مجموعه زندیه زیر تیغ لودرها؛ در قلب بافت تاریخی شیراز چه میگذرد؟
تخلفات جدید در بافت تاریخی شیراز؛ گودبرداری در حریم مجموعه زندیه و بازار وکیل متوقف شد. آیا میراث ۳۶۰ هکتاری شیراز فدای طرحهای عمرانی میشود؟
گودبرداریهای بیضابطه در حریم عمارت نقارهخانه و بازار وکیل، بار دیگر زنگ خطر را برای قلب تپنده تاریخ ایران به صدا درآورده است؛ جایی که تقابل شهرداری و میراث فرهنگی، هویت ۳۶۰ هکتاری شیراز را در برزخ تخریب یا بقا قرار داده است.
عملیات عمرانی اخیر در مجاورت مجموعه جهانی زندیه، به یکی از داغترین مناقشات میان فعالان میراث فرهنگی و مدیریت شهری تبدیل شده است. در حالی که شهرداری شیراز از “بازآفرینی” سخن میگوید، کارشناسان معتقدند لایههای زیرین بافت تاریخی شیراز که بقایای تمدنی دوران زندیه و قاجار را در خود جای داده، قربانی گودبرداریهای عمیقی شده است که فاقد پیوستهای لازم باستانشناسی هستند.
ایست گودبرداری در حریم عمارت نقارهخانه
توقف موقت عملیات عمرانی در ضلع شمالی بازار وکیل، پس از اعتراض شدید ادارهکل میراث فرهنگی استان فارس، تنها نوک کوه یخ بحرانی است که این روزها در بافت تاریخی شیراز جریان دارد.
عمارت نقارهخانه، که یادگاری از دوران کریمخان زند است، حالا در چند قدمی خود با حفرهای روبروست که بدون تایید نقشههای نهایی سازه حفر شده است.
صادق زارع، معاون میراث فرهنگی استان، با صراحت اعلام کرده است که اگرچه اصل طرح احیای میدان زندیه مورد تایید است، اما شهرداری پیش از تصویب جزئیات اجرایی و تودهگذاری، نباید دست به خاکبرداری میزد.
کشف سازههای زیرزمینی و سایه سنگین «طرح بصیرت»
محمدمهدی کلانتری، دبیر پویش حفاظت از بافتهای تاریخی، از ابعاد نگرانکنندهتری پرده برمیدارد. به گفته او، در جریان گودبرداریهای اخیر، سازههایی در دل زمین پیدا شده که لزوم حضور فوری باستانشناسان را دوچندان میکند.
اما ماجرا به زندیه ختم نمیشود؛ در محله “سنگ سیاه”، مالکان بناهای تاریخی با بنبست مرمت روبرو هستند. شهرداری با استناد به «طرح بصیرت»، از صدور مجوز مرمت خودداری میکند؛ اقدامی که از نظر کنشگران، نوعی “مرگ تدریجی” برای بافت تاریخی شیراز محسوب میشود تا مسیر برای تخریب و نوسازیهای تجاری هموار گردد.
مترو شیراز؛ پیشروی بیصدا در اعماق تاریخ
در حالی که نگاهها به گودهای روی زمین دوخته شده، احداث تونلهای مترو در سکوت خبری ادامه دارد. امین طباطبایی، فعال میراث فرهنگی، هشدار میدهد که لرزههای ناشی از مترو میتواند آسیبهای جبرانناپذیری به سازههای سست و کهن بازار وکیل وارد کند. اگرچه مدیران میراث فرهنگی از تعامل با شهرداری و نصب دستگاههای پایش ارتعاش سخن میگویند، اما منتقدان معتقدند این همکاریها نباید به قیمت نادیده گرفتن استانداردهای حفاظتی تمام شود.
ضرورت صیانت از شناسنامه ۳۶۰ هکتاری
بافت تاریخی شیراز با بیش از ۴۰۰ اثر ثبت ملی، تنها یک محدوده جغرافیایی نیست؛ بلکه شناسنامه فرهنگی ایران است. مداخله در این محدوده بدون نظارت دقیق باستانشناسی، به معنای نابودی لایههایی است که داستان زندگی مردمان دوران صفویه تا قاجار را روایت میکنند.
اکنون پرسش اساسی اینجاست: آیا توسعه شهری قرار است به بهای حذف هویت تاریخی تمام شود، یا مدیران شهری شیراز بالاخره به الگویی برای همزیستی مدرنیته و میراث دست خواهند یافت؟/ پیام ما
