وقتی میگویند «بهترش را میسازیم»؛ واقعیت تلخ ویرانی کارخانهها
روایت یک فعال اقتصادی از خسارت جنگ و تخریب صنایع؛ چرا جمله «بهترش را میسازیم» درباره کارخانهها و زیرساختهای بزرگ همیشه واقعبینانه نیست؟
در روزهایی که برخی با جملهای کوتاه میگویند «مهم نیست، بهترش را میسازیم»، روایت یک فعال اقتصادی از دلِ صنعت نشان میدهد بازسازی ویرانیها نه یک شعار ساده، بلکه مسیری طولانی، پرهزینه و گاه غیرقابل جبران است.
«بهترش را میسازیم»؛ جملهای ساده یا واقعیتی پیچیده؟
عبارت «بهترش را میسازیم» در روزهای بحران و جنگ زیاد شنیده میشود؛ جملهای که ظاهراً امیدبخش است اما برای بسیاری از فعالان اقتصادی و صنعتی، بیش از آنکه امید ایجاد کند، یادآور واقعیتهای سخت تولید و بازسازی است.
یکی از صاحبان کسبوکار در گفتوگویی غیررسمی از تجربه یک سال اخیر خود میگوید؛ سالی که به تعبیر او شبیه عبور از «دو جنگ خارجی و یک جنگ داخلی» بوده است. چالشهایی مانند قطعی برق و آب، آلودگی هوا، اختلال در زنجیره تأمین و رکود بازار، شرایطی ایجاد کرده که حتی ادامه فعالیت روزمره برای بسیاری از تولیدکنندگان دشوار شده است.
به گفته او، امروز نه تأمینکنندگان مواد اولیه توان تولید دارند، نه بازار فروش رونق دارد و نه با افزایش حدود ۶۰ درصدی حقوق کارگران میتوان قراردادهای قبلی را ادامه داد. در چنین شرایطی حتی حضور کارکنان در محل کار نیز با نگرانیهای جدی همراه است. او میگوید: «وقتی خطر وجود دارد، چطور میتوان از کارگران خواست سر کار بیایند؟ اگر اتفاقی برایشان بیفتد چه کسی پاسخگوست؟»
واقعیت خسارت جنگ برای کارخانهها و زیرساختها
وقتی صحبت از تخریب صنایع و زیرساختها در جنگ میشود، بسیاری تنها تصاویری کوتاه از دود و خرابی میبینند. اما پشت این تصاویر، مجموعههایی قرار دارند که ساخت آنها سالها زمان برده است.
کارخانههای بزرگ فولاد، پتروشیمی یا معادن، مجموعههایی عظیم هستند که گاهی بدون وسیله نقلیه حتی بازدید از بخشهای مختلف آنها ممکن نیست. این صنایع طی سالها توسعه یافتهاند و هزاران قطعه، ماشینآلات سنگین، خطوط انتقال و شبکههای پیچیده تولید در آنها به کار گرفته شده است.
ساخت چنین مجموعههایی نتیجه تلاش مهندسان، کارگران و متخصصانی است که در شرایط سخت آبوهوایی و در میان محدودیتهای اقتصادی و تحریمها، گامبهگام زیرساختها را ایجاد کردهاند تا چرخ اقتصاد کشور بچرخد و فرصتهای شغلی شکل بگیرد.
بازسازی صنایع؛ فرآیندی طولانی و پرهزینه
واقعیت این است که تخریب یک کارخانه یا مجتمع صنعتی، تنها به معنای نابودی چند ساختمان یا دستگاه نیست. پشت هر واحد صنعتی، زنجیرهای از مشاغل، تأمینکنندگان و خانوادههایی قرار دارند که زندگیشان به آن وابسته است.
در صنایع مادر مانند فولاد یا پتروشیمی، تخریب میتواند به بیکاری دهها هزار نفر منجر شود. بسیاری از این افراد از طبقات کمدرآمد جامعه هستند و با از دست رفتن شغل، امنیت اقتصادی خانوادههایشان نیز به خطر میافتد.
از سوی دیگر، بازسازی چنین صنایع بزرگی نهتنها سرمایه هنگفت میطلبد، بلکه زمان طولانی، انتقال فناوری، تأمین تجهیزات و بازسازی شبکه تأمین را نیز نیاز دارد. بنابراین، جمله «بهترش را میسازیم» در عمل با پیچیدگیهای فراوانی روبهرو است.
جنگ؛ واقعیتی فراتر از شعارها
جنگ فقط مرزها را درگیر نمیکند؛ بلکه خانهها، کارخانهها، پلها و زندگی انسانها را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. در میان شعارها و روایتهای احساسی، گاهی واقعیتهای سختی که پشت ویرانیها قرار دارد نادیده گرفته میشود.
تاریخ بارها نشان داده است که بزرگترین خطر در زمان بحران، سادهانگاری پیامدهاست. وقتی تخریب زیرساختها یا صنایع بزرگ تنها در قالب چند تصویر یا جمله خلاصه شود، درک عمق خسارتها دشوار خواهد بود.
