عملکرد وزارت جهاد کشاورزی؛ نجات ترامپ با واردات سویای آمریکایی؟
بررسی عملکرد وزارت جهاد کشاورزی و ماجرای افشاگری نبویان درباره واردات سویا از آمریکا؛ سیاستی که در اوج بحران به نجات منافع ترامپ ختم شد.
نوری وزیرجهاد کشاورزی شریک راهبردی ترامپ
سخنان اخیر سید محمود نبویان، دبیر پیشین کمیسیون ویژه برجام، زوایای تکان‌دهنده‌ای از سیاست‌های تجاری در حوزه کالاهای اساسی و نهاده‌های دامی را عیان کرده است؛ افشاگری صریحی که عملکرد وزارت جهاد کشاورزی و سیاست‌گذاران حوزه تأمین نهاده را در معرض شدیدترین اتهامات اقتصادی و سیاسی قرار می‌دهد.
ماجرای جهش واردات سویا در اوج جنگ تجاری واشنگتن و پکن، پرسش‌هایی اساسی پیرامون همسویی ناخواسته یا حساب‌شده با منافع تحریم‌کنندگان رقم زده است.
تقابل پکن و واشنگتن و معضل کشاورزان حامی ترامپ
در میانه جنگ تجاری ایالات متحده و چین، وضع تعرفه سنگین ۲۵ درصدی روی صادرات فولاد چین توسط دونالد ترامپ، پاسخ حساب‌شده پکن را به همراه داشت.
دولت چین برای هدف قرار دادن سبد رأی سنتی و حیاتی ترامپ، واردات سویا از آمریکا را به صفر نزدیک کرد. ایالت‌های کشاورزی آمریکا که پایگاه اصلی رأی جمهوری‌خواهان به شمار می‌رفتند، با انباشت هزاران تن محصول بی‌مشتری مواجه شدند؛ بحرانی که توانست موقعیت سیاسی و انتخاباتی رئیس‌جمهور وقت آمریکا را متزلزل کند.
اما در شرایطی که آمریکا سخت‌ترین تحریم‌های بانکی و نفتی را علیه معیشت مردم ایران اعمال می‌کرد، یک تصمیم مبهم تجاری در تهران، معادلات را وارونه ساخت.
ورود ایران به بازار خرید سویای دپوشده ایالات متحده، عملاً به ابزاری برای تخلیه انبارها و حل بحران فروش کشاورزان حامی ترامپ بدل شد؛ تصمیمی که ردپای آشکار سوءمدیریت یا منافع پنهان را پیش روی افکار عمومی می‌گذارد.
جهش ناگهانی واردات و تنش در روابط راهبردی شرق
به اذعان نبویان، در شرایطی که حجم واردات سویا رقمی در حدود ۶۰ هزار تن بود، ناگهان خریدی بالغ بر ۳۰۰ و چند ده هزار تن انجام گرفت. این حجم از جهش تقاضا، پیام‌هایی ویرانگر در ابعاد دیپلماتیک برجای گذاشت.
پکن که به عنوان شریک راهبردی و دارنده حق وتو در شورای امنیت انتظار همراهی متقابل در فشارها را داشت، با مشاهده پر شدن جای خالی خود توسط ایران شگفت‌زده شد؛ رفتاری که در عرف روابط بین‌الملل، دهن‌کجی آشکار به شرکای شرقی و در عین حال، تنفس مصنوعی دادن به ترامپ تعبیر می‌شود.
نبویان در واکنش به این اقدام، با تأکید بر این که نمی‌توان چنین تصمیماتی را صرفاً به پای ناآگاهی نوشت، می‌گوید: «کی پشت این قضایاست؟ اگر این خیانت نیست، پس چیست؟ چقدر باید بگوییم این‌ها از سر نادانی است؟ کار به جایی رسید که رسانه‌ها تیتر زدند ایران در واردات سویا جای چین را گرفته است.»
عملکرد وزارت جهاد کشاورزی در ترازوی پاسخگویی ملی
گرچه سیاست‌گذاری تخصیص ارز و ساماندهی واردات سویا از طریق ساختارهای بازرگانی و تنظیم بازار صورت می‌گیرد، اما عملکرد وزارت جهاد کشاورزی به عنوان متولی مستقیم برآورد نیاز، صدور مجوزها و تنظیم زنجیره نهاده‌های دامی کشور، کانون اصلی ابهام است.
این نهاد حاکمیتی هنوز پاسخی شفاف ارائه نداده که ثبت سفارش این محموله‌ها با چه منطقی در اوج تحریم‌های آمریکا هدایت شد و چه جریان‌هایی از این خرید کلان سود بردند.
تداوم چنین رویکردهایی در ساختار تأمین کالاهای اساسی، نه تنها ثبات زنجیره تولید مرغ و گوشت را به خطر انداخته، بلکه مفهوم خودکفایی و تاب‌آوری را به شوخی تلخی شبیه کرده است.
اگر تصمیم‌گیری‌ها در این نهاد کلیدی نتواند مانع هم‌پوشانی منافع بازرگانان با اقتصاد تحریم‌کننده شود، باید پرسید سکانداران این حوزه در خدمت تولید داخلی‌اند یا در مسیر تأمین منافع بازیگران فرامرزی؟!
