۳ علت اصلی افزایش قیمت کالای اساسی؛ آیا برنج ۷۰۰ هزار تومان میشود؟
۳ علت اصلی افزایش قیمت کالای اساسی و واقعیت شایعه برنج ۷۰۰ هزار تومانی را بخوانید؛ بررسی رقابت بازار، هزینه تولید و تأثیر ارز بر قیمتها.
بازار کالاهای اساسی دوباره در مرکز توجه قرار گرفته است. از یکسو افزایش قیمتها و نوسانات اخیر نگرانی مصرفکنندگان را بیشتر کرده و از سوی دیگر، فعالان صنفی تأکید میکنند که کمبود کالا وجود ندارد و بخش مهمی از التهاب بازار ناشی از عوامل بیرونی و ساختاری است. پرسش مهم این روزها این است که آیا قیمت برنج میتواند به ۷۰۰ هزار تومان برسد؟
کلمه کلیدی «قیمت کالای اساسی» در هفتههای اخیر دوباره پرجستوجو شده و تقاضای بالای کاربران نشان میدهد که حساسیت معیشتی مردم نسبت به این موضوع همچنان بالاست.
وضعیت فعلی بازار کالاهای اساسی؛ وفور کالا اما نگرانی از قیمتها
رضا کنگری، رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی تهران، در توضیح وضعیت بازار کالاهای اساسی میگوید که برخلاف برخی نگرانیها، کمبود جدی کالا وجود ندارد و شبکه توزیع بدون اختلال در حال فعالیت است.
به گفته او:
- در هر سال معمولاً فروردینماه با تغییرات قیمت همراه است.
- امسال همزمانی نوروز و ماه رمضان باعث رشد تقاضا شد.
- واردکنندگان و تولیدکنندگان برای جبران تقاضا، موجودی انبارها را افزایش دادند.
او همچنین تاکید میکند که اجرای طرح «کالابرگ» بخشی از تقاضا را از بازار آزاد خارج کرده و به تعادل عرضه و تقاضا کمک کرده است.
رقابت در بازار برنج و حبوبات؛ عامل مهمی در مهار قیمتها
به گفته کنگری، در بسیاری از اقلام بهویژه برنج ایرانی و حبوبات، بازار کاملاً رقابتی است. بسیاری از کالاهای موجود مربوط به موجودیهای قدیمی و دپو شدهاند و همین موضوع سبب شده قیمتها یکباره جهش نکند.
اما کالاهایی که بهتازگی از کارخانه یا مسیر واردات وارد بازار میشوند، طبیعتاً با نرخ جدید عرضه میشوند و تفاوت قیمت ایجاد میکنند.
۳ علت اصلی افزایش قیمت کالای اساسی
کنگری در توضیح دلایل افزایش قیمت کالاهای اساسی، سه عامل اصلی را نام میبرد:
۱. افزایش هزینه تولید
افزایش قیمت مواد اولیه، انرژی و سایر نهادهها بهطور مستقیم بر قیمت کالای اساسی اثر میگذارد.
۲. افزایش هزینه حملونقل
هزینههای جابهجایی داخلی و وارداتی رشد داشته و بخشی از این افزایش در قیمت نهایی منعکس میشود.
۳. افزایش دستمزدها
رشد دستمزدهای سال جدید، قیمت تمامشده کالا را بالا برده و زنجیره توزیع نیز ناچار است این هزینهها را اعمال کند.
به گفته کنگری، در برخی کالاها مانند شکر و روغن افزایش قیمت رسمی اعلام شده و کالا با حاشیه سود مصوب به دست مصرفکننده میرسد. او توضیح میدهد:
- حاشیه سود بنکدار: حدود ۳ درصد
- مجموع سود زنجیره توزیع تا مصرفکننده: حدود ۱۵ درصد
قیمتها چقدر بالا رفته است؟ از روغن تا برنج ایرانی
او درباره قیمت برخی اقلام میگوید:
- روغن ۸۱۰ گرمی: حدود ۲۸۲ هزار تومان
- شکر: حدود ۱۲۵ هزار تومان
- برنج ایرانی در بنکداریها: بین ۳۰۰ تا ۴۷۰ هزار تومان (بسته به کیفیت)
وی تاکید میکند که بخشی از احساس گرانی در جامعه ناشی از تفاوت قیمت در مراحل مختلف توزیع است، نه تغییرات واقعی بازار. بسیاری از افزایشها در حد چند ده هزار تومان بوده و با «جهش قیمتی» فاصله دارد.
تأثیر نرخ ارز بر قیمت کالای اساسی
کنگری میگوید که نوسانات ارزی مهمترین عامل در قیمت کالاهای وارداتی است. هر تغییری در نرخ ارز، به سرعت خود را در قیمت کالاهای اساسی نشان میدهد.
او در مورد واردات نیز توضیح میدهد:
- واردات از مسیرهای زمینی مانند پاکستان ادامه دارد.
- محدودیتهای مسیر دریایی، زمان تأمین را طولانیتر میکند، اما توقفی در واردات رخ نداده است.
چرا بازار برنج متعادلتر است؟
به گفته رئیس اتحادیه بنکداران:
- رقابتی شدن بازار برنج،
- ورود فعالان متعدد اقتصادی،
- و وجود موجودی بالا در بنادر و انبارها
باعث شده بازار برنج از شوک قیمتی فاصله بگیرد.
آیا قیمت برنج به ۷۰۰ هزار تومان میرسد؟
کنگری بهطور صریح این ادعا را رد میکند. او میگوید: با توجه به موجودی بالای کالا و ادامه جریان واردات، قیمت برنج ایرانی ۷۰۰ هزار تومان نخواهد شد. چنین عددی نه با شرایط فعلی عرضه و تقاضا سازگار است و نه با واقعیت بازار همخوانی دارد.
بازار برنج اکنون در وضعیت رقابتی است و احتمال جهش قیمتی بسیار پایین ارزیابی میشود.
