آیا ترامپ از گردنه انتخابات آبان عبور میکند؟
تحلیل شرایط سیاسی آمریکا و چالشهای دونالد ترامپ در آستانه انتخابات آبان؛ از اختلاف با کنگره تا تنش با ایران و تأثیر آن بر آینده قدرت جمهوریخواهان.
دونالد ترامپ بهسختی تلاش میکند اعتبارش را نزد افکار عمومی و همحزبیهایش حفظ کند. با وجود آنکه رئیسجمهور ایالات متحده بارها خود را نسبت به انتخابات پیشِرو بیاهمیت و بیتفاوت نشان داده و گفته است که انتخابات میاندورهای سنا و کنگره او را تحت فشار قرار نداده، اما رفتارهایی که ترامپ در هفتههای گذشته انجام داده آشکار کرده است که اتفاقاً این انتخابات، حمایت رأیدهندگان و نتایج آن برای او و همکارانش در کاخ سفید اهمیتی راهبردی و غیرقابلانکار دارد و مبنای بسیاری از تصمیمگیریهای ترامپ را تشکیل میدهد؛ بهویژه پس از دومین مصوبه برای محدودسازی توانایی و اختیار رئیسجمهور ایالات متحده بهمنظور جنگ با ایران و تداوم و گسترش آن. عالیترین مقام کاخ سفید اکنون اهمیت ترکیب و حزب غالب در کنگره و سنا را بیش از پیش درک کرده است.
هفته گذشته و پس از آنکه هر دو مجلس کنگره و سنا در چهارشنبه پیش به محدودسازی اختیارات رئیسجمهور ایالات متحده برای ادامه جنگ با ایران رأی مثبت دادند، توجه محافل خبری به هماهنگی میان این دو مجلس علیه کاخ سفید جلب شد.
رسانههای آمریکایی در اینباره توضیح دادند که بیش از ۴۵ سال است در موضوعهای نظامی، هماهنگی و تصویب یک قطعنامه یا مصوبه علیه اختیارات رئیسجمهور در ایالات متحده وجود نداشته است. این مصوبه که با اکثریت مطلق نمایندگان کنگره و موافقت ۵۰ سناتور در برابر مخالفت ۲۸ عضو سنا به تصویب رسید، نمونهای روشن از مخالفت مشترک نمایندگان و سناتورهای جمهوریخواه و دموکرات علیه رفتارها و تصمیمهای ترامپ است.
خبرنگارانی که در مجالس ایالات متحده رفتوآمد میکنند گزارش میدهند که چهارشنبه، پس از رأی مثبت دو مجلس به این قطعنامه، ترامپ در میان نمایندگان جمهوریخواه کنگره حاضر شده و پس از دادوفریاد و توهین به نمایندگان جمهوریخواه از آنان خواسته است رأی خود را پس بگیرند و از تصویب قطعنامه توسط کنگره جلوگیری کنند؛ خواستهای که از سوی برخی نمایندگان جمهوریخواه کنگره مورد اجابت قرار گرفت و آنها رأی مثبت خود را از قطعنامه پس گرفتند و تصویب آن از سوی کنگره متوقف شد.
این رفتار پرخاشگرانه ترامپ در برابر تصویب یک قطعنامه نشان میدهد که برخلاف ظاهر بیتفاوت و رفتارها و واکنشهای خنثی و حتی تحقیرآمیز او در قبال ترکیب و مصوبات مجلس ایالات متحده، اتفاقاً مجالس قانونگذاری و ترکیب آنها برای رئیسجمهور آمریکا اهمیتی غیرقابلانکار دارد و هیچگاه نمیتوان در جریان سیاستگذاری و سیاستورزیهای آتی کاخ سفید، نقش این دو نهاد قانونگذاری را نادیده گرفت.
هماکنون رئیسجمهور ایالات متحده نهفقط برای دریافت بودجه تکمیلی ۸۷.۶ میلیارد دلاری که قرار است جایگزین هزینههای صرفشده در جنگ آمریکا علیه ایران شود، بلکه برای بودجه ۱۱ میلیارد دلاری کمک به کشاورزانی که در اثر جنگ یادشده سوخت گران خریدهاند نیز به کنگره نیاز دارد و رأی مثبت نمایندگان کنگره را مطالبه میکند. با این وصف، اگر زمان پیش برود و همین وضعیت فعلی حاکم باشد، احتمال آنکه ترکیب کنگره و سنا به زیان ترامپ تغییر کند و دموکراتها بر این دو مجلس حاکم شوند بسیار زیاد است.
در این صورت نهفقط دست ترامپ برای انجام اقدامات بیمحابا و ماجراجویانه، چه در قبال ایران و چه در موارد دیگر، بسته خواهد شد بلکه احتمالاً دموکراتها در جهت بیاعتبار شدن رئیسجمهور ایالات متحده از طریق استیضاح او حرکت خواهند کرد.
برخی ناظران حتی پیشبینی میکنند که اگر استیضاح ترامپ رأی بیاورد، ممکن است او با خطر برکناری مواجه شود. این سناریوی نگرانکننده بیش و پیش از همه موجب دلمشغولی رئیسجمهور ایالات متحده شده است و ترامپ میخواهد با دریافت بودجههای کمکی و حمایتی، پایین آوردن قیمت نفت و به تبع آن کاهش قیمت سوخت در ایالات متحده و ارائه یارانه به شهروندان و رأیدهندگان آمریکایی، به هر ترتیب و با هر اهرمی از موقعیت خطرناک فعلی عبور کند و انتخابات آبانماه آینده را پشت سر بگذارد.
در مورد اینکه آیا ترامپ موفق به اجرای این راهبرد و دستیابی به ترکیب اکثریت جمهوریخواه در مجالس آمریکا میشود یا در مسیر حاضر ناکام میماند، از هماکنون نمیتوان پیشبینی دقیقی کرد؛ چراکه مؤلفههای دخیل در این فرآیند آنقدر متفرق و متغیر است که دقت پیشبینی را بهشدت تحت تأثیر قرار میدهد.
با این حال ترامپ میداند که در برابر افکار عمومی باید چیزی برای ارائه داشته باشد و از این بابت نمیتواند حاکمیت ایران بر خلیج فارس و تنگه هرمز را بپذیرد. او میداند که روزنامهنگاران مستقل، چه آمریکایی و چه غیرآمریکایی، از نزدیک و بهدقت اوضاع را زیر نظر دارند و همین شرایط را برای افکار عمومی و رأیدهندگان آمریکایی نمایش میدهند.
سختگیریهایی که اکنون در مورد ترتیبات امنیتی و انتظامی برای شناورهای تجاری در جریان است و منازعهای که میان ایالات متحده و ایران بر اثر همین تحولات در تنگه هرمز و خلیج فارس رخ داده، در راستای همین رویکرد ترامپ ارزیابی میشود. در حالی که ایران از طریق نظامیان نیروی دریایی و هوافضای سپاه پاسداران درصدد است اقتدار خود را در این منطقه دریایی ثابت کند و مسیر دریایی تعیینشده خود را بهعنوان تنها مسیر امن و معتبر معرفی کند، ایالات متحده میخواهد در برابر این معبر، راه دیگری را که از نزدیکی عمان میگذرد و دور از دسترس و نفوذ ایران قرار دارد معرفی کند.
راهبردنویسان کاخ سفید معتقدند استفاده از این معبر جدید که خارج از حاکمیت ایران است، نهفقط موضوع اخذ عوارض از شناورهای تجاری را منتفی میکند و از این جهت ضربه مهمی به درآمدهای ایران از محل تنگه هرمز وارد میکند، بلکه حاکمیت ایران در این آبراه و خلیج فارس را نیز به چالش میکشد و آن را خنثی میکند.
روشن است که تهران این اندیشه را شناسایی کرده و با آن مقابله کرده است. اقدام پیشدستانه ایران از حمله به شناور سنگاپوری نیز در همین راستا ارزیابی میشود؛ اقدامی که واکنش ایالات متحده را در پی داشت و دوباره موضوع نقض آتشبس از سوی امضاکنندگان را مطرح کرد. به نظر میرسد تهران تصمیم گرفته با چنگ و دندان از حاکمیت خود در خلیج فارس دفاع و آن را تثبیت کند؛ چراکه میداند کوچکترین سهلانگاری در این رابطه ممکن است ضربه مهمی به منافع کشور وارد کند.
یک دلمشغولی مهم برای ایران آن است که ترامپ بتواند با همین شیوه بازی با افکار عمومی و فریب بازار بر جریان تحولات اقتصادی داخل و خارج ایالات متحده تأثیر بگذارد و با مدیریت افکار عمومی و ترغیب رأیدهندگان آمریکایی از موضوع انتخابات پیشرو و آسیبهای آن عبور کند. در این صورت ترکیب شکنندهای به نفع ترامپ هم در کنگره و هم در سنا شکل خواهد گرفت و دوباره جمهوریخواهان بر دو مجلس ایالات متحده حاکم خواهند شد.
برخی تحلیلگران و اعضای جمهوریخواه کنگره و سنا در اینباره ابراز عقیده کردهاند که پس از پیروزی احتمالی در انتخابات آبانماه آینده، ترامپ سختگیریها و نزاع علیه ایران را تشدید خواهد کرد و حتی ممکن است دوباره به جنگ علیه ایران دست بزند. این پیشبینی خطرناک البته دلایل و شواهد عقلی زیادی دارد و ممکن است محقق شود. اظهاراتی که ترامپ در روزهای گذشته علیه بایدن و اوباما بیان کرده و خود را بهتر و برتر از آن دو معرفی کرده، تنها در جهت جلب و کسب اعتماد رأیدهندگان ارزیابی شده است. حال اگر این رأیدهندگان با ساکن فعلی کاخ سفید همراهی کنند و ترکیب دو مجلس آمریکا را به نفع او رقم بزنند، آنگاه ممکن است او با آرامش خاطری که دستکم دو سال به طول خواهد انجامید، علیه دشمن شماره یک خود در خاورمیانه وارد عمل شود.
