کشت بیخاکورزی کنجد در حاجیآباد استان هرمزگان
وقتی گندم تمام میشود، زندگی در خاک ادامه دارد+ویدئو
بررسی نقش کشاورزی حفاظتی و مدیریت بقایای گیاهی در کشت کنجد در شهرستان حاجیآباد؛ چگونه دانش فنی کارشناسان بومی میتواند تابآوری خاک را در جنوب ایران افزایش دهد؟
در اقدامی قابل توجه در مسیر توسعه کشاورزی حفاظتی در جنوب ایران، مهندس غلامرضا شریفی، از کارشناسان بومی کشاورزی حفاظتی استان هرمزگان، اقدام به کشت کنجد به روش بیخاکورزی (No-till) در میان بقایای گندم در روستای شمیل (شهرستان حاجیآباد) کرد؛ اقدامی که میتواند نمونهای عملی از پیوند دانش فنی، مدیریت بقایای گیاهی و کشاورزی پایدار در مناطق گرم و خشک کشور باشد.
در این روش، بقایای گندم پس از برداشت در سطح زمین باقی مانده و بذر کنجد بدون شخم و زیرورو کردن خاک، در همان بستر موجود کشت شده است. حفظ پوشش گیاهی در سطح خاک میتواند به کاهش تبخیر، حفاظت از خاک در برابر فرسایش، حفظ رطوبت و بهبود تدریجی کیفیت خاک کمک کند.
نکته قابل توجه در این تجربه، نقش کارشناس بومی در انتقال و عملیاتی کردن دانش کشاورزی حفاظتی در مزرعه است. مهندس غلامرضا شریفی که از کارشناسان حوزه مکانیزاسیون کشاورزی استان هرمزگان است، در کارگاه آموزشی دو روزه «تربیت کارشناسان بومی کشاورزی حفاظتی» که در آبان ۱۴۰۴ در اصفهان برگزار شد نیز حضور داشت. این کارگاه با تدریس دکتر محمد اسماعیل اسدی، پژوهشگر ارشد آب و خاک و مروج کشاورزی حفاظتی برگزار شده بود.
تجربه شمیل نشان میدهد که توسعه کشاورزی حفاظتی تنها با برگزاری دورههای آموزشی محقق نمیشود؛ دانش زمانی به تغییر واقعی تبدیل میشود که کارشناس آموزشدیده، آن را در مزرعه به آزمون بگذارد و نتایج را با کشاورزان به اشتراک بگذارد. کشت کنجد در بقایای گندم، آن هم در اقلیم گرم و خشک هرمزگان، میتواند گامی کوچک اما معنادار برای حرکت به سوی نظامهای تولیدی باشد که در آنها خاک کمتر دستکاری میشود، بقایای گیاهی بهعنوان پوشش و منبع زیستی حفظ میشوند و آب با دقت بیشتری مدیریت میگردد.
از گندم تا کنجد؛ بدون شخم، بدون سوزاندن بقایا و با احترام بیشتر به خاک. این همان مسیری است که میتواند کشاورزی مناطق خشک ایران را به سوی تابآوری بیشتر و پایداری بلندمدت هدایت کند.
