برنامه پیوند آب و خاک آسیای مرکزی توسط فائو
کشورهای آسیای مرکزی برای تقویت مدیریت آب و زمین برای ۶۰ میلیون نفر متحد میشوند
برنامه پیوند آب و خاک آسیای مرکزی، مرحله اجرایی خود را در هشتمین مجمع تسهیلات جهانی محیط زیست (GEF) آغاز کرد. این برنامه منطقهای که توسط GEF تأمین مالی و توسط سازمان غذا و کشاورزی سازمان ملل متحد (FAO) اجرا میشود، پنج کشور را برای پیشبرد رویکردهای یکپارچه در مدیریت زمین و آب در آسیای مرکزی گرد هم میآورد.
پیش از روز جهانی محیط زیست، وزرا و مقامات ارشد قزاقستان، جمهوری قرقیزستان، تاجیکستان، ترکمنستان و ازبکستان در یک میزگرد سطح بالا، به فشارهای فزاینده زیستمحیطی در سراسر منطقه پرداختند و فرصتهای تقویت همکاری منطقهای را بررسی کردند.
آسیای مرکزی محل سیستمهای رودخانهای و تالابی مهم از نظر زیستمحیطی، مراتع وسیع، نیمهبیابانیها، بیابانها و رشتهکوههای مرتفع است که از گونهها و زیستگاههای منحصر به فردی پشتیبانی میکنند. حوضههای رودخانه آمودریا و سیردریا منبع اصلی آب این سیستمها هستند و حدود ۶۰ میلیون نفر یا حدود ۸۰٪ از کل جمعیت پنج کشور را پشتیبانی میکنند. اکوسیستمها خدمات ضروری از جمله آب، غذا و معیشت را برای مردم فراهم میکنند و مدیریت بهبود یافته آنها برای تحقق تعهدات زیستمحیطی و دستیابی به اهداف توسعه پایدار بسیار مهم است.
در عین حال، افزایش تقاضا برای منابع طبیعی و تأثیرات تغییرات اقلیمی، فشار فزایندهای را بر این سیستمها وارد میکند. دسترسی به آب در این منطقه عمدتاً خشک، که منابع محدود و پوشش گیاهی شکننده در حال حاضر تحت فشار هستند، یک نگرانی حاد است. تقریباً نیمی از منطقه تحت تأثیر تخریب زمین قرار دارد و منجر به خسارات اقتصادی حدود 6 میلیارد دلار در سال میشود.
برنامه CAWLN از طریق یک رویکرد هماهنگ، مبتنی بر علم و فرامرزی برای مدیریت زمین، آب و اکوسیستمها به این چالشها پاسخ میدهد. این برنامه برای بهبود سلامت زمینهای کشاورزی و حوزههای آبخیز، کاهش جنگلزدایی و حمایت از اقتصاد روستایی، ضمن تقویت امنیت و تابآوری آب در سراسر منطقه طراحی شده است.
در طول میزگرد، وزرا و مقامات ارشد بر اهمیت اقدام مشترک و همکاری منطقهای برای رسیدگی به چالشهای زیستمحیطی به هم پیوسته تأکید کردند.
«از کمبود آب گرفته تا تخریب زمین، این چالشهای به هم پیوسته، نیازمند تغییر در نحوه مدیریت آب و زمین و نحوه تولید غذا هستند. برنامه پیوند آب و زمین آسیای مرکزی FAO-GEF از کشورها برای همکاری با یکدیگر - تقویت حکومتداری فرامرزی، افزایش اقدامات عملی در محل و بهبود دادهها و نظارت در سراسر سیستمهای کشاورزی و غذایی - حمایت میکند.» - گادفری مگونزی، معاون مدیر کل فائو
کلود گاسکون، مدیر عامل و رئیس موقت GEF، گفت: «برنامه CAWLN سیگنال محکمی ارسال میکند که کشورها همکاری در زمینه آب و چشمانداز فرامرزی را به عنوان مسیری امیدوارکننده برای تأمین اکوسیستمها و معیشت سالمتر میشناسند. GEF آماده است تا از همه کشورها و مناطق برای اجرای چنین رویکردهایی و تحقق تعهدات خود در قبال همکاریهای زیستمحیطی حمایت کند.»
شرکتکنندگان تأکید کردند که رویکردهای «پیوند»، که پیوندهای متقابل بین زمین، آب، تنوع زیستی و سیستمهای اقلیمی را به رسمیت میشناسند، برای ارائه نتایج مؤثرتر و پایدارتر در سراسر بخشها و مرزهای ملی ضروری هستند.
این برنامه بر حوضههای رودخانهای آمودریا و سیردریا تمرکز دارد و رویکردی تحولآفرین برای مدیریت حوضههای مشترک در سطح منطقهای را ترویج میدهد، ضمن اینکه از گذار ملی به سمت کشاورزی پایدار، حفاظت از تنوع زیستی و برنامهریزی اقلیمی حمایت میکند. این برنامه همکاریهای فرامرزی و بینبخشی را تقویت میکند، چارچوبهای حاکمیتی را ارتقا میدهد و ظرفیتهایی را برای مدیریت یکپارچه حوزههای آبخیز ایجاد میکند.
در عمل، این برنامه از سیستمهای بهبود یافته رصد و پایش زمین، از جمله ابزارهای مبتنی بر ماهواره برای تصمیمگیری و هشدار اولیه، پشتیبانی میکند و در عین حال شیوههای مدیریت پایدار زمین و احیای اکوسیستم را ترویج میدهد. همچنین رویکردهای پاسخگو به جنسیت و مشارکت چند ذینفع را برای پیشبرد بیطرفی در برابر تخریب زمین و حفاظت از تنوع زیستی تشویق میکند.
برنامه CAWLN از طریق مجموعهای هماهنگ از پروژههای منطقهای و ملی در پنج کشور اجرا میشود و به چالشهای مشترک در مدیریت حوضههای رودخانهای، احیای زمین و تابآوری اقلیمی میپردازد.
این میزگرد با آغاز رسمی مرحله اجرای CAWLN به پایان رسید که گامی کلیدی در جهت معکوس کردن روند تخریب محیط زیست و پیشبرد مدیریت یکپارچه منابع طبیعی در منطقه است.
درباره سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد
سازمان خواربار و کشاورزی (فائو) یک آژانس تخصصی سازمان ملل متحد است که تلاشهای بینالمللی برای ریشهکن کردن گرسنگی را رهبری میکند. هدف ما دستیابی به امنیت غذایی برای همه و اطمینان از دسترسی منظم مردم به غذای کافی با کیفیت بالا برای داشتن زندگی فعال و سالم است. فائو با ۱۹۴ عضو، ۱۹۳ کشور و اتحادیه اروپا - در بیش از ۱۳۰ کشور جهان فعالیت میکند.
از سال ۲۰۰۶، فائو با تسهیلات جهانی محیط زیست (GEF) برای حمایت از کشورهای جهان در پرداختن به چالشهای پیچیده در پیوند بین سیستمهای کشاورزی-غذایی و محیط زیست همکاری میکند. تا مارس ۲۰۲۵، فائو بیش از ۱.۹ میلیارد دلار کمکهای مالی GEF را تأمین کرده و ۱۳.۴ میلیارد دلار دیگر را به عنوان تعهدات تأمین مالی مشترک برای کمک به بیش از ۱۳۰ کشور در پروژههایی که به اولویتهای محلی پاسخ میدهند، مزایای زیستمحیطی جهانی را ارائه میدهند و اهداف توسعه پایدار (SDGs) را پیش میبرند، جذب کرده است.
درباره تسهیلات جهانی محیط زیست
تسهیلات جهانی محیط زیست (GEF) بزرگترین صندوق چندجانبه جهان برای محیط زیست است. خانواده صندوقهای آن با هم همکاری میکنند تا به طور یکپارچه به مهمترین چالشهای سیاره رسیدگی کنند. تأمین مالی آن به کشورهای در حال توسعه کمک میکند تا با چالشهای پیچیده مقابله کنند و برای دستیابی به اهداف بینالمللی زیستمحیطی تلاش کنند. در طول سه دهه گذشته، GEF بیش از ۲۷ میلیارد دلار تأمین مالی، عمدتاً به عنوان کمکهای مالی، و ۱۵۵ میلیارد دلار دیگر را برای پروژههای اولویتدار کشوری بسیج کرده است.
درباره پیوند آب و زمین آسیای مرکزی
برنامه پیوند آب و زمین آسیای مرکزی (CAWLN) که توسط صندوق تسهیلات جهانی محیط زیست (GEF) تأمین مالی و توسط سازمان غذا و کشاورزی سازمان ملل متحد (FAO) اجرا میشود، با هدف پرداختن به چالشهای مشترک زیستمحیطی و اجتماعی پیش روی کشورهای آسیای مرکزی - قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، ترکمنستان و ازبکستان - انجام میشود.
