هدف گذاری آیند دولت ارزش گذاری به صنعت شیلات است
رئیس شیلات ایران از رشد تولید آبزیان، رکورد صادرات میگو، توسعه آبزیپروری و ضرورت افزایش سرمایهگذاری بخش خصوصی و نقش رسانهها گفت.
در حاشیه بازدید دو روزه گروه رسانهای از توانمندیهای شیلات استان مازندران، نشست مطبوعاتی با حضور آقای دکتر رستمپور، رئیس شیلات ایران، برگزار شد.
ایشان در ابتدا اشاره کرد که متأسفانه پیشرفتها و موفقیتهایی که طی سالهای گذشته در سازمان شیلات انجام شده، آنچنان که باید بازگو و رسانهای نشده است و این موضوع یک نوع ضعف به حساب میآید. همچنین تأکید کرد که این وظیفه در حوزه رسانه است که این پیشرفتها را منعکس کند.
برای مثال، در همین شرایط جنگی، صیادان ما در سیریک و قشم ذخیرهسازی میگو انجام دادند و هماکنون در حال برداشت هستند؛ این در حالی است که در زمان جنگ، تمام راههای ارتباطی بندرعباس قطع شده بود. بنابراین باید از زحمات آنان گفته شود و نگفتن این تلاشها، ظلمی در حق این صیادان است.
هماکنون ۲۳ هزار شناور مجوزدار در جنوب کشور داریم و سابقه فعالیت شیلات نیز حدود ۱۰۰ سال است؛ اما به اندازه ۱۰۰ دقیقه فیلم مستند از این فعالیتها نداریم.
استان مازندران در امور شیلاتی پیشرو است و خوشبختانه طی یک سال گذشته، مرکزی که من فکر میکردم باید تعطیل شود و کارایی ندارد، امروزه به بالاترین توانایی رسیده است.
در سال ۱۳۵۷ تولید کشور ۳۲ هزار تن بود و امروزه این ظرفیت به یک میلیون و ۵۶۶ هزار تن رسیده است. همچنین ایشان از ایجاد مراکزی مانند ذخایر ژنتیکی آبزیان شهید رجایی تقدیر کرد.
در بخش دیگری، ایشان به تولید ماهی کیلکا اشاره کرد که در سال گذشته ۶ هزار و ۵۰۰ تن بوده است. در سهماهه سال گذشته ۳۰۰ تا ۴۰۰ تن تولید داشتیم و امسال در سهماهه نخست سال ۱۴۰۵، این میزان به ۲ هزار تن رسیده است.
همچنین ایشان اشاره کرد که بیش از ۱۰۰ بندر صیادی در کشور وجود دارد که از پتانسیل بالایی برخوردار هستند. پیشرفتهایی که در جنوب کشور مشاهده میشود، همگی به سبب فعالیتهای شیلاتی است.
در مورد میزان تولید میگو در سال گذشته نیز اعلام شد که این رقم ۶۲ هزار تن بوده است. این آمار بسیار دقیق و یک رکورد محسوب میشود. از این میزان، ۴۲ هزار تن صادر شده است. همچنین در چهار ماهه ابتدای سال جاری، ۱۹ هزار تن صادرات انجام شده است.
از مهمترین اقدامات سازمان شیلات، صادرات ماهیان خاویاری است. از دیگر فعالیتهایی که بر پایه اصول علمی در شیلات انجام گرفته، بحث «میکرو سزارین» است که پس از این مرحله و نگهداری ماهی، در دریا رهاسازی میشود.
همچنین در برنامه هفتم در سال ۱۴۰۴ پیشبینی شده بود که یک میلیون و ۵۳۵ هزار تن کل تولید آبزیان باشد؛ در حالی که عملکرد ما به یک میلیون و ۵۶۶ هزار تن رسید. بنابراین نزدیک به دو درصد از هدف برنامه جلوتر هستیم.
این در حالی است که در سال ۱۴۰۴ دو جنگ را پشت سر گذاشته بودیم. بیشترین صید ما در منطقه جنوب کشور انجام شد که درگیر جنگ بود. این موضوع نشاندهنده فعالیت بیوقفه صیادان ما بوده است.
ضرورت سرمایهگذاری بخش خصوصی در شیلات
ایشان همچنین اشاره کرد که بخش سرمایهگذاری در شیلات بسیار مهم است. برای توسعه این صنعت، سرمایهگذاری دولتی بهتنهایی جواب نمیدهد و نیاز به سرمایهگذاری بخش خصوصی وجود دارد.
در سال ۱۴۰۳، ۳۴ هزار میلیارد تومان سرمایهگذاری انجام شده بود که این رقم در سال ۱۴۰۴ به ۶۹ هزار میلیارد تومان رسید.
همچنین در سال ۱۴۰۴ قرار شد پروژههای نیمهتمام تکمیل شوند. در همین راستا، ۱۶۷ پروژه نیمهتمام تکمیل شد و همچنین ۱۶ هزار و ۱۹ تن افزایش تولید داشتیم. اعتبار هزینهشده برای این پروژهها ۲ هزار و ۵۱۵ میلیارد تومان بود.
یکی دیگر از فعالیتهای سازمان شیلات، تجهیز بنادر صیادی است. در سال گذشته شیلات ۹ بندر را به بهرهبرداری رساند که برای این بنادر ۲ هزار و ۷۵۰ میلیارد تومان هزینه شد و در حال حاضر نیز تجهیز ۲۱ بندر در دست انجام است.
همچنین در زمینهای لمیزرعی که امکان انجام فعالیتهای کشاورزی در آنها وجود نداشت، به تکثیر و پرورش میگو پرداختیم.
ما در ۲۳ استان ماهیان خاویاری داریم و این پرورش در ۳۶۰ مزرعه انجام میشود. همچنین در سال گذشته ۶ هزار تن گوشت و ۳۰ تن خاویار پرورشی داشتیم که ۱۵ تن خاویار صادر شده است.
در سال گذشته ۳۴۹ میلیون قطعه از ماهیان خاویاری نیز رهاسازی شده است.
از دیگر اقدامات انجامشده، ایجاد زیستگاههای مصنوعی یا سازههای بتنی است که به اصطلاح به آن «خانه ماهی» گفته میشود و در دریا ساخته شده است.
از دیگر اقدامات انجامشده، واردات تخم چشمزده بوده است. در سال ۱۴۰۳، ۸۰۳ میلیون قطعه تولید داشتیم که در سال ۱۴۰۴ این رقم به ۴۹۹ میلیون قطعه رسیده است و در آینده باید ۹۰ درصد آن را در داخل تولید کنیم.
ماهیان زینتی؛ ظرفیتی برای اشتغال و تولید
مسئله بعدی، ماهیان زینتی است که میتواند اشتغال خوبی ایجاد کند. یکی از بزرگترین مراکز تولید ماهیان زینتی در قزوین قرار دارد و حدود ۳۰ میلیون قطعه تولید میکند که حتی در خاورمیانه نمونه است.
در مجموع، ۴۳۱ میلیون قطعه ماهی زینتی در حال تولید است که ارزش آن ۱۰ هزار میلیارد تومان برآورد میشود.
در جای دیگری، ایشان اشاره کرد که فقط در خوزستان سه و نیم میلیارد مترمکعب آب نامتعارف داریم که تنها برای پرورش ماهی و میگو مناسب است.
در سال ۱۴۰۴، آمار آبزیپروری از نظر وزن، ۸۱ درصد افزایش صادرات داشته و از نظر ارزش نیز ۱۷ درصد رشد کرده است. همچنین ۵۰ درصد کاهش واردات داشتیم و از لحاظ ارزشی نیز این کاهش ۴۰ درصد بوده که عمده آن حاصل زحمات صیادان جنوب کشور است.
از دیگر وظایف سازمان شیلات، حفاظت از دریاست.
افزایش بهرهوری پرورش میگو با روشهای نوین
استان بوشهر در زمینه پرورش میگو پیشتاز است. در این استان از هر هکتار ۳ تن برداشت میگو دارند، اما پرورشدهندگان با اصلاح ساختار و استفاده از روشهای نوین، این میزان را به ۳۰ تا ۸۰ تن رساندهاند که این فعالیت توسط بخش خصوصی انجام شده است.
حتی یکی از پرورشدهندگان در بازدیدی که من سال گذشته در بوشهر داشتم، گفت که ۹۰ تن نیز برداشت میگو داشته است.
ما جزو معدود کشورهایی هستیم که تولید آبزیپروری در جهان را که حدود ۵ تا ۶ درصد است، شامل میشویم؛ طبق آمارهای جهانی، مثلاً در اردبیل این آمار بالای ۲۰ درصد بوده و این استان ظرفیت تولید ۱۰۰ هزار تن آبزیان را دارد.
هدف برنامه در سال ۱۴۰۵ این است که یک میلیون و ۶۲۰ هزار تن تولید داشته باشیم. هدفگذاری شیلات نیز به سبب سرمایهگذاری ۱۰۰ همت است.
بنابراین، بخش خصوصی نقش مؤثری ایفا میکند. برای مثال، فردی در قشم ۵ هزار میلیارد تومان سرمایهگذاری کرده و همین شخص مرکز تکثیر ذخایر ژنتیک را نیز احداث کرده است.
صید آبهای دور و نقش صیادان در تأمین بازار
مورد بعدی، صید آبهای دور است. بیش از هزار شناور ما در این آبها صید میکنند.
سال گذشته یکی از عواملی که موجب کاهش واردات ما شد، این بود که در سال ۱۴۰۴، صیادان یکونیم ماه زودتر به دریاهای دوردست رفتند و صید خوبی نیز داشتند.
معمولاً شناورها بین ۸۰ تا ۱۱۰ تن صید ماهی دارند، اما سال گذشته در کنارک یک شناور ۱۶۰ تن ماهی آورده بود که متأسفانه صداوسیما هیچ فیلم یا مصاحبهای با این صیاد انجام نداده بود.
از دیگر اقدامات، هوشمندسازی پرورش ماهی، پایش صید صیادی و مشارکت در بخش ذخایر ژنتیک است.
ایشان معتقد است که میزان بالای صادرات آبزیپروری میتواند به کشاورزان و تولیدکنندگان ماهی کمک کند. با حجم بالایی از بار مالی که وارد کشور میشود، معیشت این گروه از جامعه تأمین خواهد شد. همچنین از نظر اشتغال نیز در این بخش یک میلیون نفر مشغول به کار هستند.
در سال ۲۰۵۰، طبق آمارهای رسمی، مصرف عمده پروتئین در بخش آبزیان خواهد بود.
ضرورت فرهنگسازی برای مصرف ماهی و فرآوردههای شیلاتی
اما نظر رئیس شیلات ایران در زمینه فرهنگسازی مصرف فرآوردههای شیلاتی این است که علاوه بر تازهخوری ماهی، که مثلاً در استانی مانند گیلان رواج دارد، باید به این محصولات تنوع بدهیم و آنها را در بستهبندیهای مختلف عرضه کنیم تا از کودکان تا بزرگسالان بتوانند از آن استفاده کنند.
همچنین ایشان اشاره کرد که سازمان شیلات تعیینکننده قیمت نیست و نباید قیمتها دستوری باشد.
در رابطه با فرهنگ مصرف ماهی و فرآوردههای آن، از رسانهها گرفته تا پزشکان باید در این راستا فعالیت کنند.
در پایان یادآور میشویم که صنعت شیلات و فرآوردههای متنوع آن، به دلیل اهمیت در سلامت جامعه، ارزش صادرات و کمکهای مالی، باید بیش از پیش مورد توجه دولت و وزارت جهاد کشاورزی قرار بگیرد.
این مهم نهتنها به بخش دولتی، بلکه به کمک بخش گسترده خصوصی نیز نیاز دارد و در این میان، رسانهها نقش پررنگی ایفا میکنند.
