زلزله در کمیسیون امنیت ملی؛ تغییر موازنه قدرت چه پیامی برای سیاست ایران دارد؟
تغییر ترکیب کمیسیون امنیت ملی مجلس با کنار رفتن برخی چهرههای رادیکال و ورود نیروهای دیپلمات، پیامهای مهمی برای آینده سیاست خارجی و موازنه قدرت در مجلس دارد.
انتخابات هیئترئیسه کمیسیونهای تخصصی مجلس دوازدهم، بهویژه در کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی، تنها یک جابهجایی مدیریتی نبود؛ بلکه از نگاه بسیاری از ناظران، نشانهای از تغییر موازنه قدرت در مهمترین کمیسیون مجلس و بازتعریف آرایش سیاسی جریانهای اصولگرا به شمار میرود.
کنار رفتن برخی چهرههای شناختهشده و ورود نیروهای دیپلماتتر و عملگرا، این پرسش را مطرح کرده است که آیا کمیسیون امنیت ملی در آستانه یک تغییر رویکرد در حوزه سیاست خارجی و امنیتی قرار گرفته است؟
تغییر ترکیب کمیسیون امنیت ملی؛ مهمترین اتفاق انتخابات هیئترئیسه
انتخابات اخیر هیئترئیسه کمیسیونهای تخصصی مجلس در شرایطی برگزار شد که فضای سیاسی کشور همچنان تحت تأثیر تحولات منطقهای و مسائل امنیتی قرار دارد. در این میان، کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس بیش از سایر کمیسیونها مورد توجه قرار گرفت.
نتایج این انتخابات نشان داد که موازنه قدرت در این کمیسیون دستخوش تغییر شده و بخشی از کرسیهای کلیدی از اختیار طیفهای رادیکال خارج شده است؛ تغییری که میتواند بر روند تصمیمسازیهای آینده مجلس در حوزه سیاست خارجی و امنیت ملی اثرگذار باشد.
شکست چهرههای تندرو؛ پیام روشن انتخابات کمیسیون امنیت ملی
یکی از مهمترین تغییرات، کنار رفتن ابراهیم رضایی از جایگاه سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و انتخاب حسن قشقاوی بهعنوان سخنگوی جدید بود.
قشقاوی که سابقه سفارت و سخنگویی وزارت امور خارجه را در کارنامه دارد، بیشتر بهعنوان چهرهای دیپلماتیک و متخصص در حوزه سیاست خارجی شناخته میشود. انتخاب او از سوی اعضای کمیسیون، از نگاه تحلیلگران، نشانهای از تقویت رویکرد کارشناسی و دیپلماتیک در این نهاد مهم مجلس است.
از سوی دیگر، محمود نبویان نیز جایگاه خود را در هیئترئیسه کمیسیون از دست داد و عباس مقتدایی و امیر حیاتمقدم بهعنوان نواب رئیس انتخاب شدند؛ تغییری که از کاهش نفوذ جریانهای رادیکال در این کمیسیون حکایت دارد.
ابقای ابراهیم عزیزی؛ ثبات در رأس کمیسیون
در رقابت برای ریاست کمیسیون امنیت ملی، ابراهیم عزیزی موفق شد جایگاه خود را حفظ کند و همچنان ریاست این کمیسیون را برعهده داشته باشد.
اگرچه روند رأیگیری با ابهاماتی همراه شد و حتی موضوع برگزاری مجدد انتخابات ریاست مطرح بود، اما در نهایت نتیجه اولیه تأیید شد و عزیزی در سمت خود ابقا شد.
همچنین بهنام سعیدی و یعقوب رضازاده نیز بهعنوان دبیران کمیسیون انتخاب شدند تا ترکیب جدید هیئترئیسه تکمیل شود.
پیام سیاسی تغییرات؛ حرکت به سمت میانهروی؟
مهمترین پیام انتخابات کمیسیون امنیت ملی مجلس را میتوان در تقویت جریانهای عملگرا و کاهش نقش نیروهای دارای مواضع تند ارزیابی کرد.
در شرایطی که سیاست خارجی، مذاکرات و مسائل امنیتی همچنان در صدر اولویتهای کشور قرار دارند، انتخاب چهرههایی با سابقه دیپلماتیک این برداشت را تقویت کرده است که اکثریت اعضای کمیسیون ترجیح دادهاند رویکردی مبتنی بر تخصص، تعامل و مدیریت واقعبینانهتر را در پیش بگیرند.
برخی تحلیلگران حتی معتقدند بخشی از اعضای جبهه پایداری نیز در این انتخابات از نیروهای رادیکال فاصله گرفتهاند؛ موضوعی که میتواند نشانهای از تغییرات درونجریانی میان اصولگرایان باشد.
آرایش جدید جریانهای سیاسی در مجلس دوازدهم
ترکیب مجلس دوازدهم همچنان در اختیار جریان اصولگراست، اما انتخابات هیئترئیسه کمیسیونها نشان داد این جریان یکپارچه نیست.
در کنار شورای ائتلاف، شورای وحدت، جبهه پایداری، شریان و سایر طیفهای اصولگرا، اختلاف دیدگاهها بهویژه در حوزه سیاست خارجی بیش از گذشته نمایان شده است.
این اختلافات در انتخابات کمیسیون امنیت ملی بهوضوح خود را نشان داد و نتیجه آن، کاهش نفوذ جریان شریان در مهمترین کمیسیون مجلس بود.
وضعیت سایر کمیسیونهای تخصصی چگونه است؟
برخلاف تغییرات محسوس در کمیسیون امنیت ملی، در اغلب کمیسیونهای دیگر تغییرات چشمگیری مشاهده نشد.
در کمیسیون فرهنگی، مرتضی آقاتهرانی در سمت ریاست ابقا شد و حمید رسایی و امیرحسین ثابتی نیز جایگاه خود را حفظ کردند.
در کمیسیون اقتصادی نیز سید شمسالدین حسینی همچنان ریاست را برعهده دارد و ترکیب کلی این کمیسیون بدون تغییر جدی باقی ماند.
همچنین در کمیسیونهای برنامه و بودجه، عمران، بهداشت، آموزش، کشاورزی، صنایع، انرژی، اجتماعی و شوراها نیز عمدتاً رؤسای پیشین یا نیروهای نزدیک به شورای ائتلاف و شورای وحدت در سمتهای خود ابقا شدند.
آیا مجلس به سمت انسجام سیاسی حرکت میکند؟
یکی از مهمترین پیامهای انتخابات اخیر، تلاش بخش قابل توجهی از نمایندگان برای حفظ انسجام در شرایط حساس کشور است.
اگرچه اختلافنظر میان طیفهای مختلف سیاسی همچنان وجود دارد، اما ترکیب جدید کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی نشان میدهد اکثریت نمایندگان در موضوعات راهبردی، رویکردی مبتنی بر عقلانیت، تخصص و پرهیز از تنشهای سیاسی را ترجیح دادهاند.
این تغییرات میتواند در ماههای آینده بر نحوه بررسی پروندههای مهم سیاست خارجی، امنیتی و منطقهای در مجلس اثرگذار باشد.
جمعبندی
انتخابات هیئترئیسه کمیسیون امنیت ملی مجلس را میتوان یکی از مهمترین تحولات سیاسی مجلس دوازدهم دانست. کاهش نقش برخی چهرههای رادیکال، حضور پررنگتر نیروهای دیپلمات و حفظ ثبات در مدیریت کمیسیون، نشاندهنده تغییر موازنه قدرت در مهمترین کمیسیون مجلس است.
اکنون باید دید این ترکیب تازه، در تصمیمگیریهای مرتبط با سیاست خارجی، امنیت ملی و تعاملات منطقهای چه رویکردی را در پیش خواهد گرفت و آیا این تغییرات به تحولی پایدار در فضای سیاسی مجلس منجر میشود یا خیر.
