معاون وزیر ارتباطات نشان میدهد قطع اینترنت میتواند امنیت اقتصادی کشور را تهدید کرده و زیرساختهای حیاتی کسبوکارها را مختل کند.
قطع اینترنت دیگر فقط یک محدودیت فنی نیست؛ به گفته معاون وزیر ارتباطات، این اقدام میتواند زنجیرهای از اختلالها را ایجاد کند که به فروپاشی تدریجی اقتصاد دیجیتال و توقف فعالیتهای حیاتی کشور منجر شود. گزارش تازه مسئولان ارتباطی نشان میدهد هزینه واقعی «قطع اینترنت» برای اقتصاد ملی بسیار سنگینتر از آن چیزی است که تصور میشود.
قطع اینترنت؛ تهدیدی پنهان برای امنیت اقتصادی کشور
احسان چیتساز، معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات تأکید کرد: قطع اینترنت به معنای جداشدن از شبکهای است که منطق عملکرد، امنیت و پایداری کسبوکارها بر پایه آن ساخته شده است.
او گفت که از منظر اقتصاد دیجیتال، اصل بنیادین وزارت ارتباطات «دسترسی پایدار، باکیفیت و غیرتبعیضآمیز به اینترنت» برای همه مردم است؛ زیرا قطع اینترنت یا تفکیک دسترسی در شرایط عادی، کارایی بازار را کاهش میدهد و اعتماد عمومی را تضعیف میکند.
اعمال محدودیت اینترنت در شرایط بحرانی؛ تصمیمی از جنس مدیریت ریسک ملی
معاون وزیر ارتباطات توضیح داد که در شرایط بحرانی مانند جنگ یا تهدیدات امنیتی، سیاستگذاری اینترنت از سطح توسعهای به سطح «مدیریت ریسک ملی» منتقل میشود.
در چنین شرایطی و براساس مصوبات شورای عالی امنیت ملی، امکان اعمال محدودیت یا مدیریت ترافیک وجود دارد. او توضیح داد طرحی که با عنوان «اینترنت پرو» مطرح شده، یک مکانیسم تداوم خدمات است؛ یعنی راهکاری برای جلوگیری از توقف کامل فعالیتهای حیاتی اقتصادی در زمان بحران—not یک امتیاز ویژه.
قطع اینترنت و فروپاشی ابزارهای دیجیتال؛ وقتی حتی گوشی موبایل فعال نمیشود
چیتساز گفت بسیاری از سرویسهای حیاتی کسبوکارها بر پایه زیرساختهای جهانی مانند AWS، Google Cloud و Azure اجرا میشود. حتی اگر دادهها در داخل کشور باشند، مدیریت، بهروزرسانی و ابزارهای مکمل همچنان وابستگی خارجی دارند.
او توضیح داد معماریهای نرمافزاری مدرن بر APIها و میکروسرویسها استوار است؛ قطع اینترنت بینالمللی این زنجیره را از هم میگسلد. به گفته او، در دوران جنگ حتی برخی شهروندان به دلیل قطع اینترنت نتوانستند گوشی هوشمند خود را فعالسازی کنند.
چرا قطع اینترنت امنیت سایبری را تهدید میکند؟
معاون وزیر ارتباطات هشدار داد که سیستمهای امنیت سایبری بدون اتصال جهانی نمیتوانند بهروزشده باقی بمانند.
بهروزرسانیها، امضاهای بدافزار، دادههای تهدید و حتی تمدید گواهیهای SSL/TLS به اینترنت جهانی نیاز دارند.
در نبود اینترنت، اعتبار گواهیها مختل و بسیاری از سرویسها از سوی مرورگرها «ناامن» تشخیص داده شده و مسدود میشوند. این یعنی حتی اگر زیرساخت داخلی سالم باشد، سرویس نهایی همچنان از دسترس خارج میشود.
توقف توسعه نرمافزار و عملیات فنی بدون اینترنت جهانی
او گفت DevOps و تیمهای نرمافزاری بدون اینترنت به مخازن کد جهانی مانند GitHub، Docker Hub، PyPI، npm یا Maven دسترسی ندارند و امکان رفع باگ، اعمال patch، یا انتشار نسخه جدید از بین میرود.
در نتیجه، قطع اینترنت سیستمها را در حالت آسیبپذیر باقی میگذارد.
احتمال کمبود کالا و اختلال در زنجیره تأمین با قطع اینترنت
چیتساز توضیح داد بسیاری از صنایع برای ثبت سفارش، هماهنگی با تأمینکنندگان خارجی، رهگیری حملونقل و دریافت مدارک حمل، به اینترنت جهانی وابستهاند.
قطع اینترنت بینالمللی موجب میشود:
- دید کسبوکارها نسبت به زنجیره تأمین از بین برود
- فرآیند تولید و توزیع مختل شود
- در شرایط بحرانی، کمبود کالا رخ دهد
او افزود کسبوکارهای داخلی نیز حتی برای تبلیغات، بازاریابی و تحلیل دادهای به ابزارهایی مثل Google Analytics و پلتفرمهای بینالمللی وابستهاند.
شبکه ملی اطلاعات جای اینترنت جهانی را نمیگیرد
معاون وزیر ارتباطات تأکید کرد شبکه ملی اطلاعات تنها میتواند بخشهایی از خدمات داخلی را پوشش دهد و قادر نیست اکوسیستم جهانی فناوری شامل مراکز داده، زیرساخت اعتماد دیجیتال، شبکههای توزیع محتوا و سرویسهای هوش مصنوعی را بازتولید کند.
به همین دلیل، قطع کامل اینترنت یکی از «پرهزینهترین سناریوها برای اقتصاد ملی» است.
اینترنت پرو؛ ابزار اضطراری، نه راهکار دائمی
چیتساز گفت اینترنت پرو یک ابزار اضطراری برای حفظ حداقل کارکرد اقتصادی در بحران است، نه یک ابزار توسعهای.
او تأکید کرد: اینترنت پرو هرگز به معنای «اینترنت طبقاتی» نیست، چون اینترنت طبقاتی نوعی نابرابری دائمی ایجاد میکند؛ در حالی که اینترنت پرو صرفاً برای شرایط خاص و کوتاهمدت طراحی شده است.
اما به گفته او، شیوه اجرای این طرح بسیار نامناسب بوده و بسیاری از IPهای کسبوکارها هنوز متصل نشدهاند.
چرا اینترنت پرو مشکل کسبوکارها را بهطور کامل حل نمیکند؟
به گفته معاون وزیر، این طرح تنها یک ابزار «کاهش خسارت» است، نه «رفع خسارت».
زیرا:
- اگر کاربران عمومی دسترسی کامل نداشته باشند، تقاضا کاهش مییابد
- بسیاری از خدمات بدون اینترنت جهانی غیرقابل استفادهاند
- بیثباتی اینترنت باعث افت شدید مصرف کاربران میشود
به همین دلیل، اینترنت پرو جایگزین اینترنت پایدار و عمومی نیست.
راهحل واقعی: پایداری اینترنت برای همه
چیتساز در پایان گفت راهحل نهایی، ایجاد پایداری حداکثری برای اینترنت عمومی و کاهش وابستگی به طرحهای اضطراری است.
او هشدار داد: «اینترنت طبقاتی بازتولید نابرابری در زیرساخت حیاتی عصر هوش مصنوعی است؛ زیرا دسترسی متفاوت به اینترنت به معنای توزیع نابرابر فرصت، قدرت و حتی حقیقت خواهد بود.»/ ایلنا
