وضعیت سردرگم در اسرائیل
بنبست سیاسی و وضعیت سردرگم پس از انتخابات اسرائیل؛ بررسی نتایج کرسیهای کنست، نقش اعراب اسرائیلی، واکنش بازارها و چالشهای پیشروی نتانیاهو و مخالفانش برای تشکیل دولت.
حتی حرفهای نژادپرستانه ضداحزاب عرب که نتانیاهو آن را برای بههیجانآوردن راستگرایان و بهپای صندوق رأیکشاندن آنها بر زبان آورد، و حرفهایی که نخستوزیر اسرائیل درباره تهدیدهای امنیتی و خطر حمله اتمی ایران به اسرائیل بیان کرد و قصد داشت با این اظهارات بزرگنماییشده و پافشاری بر اینکه تنها او (نتانیاهو) میتواند خطرها را از سر اسرائیل برطرف کند، رایدهندگان اسرائیلی را به حمایت از راستگرایان ترغیب کند، نتوانست نتانیاهو و اردوگاهش را در انتخابات سهشنبه گذشته پیروز و قادر به تشکیل دولت کند.
آخرین نظرسنجیها که تا عصر دیروز بهطور رسمی و ازسوی کمیسیون انتخابات اسرائیل منتشر شده، نشان میدهد که راستگرایان ۵۴ کرسی، مخالفان نتانیاهو ۴۷ کرسی و اعراب اسرائیلی، یعنی فلسطینیهایی که شهروندی اسرائیل را پذیرفته و در فعالیتهای سیاسی مشارکت میکنند، ۱۹ کرسی در کنست کسب کردهاند. این نتایج احتمالا تا پایان به همین صورت یا با تغییر جزئی باقی خواهد ماند و به همین دلیل محرز است که نتانیاهو و احزاب ائتلافکننده با او نخواهند توانست اکثریت پارلمانی را کسب و دولت جدید را تأسیس کنند.
در عین حال، مخالفان نتانیاهو هم که وضعیتی ضعیفتر دارند، نمیتوانند بهتنهایی این دولت را تشکیل دهند. براساس نتایج اعلامشده، روشن است که عمدهترین بازیگران در این انتخابات، فلسطینیهایی هستند که شهروندی اسرائیل را پذیرفتهاند، فعالیتهای رسمی سیاسی داشته و اکنون شماری از کرسیهای پارلمان را کسب کردهاند و میتوانند در این انتخابات نقشآفرینی کنند؛ چنانچه با مخالفان نتانیاهو ائتلاف کنند، قادر خواهند بود از نخستوزیری مجدد نتانیاهو جلوگیری کنند.
با این حال، یک احتمال آن است که هیچیک از دو اردوگاه راستگرایان و مخالفان ایشان، قادر یا متمایل به ائتلاف با اعراب نباشند و به همین دلیل انتخابات حاضر تجدید شود و رایدهندگان مجبور باشند برای دومینبار پای صندوقهای رأی بروند و یکی از سه اردوگاه سیاسی حاضر را روانه پارلمان اسرائیل کنند. به همین دلیل است که بازارها در سرزمینهای اشغالی به نتایج حاضر واکنش منفی نشان دادند؛ بازار بورس سقوط کرد و قیمت دلار در اسرائیل افزایش یافت. در واقع، با کاهش نرخ برابری شکل در مقابل دلار، شهروندان اسرائیل میفهمند که قدرت خرید کمتری دارند و توان اقتصادیشان محدودتر شده است.
با اظهارات نژادپرستانه نتانیاهو علیه اعراب و مواضع تند اسرائیلیهای راستگرا، میتوان اطمینان داشت که هیچ ائتلافی میان راستگرایان و احزاب اعراب اسرائیلی صورت نخواهد گرفت و با ترکیب فعلی حتماً هیچ شانسی برای دستیابی مجدد بیبی به نخستوزیری وجود ندارد.
برخی تحلیلگران نزدیک به جناح راست اسرائیل ابراز امیدواری میکنند که بعضی احزاب مخالف نتانیاهو، از آیزنکوت جدا شده و به طرفداری از نخستوزیری فعلی بپردازند که در آن صورت امکان دستیابی راستگرایان به بیش از ۶۰ کرسی و توانایی برای تشکیل دولت راستگرا فراهم میشود؛ اما این آرزو چندان واقعی و قابلاعتنا نیست و به همین دلیل گمان نمیرود که نتانیاهو بتواند آرزوی خود برای کسب مجدد نخستوزیری را محقق کند.
در مقابل، مخالفان بیبی امکان ائتلاف با اعراب را مطرح کردهاند و مثل رهبر حزب دموکرات اسرائیل، دیروز و پس از اعلام نتایج اولیه آرا از آیزنکوت خواستند که با اعراب اسرائیلی (فلسطینیها) ائتلاف تشکیل دهند و مانع از نخستوزیری بنیامین نتانیاهو شوند. در گذشته نیز گاهی و از جانب چپگرایان اینگونه ائتلاف صورت گرفته و حتی تعدادی از کرسیهای کابینه دولت به فلسطینیها سپرده شده است؛ بنابراین، جامعه اسرائیل با حضور وزیران عرب در کابینه بیگانه نیست، هرچند که اسرائیلیها از حضور اعراب و فلسطینیها در دولت خوششان نمیآید.
به همین دلیل برخی روزنامهنگاران مخالف نتانیاهو به فلسطینیها توصیه کردهاند که از درخواست برای کسب وزارت در کابینه صرفنظر کرده و حمایت خود را تقدیم آیزنکوت کنند تا بدون سپردن صندلی در کابینه، امکان ائتلاف میان فلسطینیها و اسرائیلیها امکانپذیر شود و راستگرایان کنار زده شوند. البته هیچیک از چهرههای سیاسی فلسطینی و رؤسای احزاب عرب درباره ائتلاف با مخالفان نتانیاهو و اخذ یا صرفنظر کردن از کرسیهای کابینه موضعگیری نکردهاند و معلوم نیست که آیا عربهای اسرائیلی اصولا مایل به ائتلاف هستند یا خیر.
خطر بزرگ برای مخالفان نتانیاهو، کشیدهشدن انتخابات به دور بعدی است. بسیاری از تحلیلگران، چه در داخل اسرائیل و چه خارج از آن، با توجه به اینکه نتایج اعلامشده در مورد کرسیهای احزاب در کنست، وضع لیکود را در شرایط خوبی نشان میدهد، ابراز عقیده میکنند که به دور دوم کشیدهشدن انتخابات در سرزمینهای اشغالی حتماً بهنفع نتانیاهو و راستگرایان خواهد بود و امکان پیروزی ایشان را تشدید خواهد کرد. از این رو است که به مخالفان بیبی اکیداً توصیه میشود که در همین دور و با هر ابزار ممکن، امکان تشکیل کابینه را بهدست آورند تا نتانیاهو از صحنه قدرت کنار زده شده و امکان محاکمه وی و مسدود شدن فعالیتهای سیاسی و ماجراجویانهاش برای همیشه فراهم شود.
اعراب منطقه خاورمیانه و در پایتختهای عربی، اگرچه اذعان میکنند که در مورد مسائل بسیار مهم مانند تشکیل دو دولت فلسطینی-اسرائیلی، هیچ تفاوتی میان دیدگاهها و مواضع بنیامین نتانیاهو با گادی آیزنکوت وجود ندارد و همان سیاستهای مشت آهنین نتانیاهو از سوی آیزنکوت هم مورد استفاده قرار خواهد گرفت، اما در مجموع اعراب آیزنکوت را عقلگراتر و عملگراتر از نتانیاهو میدانند؛ چنانکه نتانیاهو تاکنون از اجرای راهحل ترامپ درباره نوار غزه خودداری کرده و اصولا به تخلیه کامل آن از نظامیان «IDF» معتقد نیست، در حالی که آیزنکوت دستکم در گفتار، کاملاً به اجرای راهحل ۷مادهای ترامپ معتقد بوده و بر تخلیه نوار غزه هم تأکید کرده است. مشابه همین اختلاف سیاست در دیدگاههای دو طرف در مورد جنوب لبنان وجود دارد و آیزنکوت برخلاف نتانیاهو معتقد است که در صورت برقراری امنیت در شمال کشورش، میتوان نظامیان اسرائیلی را برای همیشه از جنوب لبنان و جنوب سوریه خارج کرد.
در هر صورت، وضعیت موجود در سرزمینهای اشغالی چندان روشن نیست و به همین دلیل باید منتظر دریافت نتایج نهایی شمارش آرا و رایزنیهای تشکیل دولت بود؛ امری که ممکن است ماهها به طول بینجامد.