معرفی کتاب
از سوگ تا مقاومت؛ کتاب «به نام پدرم» احمد مسعود رونمایی شد
آیین رونمایی کتاب «به نام پدرم» اثر احمد مسعود در تهران؛ روایتی ناگفته از تبدیل سوگ ترور احمدشاه مسعود به مانیفست مقاومت مدنی و امید به آینده افغانستان
بیستوپنج سال پس از ترور تلخ «شیر دره پنجشیر»، اینبار کلمات پسر جای خالی گلولهها را پر کردهاند تا راوی روحی باشند که در مرزهای جغرافیایی محصور نماند.
سالن استاد شهناز خانه هنرمندان ایران، در واپسین روزهای شهریورماه، میزبان آیین رونمایی و جشن امضای کتاب «به نام پدرم» بود؛ اثری به قلم «احمد مسعود» و ترجمه «حامد عبداللهی» که روایتی تازه و بیواسطه از میراث «احمدشاه مسعود» و مانیفستی از جنس مقاومت مدنی را پیش روی مخاطبان قرار میدهد. رویدادی که به همت بنیاد احمدشاه مسعود و نشر «وزن دنیا» برگزار شد و نشان داد حافظه تاریخی یک ملت، حتی در کوران فراموشی و بحران، زنده میماند.
تولد دوباره کتاب «به نام پدرم» از دل ویرانیهای جنگ
در آغاز این مراسم، نیما راد، دبیر انتشارات وزن دنیا، به سرگذشت پرپیچوخم انتشار این اثر اشاره کرد؛ کتابی که گویی سرنوشتش با تحولات ملتهب افغانستان گره خورده است.
او با بیان اینکه چاپ اول اثر ماهها پیش از درگیریهای اسفندماه در چند روز به اتمام رسید، گفت: «چاپ دوم کتاب به اسارت جنگ و ویرانی درآمد و اکنون در پایان تابستان—روزی که یادآور ورود مفهوم ترور به زیست جهانیان در اوایل قرن بیستویکم با شهادت احمدشاه مسعود است—فرصتی فراهم شد تا در جمع همزبانان افغانستانی کنار هم باشیم. در دنیای پرآشوب امروز، شاید اگر مسعود زنده بود، سرنوشت منطقه به گونه دیگری رقم میخورد.»
میراث مسعود؛ فراتر از یک اسطوره نظامی
در ادامه نشست، احمدبشیر صمیم، رئیس بنیاد احمدشاه مسعود در مشهد و والی پیشین بدخشان، از احمدشاه مسعود بهعنوان چهرهای کمنظیر در تاریخ معاصر یاد کرد که جای خالیاش تا همیشه در سپهر سیاسی و فرهنگی افغانستان احساس خواهد شد.
صمیم با اشاره به مبارزات مسعود علیه اشغالگری و هزینههای سنگینی که برای آزادی وطنش پرداخت، نگاهی نیز به رنجهای امروز این کشور انداخت.
او محرومیت دختران و زنان از آموزش و حذف رشتههای دانشگاهی نظیر حقوق و علوم سیاسی را تهدیدی بنیادین برای آینده افغانستان دانست و تأکید کرد: «مرزهای سیاسی نمیتوانند پیوند عمیق زبانی و تمدنی مردم ایران و افغانستان را بگسلند. پاسداری از این میراث مشترک و استمرار گفتگو درباره آینده، مسئولیتی است که رسانهها و مهاجران بر دوش دارند و انتشار کتاب به نام پدرم تجلی همین وجدانهای بیدار است.»
بازتعریف مقاومت؛ عبور از سوگ به سوی روشناییِ آموزش
یامان حکمت، پژوهشگر حوزه ادبیات فارسی و افغانستان، نگاهی تحلیلی و جامعهشناختی به این اثر داشت. او کتاب «به نام پدرم» را فراتر از یک اثر خاطرهنگارانه دانست و گفت: «این اثر جهانبینی مقاومتی را ترسیم میکند که مبتنی بر هویتی انسانی، عادلانه و ضد افراطگرایی است. مقاومت در نگاه احمد مسعود با دموکراسی، عدالت، خانواده و شجاعت گره خورده؛ مفاهیمی که این روزها در گفتمان رسمی افغانستان غایباند.»
این استاد دانشگاه با تأکید بر اینکه کتاب، مقاومت را از سطح نظامی به حوزهای مدنی و فرهنگی ارتقا میدهد، افزود: «محور اصلی کتاب، تبدیل رنج و سوگ به امید است؛ سوگ ناشی از فقدان پدر، فرزند را منفعل نمیکند، بلکه به نیرویی برای حرکت بهسوی آرمانها بدل میشود. نویسنده بارها بر حق آموزش دختران تأکید کرده است؛ مقاومتی که هدفش بقا نیست، بلکه ابزاری است تا از مسیر دانش و آگاهی، آیندهای نوین بنا شود. احمد مسعود در این کتاب نه فقط خاطره، بلکه روح یک تمدن را بازتاب داده است.»
بازخوانی ابعاد پنهان یک فرمانده و مانیفست مقاومت
در بخش دیگری از این آیین، سمیه مروتی، عضو گروه مطالعات افپاک در پژوهشکده مطالعات استراتژیک خاورمیانه، بر جنبههای نادیدهمانده شخصیت احمدشاه مسعود دست گذاشت.
او یادآور شد که مسعود در میانه کارزار نیز از کتابخوانی، فراگیری دانش و مهارت غافل نبود و ثبت چنین آثاری سد محکمی در برابر فراموشی هویت ملی است.
همچنین حامد عبداللهی، مترجم اثر، درباره تفاوت نامگذاری نسخهها توضیح داد: «این اثر در زبان فرانسه با عنوان “آزادی ما” منتشر شد، اما عنوان نسخه فارسی برگرفته از نسخه انگلیسی یعنی به نام پدرم است؛ کتابی که تلفیقی از سرگذشتنامه شخصی و مانیفست جبهه مقاومت به شمار میرود.»
پایانبخش این مراسم، پخش پیام ویدیویی علی دهباشی بود که بار دیگر جایگاه تاریخی مسعود را یادآوری کرد؛ فرماندهی اهل درنگ و اندیشه که روایت میراث او در کتاب «به نام پدرم»، سندی زنده برای پیوند ناگسستنی فرهنگ و آزادیخواهی در حوزه تمدنی زبان فارسی است./ پیام ما
