زلزله سیاسی در واشنگتن؛ دموکرات‌ها کنگره را از ترامپ پس گرفتند
دموکرات‌ها با پیروزی تاریخی در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، کنترل مجلس و سنا را تصاحب کردند؛ رخدادی که دو سال پایانی ترامپ را با چالش جدی روبه‌رو می‌کند.
شمارش آرای انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا از چرخش کامل موازنه قدرت در پایتخت این کشور خبر می‌دهد. برآوردهای رسانه‌های معتبر بین‌المللی نشان می‌دهد حزب دموکرات با استفاده از موج نارضایتی‌های عمومی توانسته است اکثریت مطلق هر دو مجلس نمایندگان و سنا را تصاحب کند؛ تحولی بنیادین که به تسلط یکپارچه جمهوری‌خواهان بر نظام قانون‌گذاری پایان داد و کاخ سفیدِ دونالد ترامپ را در دو سال پایانی دولتش در محاصره مخالفان سیاسی قرار خواهد داد.
شبی تاریخی در واشنگتن؛ پایان سلطه جمهوری‌خواهان بر کنگره
بر اساس تازه‌ترین ارزیابی شبکه ان‌بی‌سی نیوز (NBC News)، موج آبی دموکرات‌ها فراتر از محاسبات اولیه حرکت کرده است. دموکرات‌ها در مجلس نمایندگان موفق به کسب دست‌کم ۲۴۴ کرسی شدند؛ رقمی که فاصله معناداری با حدنصاب ۲۱۸ کرسی برای کسب اکثریت دارد.
هم‌زمان در سنا نیز رقابت‌های سرنوشت‌ساز به سود نامزدهای دموکرات تمام شد تا کنترل این نهاد کلیدی نیز پس از دو سال بار دیگر به دست حزب رقیب ترامپ بیفتد. با شکل‌گیری این موازنه جدید از ژانویه ۲۰۲۷، کاخ سفید برای نخستین بار در دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ، ساختار قانون‌گذاری را کاملاً در دست اپوزیسیون خواهد دید.
شکست شوکه‌کننده در پایگاه‌های سنتی جمهوری‌خواهان
نقطه عطف این دور از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، شکست جمهوری‌خواهان در مناطقی بود که برای دهه‌ها دژ تسخیرناپذیر محافظه‌کاران به شمار می‌رفتند:
- تگزاس: جیمز تالاریکو موفق شد کن پکستون، نامزد هم‌پیمان با ترامپ را شکست دهد و برای نخستین بار از سال ۱۹۸۸، یک کرسی سنای این ایالت را به دموکرات‌ها اختصاص دهد.
- ایالت‌های کلیدی: چرخش آرا در کارولینای شمالی، کارولینای جنوبی، کانزاس و اوهایو به سود نامزدهای دموکرات، مسیر بازپس‌گیری سنا را قطعی کرد.
- انتخابات فرمانداری‌ها: در تگزاس، جینا هینوجوسا با شکست گرگ ابوت به عنوان نخستین فرماندار زن لاتین‌تبار این ایالت تاریخ‌ساز شد؛ رخدادی که هم‌زمان با پیروزی کیشا لنس باتمز در جورجیا به عنوان نخستین فرماندار زن سیاه‌پوست آمریکا همراه شد.
چرا رأی‌دهندگان علیه دولت ترامپ رأی دادند؟
نظرسنجی‌های خروج از شعب رأی‌گیری (Exit Polls) از سوی آسوشیتدپرس، حامل پیام‌های روشنی درباره دلایل نارضایتی بدنه اجتماعی است. حدود ۷۰ درصد از مشارکت‌کنندگان اعلام کردند که هدف اصلی‌شان ایجاد یک اهرم نظارتی قدرتمند بر اختیارات رئیس‌جمهور بوده است.
- فشار تورم و بحران معیشت: افزایش بهای کالاهای اساسی، شوک قیمتی در بازار مسکن و رشد هزینه‌های روزمره، جایگاه اقتصادی دولت را به‌شدت تضعیف کرد.
- تبعات بحران منطقه‌ای و جنگ ایران: اثرات ناشی از تحولات و درگیری‌های مرتبط با ایران، جهش ناگهانی قیمت سوخت و نگرانی فزاینده از پیامدهای امنیتی و بین‌المللی، به تیغ برنده‌ای علیه برنامه‌های کاخ سفید تبدیل شد.
- مطالبه شفافیت قضایی: رشد نگرانی‌ها از تمرکز قدرت و لزوم بازرسی دقیق‌تر پرونده‌های اداری و مالی دولت، شهروندان مستقل را پای صندوق‌ها به سمت گزینه‌های تغییر سوق داد.
سناریوی پیش‌روی کاخ سفید؛ آغاز دوران بن‌بست یا نظارت سنگین؟
تغییر اکثریت در کنگره صرفاً یک برد نمادین برای دموکرات‌ها نیست، بلکه عملاً موتور محرک ماشین قانون‌گذاری ترامپ را مهار می‌کند:
- احضار و تحقیقات گسترده: با تصدی ریاست کمیته‌های حساس مجلس نمایندگان توسط دموکرات‌ها، زمینه برای آغاز تحقیقات گسترده درباره پرونده‌های مالی، سیاست‌های مهاجرتی و چگونگی مداخله در بحران‌های خارجی فراهم می‌شود.
- قفل شدن تأیید انتصابات در سنا: اکثریت دموکرات‌ها در سنا می‌تواند روند معرفی قضات فدرال و وزرای پیشنهادی ترامپ را به‌طور اساسی با مانع مواجه کند.
- سلاح وتو در دست رئیس‌جمهور: ترامپ اگرچه همچنان از حق وتوی قانونی برای جلوگیری از لوایح دموکرات‌ها برخوردار است، اما ابتکار عمل را در طرح‌های کلان بودجه‌ای و اقتصادی از دست خواهد داد.
واکنش‌های واشنگتن؛ فرافکنی ترامپ، امیدواری جفریز
دونالد ترامپ پس از مشخص شدن ابعاد شکست حزبش، در شبکه اجتماعی تروث سوشال مسئولیت مستقیم را رد کرد و مدعی شد: «اگر نام من در برگه آرا بود، جمهوری‌خواهان با اختلاف چشم‌گیر پیروز می‌شدند.» با این حال او در مصاحبه‌ای با نیویورک‌تایمز لحن تعدیل‌شده‌تری گرفت و از پذیرش نتایج و احتمال تعامل با اکثریت جدید سخن گفت.
در سوی مقابل، هاکیم جفریز که با این پیروزی به عنوان نخستین رئیس سیاه‌پوست تاریخ مجلس نمایندگان آمریکا شناخته خواهد شد، این دستاورد را «آغاز دوره‌ای تازه و مطالبه‌ای ملی برای مهار تک‌روی» توصیف کرد. با بازگشایی کنگره در ژانویه ۲۰۲۷، کاخ سفید باید خود را برای رویارویی با سخت‌ترین چالش‌های دو سال پایانی دولت آماده کند.
