بحران قیمت شیر خام و زنگ خطر نابودی صنعت دامپروری
بحران قیمت شیر خام و شکاف عمیق هزینه‌های تولید با نرخ خرید کارخانه‌ها حیات صنعت دامپروری و امنیت غذایی کشور را تهدید می‌کند.
شکاف عمیق میان هزینه‌های تولید و نرخ خرید در دامداری‌ها، امنیت غذایی کشور را در آستانه چالشی بزرگ قرار داده است.
در شرایطی که افزایش لجام‌گسیخته قیمت نهاده‌ها، کرایه حمل و اقلام ژنتیکی توانی برای تداوم تولید باقی نگذاشته، عدم تعدیل نرخ و رفتار یک‌جانبه کارخانجات لبنی، این بخش زیربنایی را به مرز زیان‌دهی شدید کشانده است؛ هشداری صریح که اخیراً در نامه‌ای رسمی از سوی تشکل‌های دامداری به وزیر جهاد کشاورزی مخابره شد تا بحران قیمت شیر خام پیش از تخلیه کامل نقدینگی واحدها چاره‌اندیشی شود.
شکاف ۱۴۵ هزار ریالی میان بهای تمام‌شده و نرخ خرید کارخانجات
بررسی ارقام رسمی ثبت‌شده در بدنه دامپروری نشان می‌دهد معادله تولید در این بخش از هرگونه توجیه اقتصادی خارج شده است.
در حالی که بهای تمام‌شده هر کیلوگرم شیر خام به ۷۵۰ هزار ریال (۷۵ هزار تومان) رسیده است، صنایع لبنی محصول دامداران را به قیمت غیرمنصفانه ۶۰۵ هزار ریال (۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان) دریافت می‌کنند.
تحمیل زیان سنگین ۱۴۵ هزار ریالی در هر کیلوگرم، به معنای تخلیه مستمر نقدینگی واحدهای پرورشی و تحلیل رفتن توان بازتولید در این زنجیره حیاتی است.
این افت شدید تراز مالی، پیامد مستقیم جهش همزمان چند مؤلفه سنگین هزینه‌ای طی پنج ماه گذشته است؛ از جمله رشد ۲۵ درصدی نرخ نهاده‌ها، افزایش ۲۰ درصدی هزینه حمل‌ونقل و گرانی ملموس کنسانتره، داروهای دامی و ادوات تخصصی.
در چنین وضعیتی، تأخیر در تسویه مطالبات و عدم اجرای قیمت‌های توافقی گذشته، فشار مضاعفی بر دامداران تحمیل کرده است.
پیامدهای نادیده گرفتن بهای تمام‌شده بر تاب‌آوری تولید
استمرار این شرایط تنها یک زیان مقطعی برای تولیدکننده نیست، بلکه پیامدی نگران‌کننده برای سبد پروتئینی جامعه به همراه دارد.
با تخلیه ذخایر مالی، گله‌های مولد یکی پس از دیگری روانه کشتارگاه می‌شوند؛ رویدادی که ظرفیت تولید را به شکل بازگشت‌ناپذیری تحلیل می‌برد.
کارشناسان تأکید دارند که نادیده گرفتن بهای تمام‌شده واقعی، کشور را در ماه‌های آینده با کسری جدی شیر و فرآورده‌های دامی روبه‌رو خواهد کرد.
از سوی دیگر، ریشه‌دار شدن بحران قیمت شیر خام در صورتی که با واکنش به‌موقع سیاست‌گذاران همراه نشود، روند وابستگی به واردات را شتاب می‌بخشد و منابع ارزی را می‌بلعد.
وقتی محاسبه بهای تمام‌شده تولید با قیمت‌های تحمیلی بازار همخوانی نداشته باشد، عملاً سرمایه‌گذاری‌های چند دهه‌ای در ژنتیک دامی و زنجیره‌های پیشرفته نابود می‌شود.
تهدید مستقیم امنیت غذایی کشور با حذف دامداران از چرخه تولید
تضعیف واحدهای تولیدی به معنای شکنندگی کل زنجیره تأمین پروتئین است. حفظ پایدار امنیت غذایی کشور در گرو حمایت از تولیدکننده بومی و تضمین سود متعارف برای تداوم فعالیت فارم‌ها است؛ چراکه خودکفایی در گوشت و لبنیات دو روی یک سکه‌اند و ورشکستگی هر دامداری، زنجیره غذایی مردم را تهدید می‌کند.
برای نجات صنعت از بن‌بست کنونی، اجرای فوری این راهکارها ضروری به نظر می‌رسد:
- اصلاح منصفانه نرخ مصوب متناسب با بهای تمام‌شده واقعی روز
- تخصیص تسهیلات ارزان‌قیمت و بلندمدت متناسب با حجم تولید واحدها
- استمهال بدهی‌ها و وام‌های پیشین دامداران جهت احیای نقدینگی
- کاهش تعرفه‌های صادراتی محصولات لبنی برای افزایش کشش خرید کارخانه‌ها
- الزام صنایع تبدیلی به پرداخت به‌موقع و نقدی مطالبات شیر خام
مهار بحران قیمت شیر خام و پایدارسازی امنیت غذایی کشور، نیازمند تصمیم‌گیری عاجل و اراده‌ای عملی در سطح کلان وزارت جهاد کشاورزی است تا از خسارت‌های برگشت‌ناپذیر به این ثروت ملی جلوگیری شود.
