لفاظی ترامپ؛ چرا گزینه نظامی علیه ایران محدود شده است؟
پیروزی دموکراتها در کنگره آمریکا و نگرانی ترامپ از استیضاح و محدودیتهای سیاسی، احتمال اقدام نظامی علیه ایران را کاهش داده و لفاظی را به گزینه اصلی او تبدیل کرده است.
به این ترتیب، ترامپ تا آیندهای نامعلوم که حتی ممکن است تا پایان دوره ریاستجمهوریاش نیز طول بکشد، همزمان از شروع مجدد جنگ یا حتی انجام حملات محدود و هدفگذاریشده و نیز از برقراری توافق و اجرای خواستههای کشورمان اجتناب خواهد کرد. در این صورت، با مسئولیت کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس، شرایط کنونی در خلیج فارس و رویدادهایی همچون حمله به کشتیهای تجاری و نفتکشها، محاصره دریایی ایران و نیز تداوم و حتی افزایش تحریمها علیه اشخاص و نهادهای ایرانی یا مرتبط با ایران ادامه پیدا میکند. ترامپ نیز که توصیه جان رادکلیف، رئیس سیا، و اسکات بسنت، وزیر خزانهداری خود، را علیه ایران اجرا کرده است، حتی اگر به هدف مورد تأکید خود، یعنی سقوط جمهوری اسلامی در ایران یا کنار زدن تندروها از مصدر قدرت، نرسد، باز هم میتواند از حساب دوستان خلیجفارسنشین خود خرج کند و ادعا کند که همه این اقدامات صرفاً به خواست و تقاضای کشورهای حاشیه جنوبی این آبراه انجام شده است.
اما این مانورهای ترامپ، دموکراتها را فریب نداده و باعث نشده است موضوع مهم پیگیری استیضاح اعضای کابینه و حتی خود ترامپ به بایگانی سپرده شود. یکی از مهمترین خبرهای هفتههای گذشته در ایالات متحده، پیگیری موضوع استیضاح اعضای کابینه دونالد ترامپ از سوی مجلس نمایندگان فعلی است؛ اقدامی که در گام نخست با پیت هگست، وزیر جنگ، آغاز شده و افراد دیگری مانند مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، و اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، نفرات بعدی این فهرست را تشکیل میدهند. بلافاصله پس از به جریان افتادن طرح استیضاح هگست، نهفقط رئیسجمهور، بلکه سایر اعضای کابینه نیز تمامقد از این عضو دفاع کردند. وزیر جنگ ایالات متحده هم در یک کنفرانس خبری که بخش اعظم آن به تشریح کارنامه خود و دفاع از آن اختصاص داشت، تلاش کرد افکار عمومی ایالات متحده را درباره مثبت بودن اقداماتش قانع کند. هگست در این کنفرانس خبری بهشدت به نمایندهای که طرح استیضاح را نوشته و پیگیری میکند، حمله کرد و با ترور شخصیت وی کوشید موضوع استیضاح خود را غیرحرفهای، غیرفنی و سیاسی جلوه دهد.
این در حالی است که بر اساس ارزیابی حقوقدانان، احتمال عملیاتی شدن و به رأی گذاشته شدن استیضاح در هفتههای پیش از تغییر ترکیب مجالس نمایندگان و سنا ضعیف است؛ اما همین احتمال ضعیف، زنگهای خطر را در کاخ سفید به صدا درآورده است. ترامپ میداند که لجبازی با نمایندگان دموکرات که اکنون اکثریت را در هر دو مجلس در دست دارند، افزایش ماجراجوییهای نظامی، بهویژه در خلیج فارس و تنگه هرمز، و تشدید تنشهایی که به سختگیری بیشتر ایران در خلیج فارس و دریای عمان منجر شود و قیمتها را در بازارهای ایالات متحده افزایش دهد، زیانهایی ایجاد میکند که مانند بومرنگ سرانجام به سوی هیئت حاکمه در کاخ سفید بازمیگردند و ترامپ و همکارانش را تضعیف خواهند کرد.
از این بابت، در هفتههای گذشته، هرچند ترامپ رفتارهایی از خود نشان داده و مواضعی اتخاذ کرده است که افکار عمومی و مخاطبان را درباره تصمیم نهایی او برای جنگ، مذاکره یا صلح با ایران دچار تردید کرده و حتی برای افزایش ابهام، جیدی ونس را از تیم مذاکرهکننده با ایران کنار گذاشته است، اما همزمان اخباری دریافت میشود که نشان میدهد گزینه نظامی و حتی انجام حمله محدود نظامی علیه ایران، دستکم تا آینده قابل پیشبینی، در دستور کار دونالد ترامپ قرار ندارد. ترامپ نگران است که اصرار بر حمله نظامی به ایران، دموکراتها را عصبانی کند و آنان را در پیگیری تدابیر محدودکننده و تلافیجویانه علیه دولت، مصممتر و استوارتر سازد. علاوه بر این، بعید نیست اقدام نظامی علیه ایران بار دیگر حمله به خاک همسایگان جنوبی آن کشور را در پی داشته باشد و عبور از تنگه هرمز را دشوارتر و سختتر کند. در این صورت، قیمت کالاها در ایالات متحده افزایش خواهد یافت و علاوه بر نمایندگان، رأیدهندگان را نیز از ترامپ و دولت او عصبانیتر و ناامیدتر خواهد کرد.
برخی رسانههای صهیونیستی در همین روزهای گذشته توضیح دادهاند که درخواستهای مکرر بنیامین نتانیاهو برای آغاز حمله مجدد به ایران از سوی ترامپ رد شده و حتی در این باره مشاجرههایی میان ترامپ و نتانیاهو پیش آمده است. با اینکه آیزنکوت از سوی رئیسجمهور اسرائیل مأمور تشکیل کابینه شده و قرار است نتانیاهو برکنار شود، نخستوزیر اسرائیل کماکان آغاز مجدد جنگ علیه ایران را دنبال میکند. البته رئیس ستاد ارتش اسرائیل با این حمله مخالف است و پنهان نمیکند که حمله به ایران منافع اسرائیل را تأمین نمیکند. در عین حال، آیزنکوت نیز علاقه چندانی به آغاز حمله مجدد به ایران ندارد و اگرچه نابودی جمهوری اسلامی در ایران را جزو اهداف تغییرناپذیر دولتش عنوان کرده است، حاضر نیست برای تحقق این هدف به جنگ و حمله نظامی متوسل شود و خاک کشورش را در معرض حملات تلافیجویانه ایران قرار دهد.
کاخ سفید و شخص ترامپ نگراناند که با تکمیل تغییرات در کنگره و سنا، دایره تصمیمگیریهای او بهشدت محدود و تحت تأثیر رفتارهای تلافیجویانه دموکراتها قرار گیرد. دموکراتها با محدود کردن بودجه میتوانند بر اجرای تصمیمهای دولت تأثیر منفی بگذارند و با استیضاح و اخراج برخی اعضای کابینه، ترامپ را مجبور به تغییر همکارانش کنند. به همین دلیل، ترامپ میداند که اگرچه لفاظیهای بلندپروازانهای درباره اقتدار خود مطرح کرده و ادعا کرده است که با وتو کردن تصمیمهای کنگره و سنا، اهدافش را دنبال و اقدامات دموکراتها را خنثی خواهد کرد، اما رئیسجمهور ایالات متحده بهخوبی میداند که عدم تصویب بودجه یا استیضاح و اخراج اعضای کابینه، اموری نیستند که بتوان بر آنها تأثیر گذاشت یا آنها را وتو کرد.
در مجموع، اوضاع فعلی بهگونهای است که ترامپ را از بلندپروازی یا ماجراجویی برحذر میدارد و توان او را برای رفتارهای غیرقابل پیشبینی، طرح ادعاهای گزاف و باقی گذاشتن مخاطبان در تردید درباره مواضع ضدونقیض خود، بهشدت کاهش میدهد.
در این صورت، باید انتظار داشت که اقدامات عملی ترامپ در ماههای پیش رو و بهویژه پس از تغییر ترکیب سنا و کنگره، محدود و محدودتر شود و همزمان با آن، لفاظیهای رئیسجمهور ایالات متحده تندتر و رادیکالتر شود.